Chủ đề: Đỗ Văn Tư (1931 – 2006) – Buổi chiếu phim giữa rừng

Tôi nhớ ông nội mình nhiều nhất là vào những buổi tối mất điện. Cả nhà ngồi quây quần trong ánh đèn dầu, còn tôi thì hay sà vào bên ông, nghe ông kể chuyện ngày xưa.

Ông tôi sinh năm 1931. Ông mất năm 2006, khi tôi mới 14 tuổi. Những câu chuyện ông kể hồi tôi còn bé, đến giờ vẫn còn vẹn nguyên, như vừa mới hôm qua.

Có một lần, ông kể về những năm tháng ông tham gia trong thời kỳ Kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Ông không phải là người trực tiếp cầm súng chiến đấu. Công việc của ông là đi chiếu phim phục vụ bộ đội.

Ông nói, nghe thì có vẻ nhẹ nhàng, nhưng để có một buổi chiếu phim giữa rừng không hề đơn giản. Máy chiếu, cuộn phim, cả tấm vải làm màn… tất cả đều phải gùi trên vai, đi bộ qua những con đường rừng trơn trượt, có khi mất cả ngày mới đến nơi.

Có lần, đội của ông đến một đơn vị đóng quân sâu trong rừng. Hôm đó trời vừa dứt mưa, không khí lạnh và ẩm. Nhưng khi nghe tin có chiếu phim, các chiến sĩ kéo đến đông lắm.

Họ cùng nhau căng một tấm vải giữa hai thân cây, buộc thật chặt. Không có ghế, không có chỗ ngồi tử tế, ai cũng trải tạm áo mưa xuống đất rồi ngồi quây lại.

Ông bảo, điều ông nhớ nhất không phải là bộ phim hôm đó, mà là những gương mặt phía dưới màn hình.

Khi ánh sáng từ máy chiếu bật lên, cả khu rừng tối như sáng bừng một góc. Hình ảnh lúc đầu còn mờ, rung rung, rồi dần hiện rõ.

Cả không gian lặng đi.

Có người cười rất to, tiếng cười vang lên giữa rừng nghe lạ lắm. Có người ngồi im, mắt dán vào màn hình, như sợ chỉ cần chớp mắt thôi là sẽ bỏ lỡ điều gì đó. Có người… lặng lẽ đưa tay lau nước mắt.

Ông kể, lúc ấy ông không đứng xem phim, mà đứng phía sau nhìn xuống.

Nhìn những con người đã quen với bom đạn, với gian khổ… mà chỉ một bộ phim thôi cũng đủ làm họ vui, làm họ xúc động.

Ông nói nhỏ: “Chỉ một buổi tối như thế thôi… mà quý lắm.”

Phim chiếu xong, không ai đứng dậy ngay. Họ vẫn ngồi lại, nói chuyện với nhau, nhắc lại từng cảnh, từng chi tiết. Có người còn cười, có người vẫn còn im lặng.

Trước khi đội của ông rời đi, một chiến sĩ trẻ đến bắt tay ông. Bàn tay gầy, chai sạn, nhưng nắm rất chặt.

Anh chỉ nói một câu: “Cảm ơn… lâu rồi chúng tôi mới được vui như thế.”

Ông kể đến đó thì dừng lại, không nói thêm gì. Chỉ cười, rất nhẹ.

Hồi nhỏ, tôi nghe mà không hiểu hết. Giờ lớn lên rồi, tôi mới hiểu. Giữa chiến tranh, khi cái sống và cái chết có thể đến bất cứ lúc nào, thì một buổi chiếu phim, một tiếng cười, một khoảnh khắc được sống như người bình thường… lại trở thành điều quý giá đến thế.

Ông tôi không phải là người lập chiến công, cũng không nhắc nhiều về những gì mình đã làm. Nhưng câu chuyện ấy khiến tôi hiểu rằng, trong những năm tháng “hoa lửa”, có rất nhiều con người âm thầm như ông.

Họ không đứng nơi tuyến đầu, nhưng vẫn góp một phần nhỏ bé của mình… để giữ cho những người lính còn lại niềm tin, niềm vui, và cả sự vững vàng để đi tiếp.

Giờ đây, mỗi khi nhớ về ông, tôi không chỉ nhớ một người ông hiền hậu, mà còn nhớ đến ánh sáng của một buổi chiếu phim giữa rừng năm ấy – một ánh sáng nhỏ thôi… nhưng đủ làm ấm cả một thời chiến tranh.