Chu Văn An

Chu Văn An (1292–1370)

Chu Văn An sinh ra tại xã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội ngày nay. Ông từ thuở nhỏ đã nổi tiếng là một người thông minh, hiếu học, có nhân cách thanh cao, sống một cuộc đời đạm bạc, cặm cụi đọc sách và giữ vững khí tiết. Dù triều đình nhà Trần nhiều lần triệu dụng ra làm quan cao cấp, ông đều từ chối để ở nhà mở trường dạy học, truyền bá triết lý Nho giáo kết hợp với đạo đức làm người cho hàng ngàn học trò khắp nơi đổ về theo học, trong đó có nhiều người sau này đỗ đạt cao và trở thành trụ cột của triều đình như Phạm Sư Mạnh, Lê Quát.

Đóng góp lớn nhất của Chu Văn An đối với lịch sử giáo dục Việt Nam là việc định hình chuẩn mực đạo đức nhà giáo và phương pháp giáo dục mang tính toàn diện: học đi đôi với hành, coi trọng nhân cách hơn danh lợi. Khi được mời làm Tư nghiệp Quốc Tử Giám (hiệu trưởng trường đại học quốc gia đầu tiên), ông đã trực tiếp biên soạn sách Tứ thư tiễu giải để làm tài liệu học tập chuẩn mực.

Đặc biệt, dấu ấn lịch sử sáng ngời nhất của ông là việc dâng sớ chém 7 tên nịnh thần lũng đoạn triều chính dưới thời vua Trần Dụ Tông (thường gọi là Thất trảm sớ). Khi sớ dâng lên không được vua chấp thuận, ông đã từ quan trở về quê ở ẩn, sống cuộc đời thanh bạch cho đến cuối đời. Với sự nghiệp giáo dục vĩ đại và khí phách thanh cao ấy, ông được hậu thế tôn vinh là "Vạn thế sư biểu" – người thầy của muôn