Chủ tịch Hồ Chí Minh và Cách mạng Tháng Tám 1945 – Sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

Năm 1945 là một bước ngoặt lịch sử vĩ đại của dân tộc Việt Nam. Trong bối cảnh Thế chiến thứ hai sắp kết thúc, phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh, thời cơ cách mạng đã chín muồi. Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương và đặc biệt là Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân ta đã vùng dậy làm nên Cách mạng Tháng Tám, giành chính quyền về tay nhân dân và khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Từ đầu năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ đạo sát sao công tác chuẩn bị. Người về nước, trực tiếp lãnh đạo tại căn cứ Việt Bắc, chỉ đạo thành lập các đội du kích, xây dựng lực lượng vũ trang và chính trị, phát động phong trào chống Nhật cứu nước. Khi Nhật đảo chính Pháp (9/3/1945), Người kịp thời nhận định đây là thời cơ lớn và chỉ đạo Đảng phát động cao trào kháng Nhật cứu nước. Đến tháng 8/1945, khi Nhật đầu hàng, Hội nghị toàn quốc của Đảng và Đại hội Quốc dân Tân Trào đã quyết định phát động tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh được bầu làm Chủ tịch Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam (tức Chính phủ lâm thời).

Chỉ trong vòng hơn nửa tháng, từ ngày 13 đến 28/8/1945, cuộc tổng khởi nghĩa đã thắng lợi ở hầu hết các địa phương. Ngày 19/8, nhân dân Hà Nội khởi nghĩa thành công. Ngày 23/8, Huế và nhiều tỉnh miền Trung giành được chính quyền. Ngày 25/8, Sài Gòn và các tỉnh Nam Bộ cũng nổi dậy. Ngày 28/8/1945, Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập, do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu. Đây là kết quả của sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa lực lượng chính trị quần chúng rộng lớn với lực lượng vũ trang cách mạng, dưới sự lãnh đạo sáng suốt, kiên quyết và linh hoạt của Người.

Đỉnh cao của sự kiện lịch sử này là ngày 2/9/1945. Tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), trước hàng vạn đồng bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã long trọng đọc Tuyên ngôn Độc lập. Bản Tuyên ngôn mở đầu bằng những câu bất hủ trích từ Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp, khẳng định quyền tự do, bình đẳng của mọi dân tộc. Người tuyên bố:

“Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.”

Với bản Tuyên ngôn Độc lập, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chính thức ra đời. Đây không chỉ là sự kết thúc của gần một trăm năm đô hộ của thực dân Pháp và sự thống trị của phát xít Nhật, mà còn là sự khẳng định ý chí độc lập, tự chủ và quyền làm chủ đất nước của nhân dân Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh trở thành vị Chủ tịch đầu tiên của nước Việt Nam mới – biểu tượng của độc lập, tự do và thống nhất dân tộc.

Cách mạng Tháng Tám và việc thành lập nước dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mở ra kỷ nguyên mới cho dân tộc: kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Sự kiện lịch sử này không chỉ có ý nghĩa đối với Việt Nam mà còn cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới. Tinh thần bất khuất, trí tuệ sáng suốt và tấm lòng yêu nước sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh mãi mãi là ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau.