Chủ đề: Phạm Công Long (1959) – Bát cơm giữa rừng biên giới

Tôi được nghe câu chuyện này từ bác Phạm Công Long, một cựu chiến binh quê ở xã Yết Kiêu, người từng tham gia chiến đấu tại Campuchia trong những năm cuối thập niên 1970.

Bác Long kể, những ngày ấy gian khổ lắm. Không chỉ chiến đấu với tàn quân Khmer Đỏ, mà còn phải chống chọi với đói khát, bệnh tật giữa rừng sâu. Nhưng điều khiến bác nhớ nhất, lại không phải là những trận đánh, mà là tình người nơi đất bạn.

Một lần, đơn vị bác hành quân qua một ngôi làng nhỏ vừa được giải phóng. Cảnh tượng trước mắt khiến ai cũng nghẹn lòng: nhà cửa đổ nát, ruộng vườn hoang hóa, người dân gầy yếu vì đói. Khi thấy bộ đội Việt Nam, họ đứng lặng nhìn, ánh mắt vừa e dè, vừa như gửi gắm một niềm hy vọng mong manh.

Hôm đó, đơn vị của bác gần như đã cạn lương thực. Mỗi người chỉ còn lại một ít gạo mang theo. Vậy mà, khi vừa dừng chân nghỉ, một cụ già người Campuchia đã run run mang đến một nồi cơm nhỏ.

Đó là nồi cơm trắng hiếm hoi, có lẽ được nấu từ phần gạo ít ỏi cuối cùng của gia đình cụ.

Bác Long kể, lúc ấy cả đơn vị đều lặng đi. Không ai nỡ nhận, vì ai cũng hiểu người dân còn thiếu thốn hơn mình. Nhưng cụ già vẫn kiên quyết đặt nồi cơm xuống, rồi chắp tay nói điều gì đó bằng tiếng bản địa, ánh mắt đầy chân thành.

Người phiên dịch khẽ nói lại: “Các anh đã giúp chúng tôi… xin hãy nhận…” Nghe đến đó, nhiều chiến sĩ không cầm được nước mắt.

Cuối cùng, mỗi người lính chỉ dám nhận một phần rất nhỏ. Rồi các anh lấy phần lương khô còn lại chia lại cho gia đình cụ.

Bác Long chậm rãi nói: “Chiến tranh khốc liệt lắm… nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, con người lại biết thương nhau nhiều hơn.”

Những ngày sau, mỗi lần đơn vị đi qua, người dân lại mang ra vài củ sắn, mấy quả chuối để tiễn. Những món quà giản dị, nhưng chứa đựng tình cảm sâu nặng giữa hai dân tộc.

Nghe bác kể, tôi càng hiểu rằng, trong những năm tháng “hoa lửa” ấy, không chỉ có súng đạn và hy sinh, mà còn có tình người ấm áp, gắn kết quân dân Việt Nam – Campuchia.

Một bát cơm giữa rừng, tưởng nhỏ bé, nhưng lại là biểu tượng của nghĩa tình, của sự giúp đỡ chân thành trong những ngày gian khó nhất.

Và có lẽ, chính những điều bình dị ấy đã góp phần làm nên giá trị của hòa bình hôm nay.