Chu Văn An – Vạn thế sư biểu, người thầy của muôn đời

Chu Văn An (1292 - 1370) là bậc danh nhân kiệt xuất, nhà giáo ưu tú và vị quan thanh liêm bậc nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Sinh ra tại xã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội, ông nổi tiếng với tính cách cương nghị, sửa mình trong sạch và học vấn tinh thông. Cả cuộc đời ông là một bản hùng ca dâng hiến cho sự nghiệp giáo dục với triết lý nhân văn vượt thời đại: học đi đôi với hành, học tập suốt đời để làm người và cống hiến cho xã hội. Chính tâm huyết và nhân cách cao cả ấy đã khiến người đời kính trọng tôn vinh ông là "Vạn thế sư biểu" – người thầy chuẩn mực của muôn đời.

Tại quê nhà Thanh Liệt, Chu Văn An đã mở trường Huỳnh Cung, thu hút hàng nghìn sĩ tử khắp nơi về theo học mà không hề phân biệt giàu nghèo. Ông nổi tiếng là người thầy nghiêm khắc nhưng hết lòng thương yêu, trọng dụng tài năng của học trò, đào tạo nên nhiều bậc nhân tài kiệt xuất cho đất nước như Phạm Sư Mạnh, Lê Quát. Đức độ cùng tri thức sâu rộng của thầy Chu lớn đến mức dân gian còn lưu truyền giai thoại cảm động về người học trò Thủy Thần vì thương dân gặp hạn hán mà chấp nhận phạm quy định thiên đình, mài mực vẩy lên trời làm mưa cứu giúp dân lành rồi hy sinh. Cảm động trước nghĩa khí của trò, thầy Chu đã khóc thương và đứng ra làm lễ an táng chu toàn, thể hiện tình thầy trò sâu nặng làm lay động cả đất trời.

Danh tiếng lẫy lừng đã đưa Chu Văn An vào kinh thành giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám dưới triều Trần Minh Tông, trực tiếp trông coi việc học của cả nước và dạy dỗ Thái tử. Ông đã biên soạn bộ "Tứ thư thuyết ước" làm giáo trình, mở mang nền giáo dục nước nhà ngày càng vững mạnh. Tuy nhiên, khi vua Trần Dụ Tông lên ngôi, triều chính rơi vào rối ren, gian thần hoành hành khiến đất nước suy vi. Trước bất công và bối cảnh bê bối của triều đình, ông đã dũng cảm dâng "Thất trảm sớ" đòi chém 7 kẻ nịnh thần quyền thế. Tờ sớ tuy không được vua chấp thuận nhưng đã trở thành biểu tượng bất tử cho khí tiết kiên cường, thẳng thắn của bậc sĩ phu yêu nước.

Sau khi dâng sớ không thành, Chu Văn An đã cáo quan về núi Phượng Hoàng (Chí Linh, Hải Dương) ở ẩn, lấy hiệu là Tiều Ẩn để tiếp tục mở trường dạy học, viết sách và làm thơ. Dù sống trong cảnh nghèo thanh bạch nơi rừng sâu, ông vẫn khơi dậy phong trào học tập mạnh mẽ cho cả vùng đất Chí Linh, đào tạo nên nhiều thế hệ học trò giỏi giang giúp đời. Khi ông trút hơi thở cuối cùng vào năm 1370, triều đình đã đưa ông vào thờ tại Văn Miếu, sánh ngang với các bậc thánh hiền. Tên tuổi, nhân cách cùng triết lý giáo dục tiến bộ của Chu Văn An đã trở thành di sản vô giá, sống mãi trong lòng mỗi người dân Việt Nam như một tấm gương sáng ngời về đạo làm thầy.