CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH – CÀNG VĨ ĐẠI, CÀNG GẦN GŨI VỚI CON NGƯỜI

Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhân vật có tầm vóc đặc biệt. Người là nhà lãnh đạo, nhà tư tưởng, người chiến sĩ cách mạng đã dành trọn cuộc đời cho độc lập của dân tộc và hạnh phúc của nhân dân. Nhưng nếu chỉ nhìn Người từ những danh xưng ấy, có lẽ vẫn chưa thể hiểu hết vì sao hình ảnh Hồ Chí Minh lại có sức sống lâu bền đến vậy.

Bởi đằng sau một con người làm nên những việc lớn lao lại là một cuộc sống vô cùng giản dị.

Và đằng sau sự giản dị ấy là một trí tuệ lớn, một nhân cách lớn và một tình thương lớn.

Vĩ đại nhưng không đứng xa nhân dân

Điều khiến Hồ Chí Minh trở nên đặc biệt không chỉ là những quyết định lớn lao trong những bước ngoặt của lịch sử, mà còn nằm ở cách Người đối xử với những điều rất nhỏ bé.

Là lãnh tụ của một dân tộc, nhưng Người không xây dựng quanh mình một khoảng cách xa cách với nhân dân. Phong cách Hồ Chí Minh được ghi nhận bởi sự giản dị, khiêm tốn, gần gũi, cởi mở và chu đáo với con người. Bảo tàng Hồ Chí Minh nhận định rằng sự giản dị, thanh bạch là một đức tính tự nhiên trong lối sống và hành động của Người.

Nhưng giản dị của Hồ Chí Minh không phải là sự đơn giản của một người không có gì để lựa chọn.

Đó là sự giản dị của một người đã có tất cả những điều mà một nhà lãnh đạo có thể có, nhưng không lấy quyền lực, danh vọng hay vật chất làm thước đo giá trị của mình.

Người có thể ở giữa những sự kiện lớn của đất nước, nhưng vẫn quan tâm đến những điều rất đời thường: cuộc sống của người dân, việc học của trẻ em, công việc của cán bộ, sản xuất của người lao động.

Chính vì thế, cái "lớn" ở Hồ Chí Minh không làm Người trở nên xa xôi.

Người càng lớn lao, lại càng gần gũi.

Đó có lẽ là một trong những nghịch lý đẹp nhất của nhân cách Hồ Chí Minh.

Một trí tuệ lớn nhưng luôn nói những điều con người có thể hiểu

Hồ Chí Minh không chỉ có tư tưởng lớn; Người còn có khả năng đưa những tư tưởng lớn ấy đến gần với quần chúng bằng một ngôn ngữ giản dị, rõ ràng và dễ hiểu.

Trong hoạt động báo chí và tuyên truyền, Người thường sử dụng cách diễn đạt ngắn gọn, gần với ngôn ngữ đời sống, nhưng vẫn sắc sảo và có sức thuyết phục. Những nghiên cứu về phong cách Hồ Chí Minh ghi nhận sự kết hợp giữa chiều sâu tư tưởng với cách diễn đạt bình dị, giúp những vấn đề phức tạp trở nên gần gũi với đông đảo người đọc.

Đó không phải là sự giản đơn hóa tư tưởng.

Đó là khả năng làm cho cái sâu sắc trở nên dễ hiểu.

Một người có kiến thức có thể nói những điều phức tạp.

Nhưng một người thực sự có trí tuệ phải biết làm cho điều phức tạp trở nên sáng rõ.

Ở Hồ Chí Minh, trí tuệ không được dùng để tạo khoảng cách với nhân dân. Trái lại, trí tuệ trở thành cây cầu đưa Người đến gần nhân dân hơn.

Vì thế, cái tài của Người không chỉ nằm ở việc nhìn thấy những vấn đề lớn của dân tộc, mà còn ở khả năng biến những điều lớn lao ấy thành những điều mà người dân có thể hiểu, có thể tin và có thể cùng hành động.

Nhưng có lẽ điều đẹp nhất vẫn là một trái tim biết yêu thương

Nếu trí tuệ giúp Hồ Chí Minh nhìn thấy con đường của dân tộc, thì tình yêu thương chính là điều khiến Người lựa chọn con đường ấy và đi đến tận cùng.

Các nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh xác định yêu thương con người là một trong những phẩm chất đạo đức đặc biệt quan trọng trong tư tưởng và nhân cách của Người. Tình thương ấy trước hết hướng tới những người nghèo khổ, những người lao động và những con người chịu áp bức; nhưng đồng thời còn thể hiện trong cách Người đối xử với đồng chí, đồng bào và cả những người mắc sai lầm, khi họ biết nhận ra và sửa chữa khuyết điểm.

Điều đáng quý là tình thương của Người không phải thứ tình cảm chỉ để nói ra.

"Yêu thương, với Hồ Chí Minh, phải trở thành hành động".

Nếu yêu thương nhân dân, thì phải đấu tranh để nhân dân được sống trong độc lập và tự do.

Nếu thương người nghèo, thì phải nghĩ đến cơm ăn, áo mặc, việc học.

Nếu thương một con người mắc sai lầm, thì không phải lập tức vùi dập họ, mà phải giúp phần tốt trong con người ấy có cơ hội được thức tỉnh và lớn lên.

Đó là một lòng nhân ái có "chiều sâu".

Không phải yêu thương để nuông chiều con người, mà yêu thương để nâng con người lên.

Sự bao dung của một người luôn nhìn thấy phần tốt trong mỗi con người

Có lẽ đây là một trong những khía cạnh khiến hình ảnh Hồ Chí Minh trở nên đặc biệt đẹp đẽ.

Người từng viết về con người rằng trong mỗi người đều có phần thiện và phần chưa tốt; điều quan trọng là phải làm cho phần tốt nảy nở, để phần xấu dần mất đi.

Đó không phải là sự dễ dãi.

Ngược lại, đó là một cách nhìn con người rất sâu sắc.

Bởi một người lãnh đạo chỉ nhìn thấy khuyết điểm sẽ dễ dàng loại bỏ một con người.

Nhưng một người lãnh đạo biết nhìn thấy khả năng trở nên tốt đẹp hơn của một con người sẽ có thể giúp họ thay đổi.

Vì vậy, sự bao dung của Hồ Chí Minh không làm giảm đi tính nghiêm khắc của Người. Người nghiêm khắc với chính mình, với những sai trái, với những điều làm tổn hại đến lợi ích của nhân dân; nhưng trong cách đối xử với con người, Người đề cao sự tôn trọng, độ lượng và khả năng tiến bộ.

Đó là sự bao dung của một người có nguyên tắc nhưng không lạnh lùng, nghiêm khắc nhưng không tàn nhẫn.

Và rồi, đến cuối cuộc đời, Người vẫn không nói về mình

Có lẽ muốn hiểu sâu nhất một con người, đôi khi không cần nhìn vào lúc họ bắt đầu.

Hãy nhìn vào lúc họ sắp kết thúc.

Trong những năm cuối đời, Hồ Chí Minh dành nhiều thời gian để viết và sửa chữa bản Di chúc. Từ năm 1965 đến năm 1969, Người nhiều lần xem lại, bổ sung và chỉnh sửa từng phần trước khi hoàn thiện những lời để lại.

Và điều đặc biệt là:

"Trong những lời cuối cùng ấy, Người gần như không dành cho mình một đặc quyền nào".

Người nói về Đảng.

Nói về nhân dân.

Nói về đoàn kết.

Nói về thanh niên, nhi đồng.

Nói về tương lai đất nước.

Nói về những điều phải làm sau chiến tranh.

Còn khi nói về bản thân, Người viết một câu giản dị đến đau lòng:

"Suốt đời tôi hết lòng hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân".

Và điều Người tiếc nuối không phải là chưa có đủ danh vọng, chưa có đủ thời gian cho riêng mình.

Người chỉ tiếc rằng mình không còn được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa.

Đọc đến đó, có lẽ người ta mới hiểu được chiều sâu của hai chữ "vĩ đại".

Bởi một con người thật sự lớn lao không nhất thiết phải nói mình đã làm được bao nhiêu.

Có khi, sự vĩ đại nằm ở chỗ sau cả một đời cống hiến, điều duy nhất người ấy còn nghĩ đến vẫn là:

"Mình đã có thể làm thêm được gì cho người khác ?"

Cái vĩ đại nhất lại trở về với cái giản dị nhất

Hồ Chí Minh để lại cho lịch sử một sự nghiệp lớn.

Nhưng điều khiến hình ảnh Người không trở nên xa cách với thời gian lại chính là những điều rất đỗi con người:

Một lối sống thanh bạch.

Một cách nói chuyện gần gũi.

Một sự khiêm nhường.

Một trí tuệ sắc sảo nhưng không phô trương.

Một trái tim biết đau trước nỗi đau của đồng bào.

Một sự bao dung biết nhìn thấy phần tốt trong con người.

Và trên hết là một cuộc đời đặt việc chung lên trên việc riêng, đặt nhân dân lên trên bản thân mình.

Có lẽ vì thế mà càng nhìn vào Hồ Chí Minh, người ta càng nhận ra một điều tưởng như nghịch lý:

"Người càng vĩ đại, càng không làm ra vẻ vĩ đại.

Người càng ở vị trí cao, càng muốn gần nhân dân.

Người càng có trí tuệ, càng nói những điều giản dị.

Người càng có quyền lực, càng nhắc đến trách nhiệm phục vụ".

Và sau tất cả những năm tháng làm nên những trang sử lớn của dân tộc, Người vẫn để lại hình ảnh của một con người rất đỗi gần gũi.

Một con người mà sự lớn lao không nằm ở khoảng cách với mọi người,

mà nằm ở "chiều sâu" của tình yêu thương dành cho con người.

Có lẽ đó cũng là lý do vì sao, hơn nửa thế kỷ sau ngày Người đi xa, những lời trong Di chúc vẫn được nhìn nhận như sự kết tinh của trí tuệ, đạo đức, bản lĩnh và tình cảm sâu nặng dành cho Tổ quốc, nhân dân.

Và có những người, lịch sử ghi nhớ họ vì những gì họ đã làm.

Nhưng với Hồ Chí Minh, người ta còn nhớ bởi cách Người đã sống.

Một cuộc đời rất lớn,

nhưng một con người rất giản dị.

Một trí tuệ rất cao,

nhưng một trái tim luôn hướng xuống nhân dân.

Và có lẽ chính từ sự thống nhất kỳ lạ ấy, cái giản dị đã trở thành vĩ đại, cái gần gũi đã trở thành bất tử.