Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tuyên ngôn Độc lập ngày 2 tháng 9 năm 1945
Ngày 2/9/1945 là một trong những ngày quan trọng của lịch sử Việt Nam hiện đại. Tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước quốc dân và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Trước đó, Việt Nam trải qua nhiều thập niên dưới chế độ thuộc địa của Pháp. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình Đông Dương tiếp tục có nhiều biến động. Nhật Bản từng bước mở rộng quyền kiểm soát tại khu vực và đến tháng 3/1945 tiến hành đảo chính Pháp ở Đông Dương.
Sau khi Nhật Bản đầu hàng Đồng minh vào tháng 8/1945, tình hình chính trị tại Việt Nam thay đổi nhanh chóng. Việt Minh phát động tổng khởi nghĩa tại nhiều địa phương. Chính quyền cách mạng được thành lập ở Hà Nội và sau đó tại nhiều tỉnh, thành phố.
Ngày 28/8/1945, Hồ Chí Minh cùng một số thành viên Chính phủ lâm thời từ Tân Trào về Hà Nội. Tại đây, Người trực tiếp tham gia chuẩn bị những công việc quan trọng cho việc thành lập chính quyền mới.
Ngày 2/9, hàng chục vạn người tập trung tại Quảng trường Ba Đình. Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, mở đầu bằng việc trích dẫn những tư tưởng về quyền con người và quyền dân tộc được thể hiện trong Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ năm 1776 và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp năm 1789.
Tuyên ngôn sau đó khẳng định quyền độc lập của dân tộc Việt Nam và tuyên bố chấm dứt chế độ thuộc địa, thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Về mặt lịch sử, sự kiện ngày 2/9/1945 đánh dấu sự chuyển đổi căn bản về thể chế chính trị tại Việt Nam. Từ một quốc gia thuộc địa, Việt Nam tuyên bố trở thành một nước độc lập.
Tuyên ngôn Độc lập cũng trở thành một văn kiện quan trọng trong lịch sử Việt Nam hiện đại. Nội dung văn bản kết hợp các nguyên tắc về quyền con người với quyền dân tộc tự quyết, đồng thời trình bày những cơ sở lịch sử và chính trị cho việc thành lập nhà nước mới.
Hình ảnh Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Ba Đình đã trở thành một biểu tượng quen thuộc của lịch sử Việt Nam thế kỷ XX. Ngày 2/9 sau này được lấy làm Quốc khánh của nước Việt Nam.
