Chu Văn An: Người thầy của muôn đời và "Thất trảm sớ"

Chu Văn An: Người thầy của muôn đời và "Thất trảm sớ"

Chu Văn An được hậu thế tôn vinh là "Vạn thế sư biểu" (người thầy chuẩn mực của muôn đời) vì tài năng và đặc biệt là cốt cách cao khiết, không màng danh lợi. Ông từng đỗ Thái học sinh nhưng không ra làm quan ngay mà mở trường dạy học ở quê nhà. Tài cao đức trọng của ông khiến học trò từ khắp nơi tìm đến rất đông, trong đó có nhiều người sau này đỗ đạt cao, làm quan to trong triều như Phạm Sư Mạnh, Lê Quát nhưng khi về thăm thầy vẫn giữ lễ kính cẩn.

Đời vua Trần Minh Tông, ông được mời vào kinh giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám để dạy dỗ thái tử và các con em quan lại. Tuy nhiên, đến đời vua Trần Dụ Tông, chính sự thối nát, bọn gian thần kéo bè kết đảng làm hại dân lành. Đứng trước cảnh nước mất nhà tan từ bên trong, Chu Văn An không đành lòng im lặng. Ông đã viết bản "Thất trảm sớ" – một văn bản chấn động kinh thành, yêu cầu nhà vua phải chém đầu bảy tên nịnh thần gian ác nhất lúc bấy giờ để làm gương.

Khi bản sớ không được vua chấp thuận, Chu Văn An không hề do dự mà lập tức cởi bỏ mũ áo, treo ấn từ quan, về núi Phượng Hoàng (Chí Linh, Hải Dương) ở ẩn. Ông chọn lối sống thanh cao, làm thơ, bốc thuốc chữa bệnh cho dân và tiếp tục dạy học cho đến cuối đời. Hành động của ông là một tấm gương sáng chói về tiết tháo của người trí thức: khi không thể giúp đời bằng chính sự, họ thà giữ sạch tâm hồn mình chứ không chịu khom lưng quỳ gối trước cường quyền và nịnh bợ.