Chủ đề: Cái giá của bình – Thiếu tá Mai Xuân Vạn (1951)

Không còn tiếng bom, không còn những ngày phải chạy xuống hầm trú ẩn, chiến tranh với nhiều người trẻ hôm nay chỉ còn là những bài học trong sách vở. Nhưng với những người đã từng đi qua, đó là cả một phần đời không thể quên.

Trong một buổi gặp gỡ, chúng tôi có dịp trò chuyện với bác Mai Xuân Vạn, hiện đang sinh sống tại thôn Bá Đoạt, xã Long Xuyên, thành phố Hải Phòng. Bác là cựu chiến binh từng chiến đấu tại chiến trường miền Đông Nam Bộ trong những năm kháng chiến chống Mỹ.

Ở tuổi đã cao, giọng bác chậm rãi nhưng vẫn rõ ràng. Bác kể, ngày đó cuộc sống rất thiếu thốn, ăn không đủ no, ngủ không yên giấc. Có những ngày hành quân liên tục, vừa đi vừa tránh bom, tránh đạn. “Nghe tiếng máy bay là phải tìm chỗ ẩn ngay, không kịp suy nghĩ gì cả” – bác chia sẻ.

Cùng trò chuyện hôm ấy còn có bác Nguyễn Văn Hùng cùng thôn, từng làm nhiệm vụ thông tin liên lạc. Công việc của bác là chuyển tin giữa các đơn vị. Những con đường bác đi không phải đường làng yên bình mà là rừng sâu, bãi trống, nơi có thể bị đánh bất cứ lúc nào. Có lần đang chạy thì bom nổ phía trước, đất đá văng lên, bác may mắn thoát nạn.

Điều khiến các bác nhớ nhất không chỉ là sự nguy hiểm mà còn là tình đồng đội. “Có miếng cơm cũng chia nhau, có khó khăn cũng cùng chịu” – bác Hùng nói. Nhiều đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường, không kịp trở về với gia đình.

Chiến tranh kết thúc, các bác trở về cuộc sống đời thường. Người làm nông, người làm công nhân, có người mang theo thương tật suốt đời. Nhưng khi nhắc lại quá khứ, các bác không nói nhiều về mất mát, mà coi đó là trách nhiệm của một thế hệ.

Nghe những câu chuyện ấy, chúng tôi mới hiểu rằng cuộc sống hòa bình hôm nay – được học tập, vui chơi, lớn lên trong yên bình – là điều không hề đơn giản.

Bác Vạn nói một câu rất giản dị: “Ngày xưa chúng tôi chỉ mong hết chiến tranh. Bây giờ các cháu có điều kiện hơn, chỉ cần cố gắng học tập và sống tốt là đã góp phần giữ gìn hòa bình rồi.”

Câu chuyện khép lại nhẹ nhàng, nhưng để lại nhiều suy nghĩ. Bởi lịch sử không phải là điều gì xa vời, mà là những con người thật, những cuộc đời thật ngay tại quê hương mình.