Chu Trạc - Cử nhân võ Nghệ An dấn thân vì nền độc lập dân tộc

Chu Trạc sinh năm 1845 tại xóm Nương Che, xã Trường Thành, nay thuộc Hoa Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Thuở nhỏ, ông đã nổi tiếng là người có khí phách nghĩa hiệp, lớn lên trong một gia đình có truyền thống lao động và công việc quan trường.

Năm 1879, tại khoa thi võ ở Thanh Hóa, ông đỗ Cử nhân võ. Thời điểm ấy, thực dân Pháp đã chiếm Nam Kỳ và tiến đánh Bắc Kỳ, đất nước đứng trước nhiều biến động. Thay vì nhận chức quan, ông mở cửa hàng buôn bán và âm thầm quy tụ nghĩa sĩ, sẵn sàng góp sức cho việc nước.

Khi kinh thành Huế thất thủ và vua Hàm Nghi ban chiếu Cần Vương, các sĩ phu như Nguyễn Xuân Ôn đã dựng căn cứ chống Pháp ở Đồng Thành. Chu Trạc không trực tiếp cầm quân nhưng tích cực hỗ trợ các nhóm nghĩa quân. Khi phong trào Cần Vương thất bại, ông vẫn lặng lẽ giữ liên lạc với các thủ lĩnh và chờ thời cơ.

Cuối năm 1907, theo sự vận động của Duy Tân hội, ông lập nghĩa đảng, kêu gọi người thân và những nhà giàu có đóng góp tiền bạc để mua vũ khí. Ông lập hiệu buôn làm vỏ bọc, cử người tìm nguồn súng đạn từ bên ngoài và chuẩn bị cho một cuộc khởi nghĩa lớn.

Đầu năm 1908, kế hoạch khởi nghĩa được định hướng cụ thể nhằm phối hợp với các lực lượng ở Nam Đàn và tiến đánh thành Vinh, nếu không thành công thì rút sang Yên Thế. Tuy nhiên, do sự phản bội của một thủ lĩnh cũ, kế hoạch bị lộ. Chu Trạc cho chôn giấu vũ khí, hủy tài liệu, rồi bị vây hãm. Sau một đêm cầm cự, ông ra hàng để nghĩa quân còn lại có cơ hội thoát ra ngoài.

Thực dân Pháp kết án ông 15 năm khổ sai tại Côn Lôn. Năm 1925, ông qua đời, con cháu và nhân dân lập nhà thờ tưởng nhớ. Tên ông được đặt cho xóm quê hương và một con đường tại thành phố Vinh. Hành trạng của Chu Trạc là bài học về lòng yêu nước, sự dám nghĩ dám làm và tinh thần kiên trung, để thế hệ trẻ hôm nay thêm trân trọng và noi theo.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Chu Trạc" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Tr%E1%BA%A1c), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.