Chu Văn An và bản sớ chém 7 nịnh thần làm chấn động triều Trần

Chu Văn An (1292 – 1370) sinh ra tại làng Quang Liệt, huyện Thanh Trì (nay thuộc Hà Nội). Ông là người nổi tiếng học rộng, tài cao, nhưng không màng đến danh lợi, từng mở trường dạy học ở làng Huỳnh Cung và đào tạo ra nhiều nhân tài cho đất nước.

Nhận thấy tài năng và đức độ vượt trội của ông, vua Trần Minh Tông đã mời ông vào kinh thành Thăng Long giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám — tức hiệu trưởng trường đại học đầu tiên của Việt Nam, trực tiếp dạy dỗ các hoàng tử và đào tạo quan lại cho triều đình.

Đến thời vua Trần Dụ Tông (giữa thế kỷ XIV), triều đình nhà Trần bắt đầu bước vào giai đoạn suy thoái. Vua Dụ Tông mải mê ăn chơi, sa đà vào tửu sắc, bỏ bê chính sự; trong triều thì gian thần, nịnh thần hoành hành, vơ vét của cải, khiến đời sống nhân dân rơi vào cảnh lầm than.

Nhiều quan lại trong triều thấy vậy nhưng vì sợ mất lòng vua, sợ mất chức quyền nên không ai dám can gián. Trước tình thế giang sơn chao đảo, Chu Văn An đã dũng cảm thực hiện một hành động vô cùng chấn động: Dâng sớ xin chém đầu 7 tên nịnh thần quyền thế nhất trong triều (lịch sử gọi là Thất trảm sớ).

Hành động dâng Thất trảm sớ của ông thể hiện một dũng khí phi thường và tinh thần trách nhiệm cao độ trước vận mệnh dân tộc. Ông biết rõ dâng sớ này có thể khiến bản thân bị khép vào tội chết hoặc chịu cảnh tù đày, nhưng ông vẫn làm vì lòng trung quân ái quốc và sự liêm chính của người làm thầy.

Khi nhà vua không chấp thuận lời can gián trong sớ, Chu Văn An đã thể hiện thái độ dứt khoát: Ông lập tức trả áo quan, từ chức và trở về núi Chí Linh (Hải Dương) để ở ẩn, tiếp tục mở trường dạy học và viết sách.

Dù sống ở chốn rừng núi thanh tịnh, ông vẫn được triều đình và nhân dân vô cùng kính trọng. Mỗi khi triều đình có việc lớn, các vua nhà Trần vẫn cử sứ thần đến hỏi ý kiến ông. Khi ông qua đời, triều đình đã đưa ông vào thờ ở Văn Miếu — một vinh dự vô cùng cao quý dành cho một người thầy giáo.