Chú Năm Tọa – Trắc thủ pháo binh và hệ thống cho cá ăn tính toán theo thủy triều

Chú Năm Tọa (Phan Hoàng Tọa) từng là một trắc thủ pháo binh xuất sắc. Để một quả pháo bắn trúng mục tiêu, chú phải tính toán vô số biến số: tọa độ, góc tà, cự ly, lực cản của gió và cả độ cong của trái đất. Tư duy logic, sự am hiểu vật lý không gian và thói quen đo đạc chính xác tuyệt đối đã trở thành bản năng của người lính pháo binh này.

Về quê nhà Vĩnh Long, nơi có phong trào nuôi cá điêu hồng lồng bè rầm rộ trên sông Cổ Chiên, chú Năm Tọa nhận ra một sự lãng phí khủng khiếp. Bà con thường rải cám cho cá ăn theo cảm tính, rải ào ạt vào những lúc nước chảy xiết khiến cám trôi tuột đi, cá không kịp ăn mà nước sông lại bị ô nhiễm hữu cơ nặng nề. Áp dụng tư duy của một trắc thủ, chú Năm Tọa quyết định chế tạo hệ thống cho cá ăn tự động định lượng, kết nối với dữ liệu thủy triều.

Chú nghiên cứu chu kỳ con nước lớn, nước ròng của sông Cổ Chiên, đo đạc lưu tốc dòng chảy từng giờ. Từ đó, chú thiết kế một cỗ máy rải cám có gắn phao và cảm biến dòng chảy. Khi nước chảy quá mạnh (trên 1.5 m/s), hệ thống sẽ tự động khóa van, ngừng rải thức ăn. Khi dòng nước chảy êm, máy sẽ tự động kích hoạt, phun cám tỏa tròn đều ra khắp lồng bè với một lượng vừa đủ để cá ăn hết trong 10 phút. Hệ thống tính toán tọa độ rơi của viên cám sao cho hạn chế tối đa hao hụt. Nhờ cỗ máy của người lính pháo binh, các hộ nuôi cá lồng bè tiết kiệm được đến 30% chi phí thức ăn, cá lớn nhanh, ít bệnh tật và dòng sông Cổ Chiên cũng vơi đi gánh nặng ô nhiễm.