CHU VĂN KHÂM – NGƯỜI CÔNG BINH MỞ ĐƯỜNG GIỮA MƯA BOM

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, chiến thắng không chỉ được làm nên bởi những người lính trực tiếp xung phong đánh chiếm cứ điểm, mà còn bởi những chiến sĩ công binh ngày đêm bám đường, phá bom, sửa cầu, mở lối cho từng đoàn xe, từng đơn vị tiến ra mặt trận. Trong số những con người âm thầm nhưng vô cùng quả cảm ấy, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Chu Văn Khâm là một tấm gương tiêu biểu về lòng dũng cảm, trí sáng tạo và tinh thần sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy để giữ cho mạch máu giao thông chiến dịch không bao giờ bị cắt đứt.

Chu Văn Khâm sinh năm 1925, quê ở tỉnh Vĩnh Phúc, trong một gia đình nghèo. Tuổi thơ của đồng chí gắn với cuộc sống làm thuê, đi ở cho địa chủ. Chính những năm tháng cơ cực ấy đã sớm rèn luyện cho ông ý chí chịu đựng gian khổ và tinh thần vượt lên số phận.

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Chu Văn Khâm tham gia lực lượng du kích rồi công an xã. Đến tháng 8/1947, đồng chí xung phong nhập ngũ.

Những năm đầu trong quân đội, Chu Văn Khâm chiến đấu trong đơn vị bộ binh. Trên chiến trường, đồng chí luôn thể hiện sự gan dạ, mưu trí và tinh thần tiến công mạnh mẽ. Trong nhiều trận đánh, đồng chí trực tiếp tiêu diệt 22 tên địch, phá hủy một lô cốt, một xe tăng quân sự, đồng thời dùng bộc phá phá nhiều lớp hàng rào của đối phương.

Nhưng bước ngoặt lớn trong cuộc đời quân ngũ của Chu Văn Khâm đến từ năm 1950, khi ông được điều sang đơn vị công binh.

Từ người lính xung kích đến chiến sĩ công binh

Nếu bộ binh trực tiếp tiêu diệt địch, thì người lính công binh có nhiệm vụ mở đường cho chiến thắng.

Chu Văn Khâm cùng đồng đội đảm nhận nhiều công việc nguy hiểm: phá cầu để ngăn tiếp viện của địch, làm đường, chở phà cho bộ đội hành quân, rà phá bom và bảo đảm giao thông cho các chiến dịch.

Ở bất kỳ nhiệm vụ nào, ông cũng luôn tìm cách phát huy sáng kiến, khắc phục khó khăn và hoàn thành công việc bằng mọi giá.

Đặc biệt, từ cuối năm 1952 sang năm 1953, không quân Pháp tăng cường đánh phá các tuyến vận tải chiến lược của ta. Cầu, phà, đèo dốc trở thành những trọng điểm bị ném bom liên tục.

Ngoài bom phá thông thường, quân Pháp còn sử dụng nhiều loại bom nổ chậm, bom bươm bướm nhằm cản trở bộ đội và phương tiện vận tải.

Các tuyến đường qua đèo Khế, Sơn La, Pha Đin trở thành nơi diễn ra cuộc chiến đấu không tiếng súng giữa công binh và bom đạn.

Tình nguyện tháo quả bom đầu tiên

Tháng 1/1953, Chu Văn Khâm cùng đồng đội làm nhiệm vụ quan sát và phá bom tại đèo Khế.

Thời điểm ấy, đơn vị chưa có nhiều kinh nghiệm xử lý bom nổ chậm.

Mỗi quả bom chưa nổ có thể phát nổ bất cứ lúc nào.

Không ai biết chính xác thời gian.

Không ai biết cơ cấu kích nổ.

Chỉ một sai sót nhỏ cũng đồng nghĩa với cái chết.

Trước tình thế đó, Chu Văn Khâm đã tình nguyện xin tháo quả bom đầu tiên.

Ông nghiên cứu cấu tạo, thận trọng từng thao tác và cuối cùng đã thành công.

Kinh nghiệm phá bom của Chu Văn Khâm sau đó được phổ biến kịp thời cho các lực lượng trên các tuyến giao thông, góp phần nâng cao hiệu quả rà phá bom và bảo đảm đường vận chuyển.

Nhưng với Chu Văn Khâm, đó không phải là lần duy nhất ông đối mặt với tử thần.

Chui xuống hố bom sâu bốn mét

Có lần, một quả bom nổ chậm cắm sâu xuống lòng đất khoảng 4 mét, tạo thành một hố chỉ vừa đủ cho một người chui xuống.

Không thể phá từ bên ngoài.

Muốn xử lý, phải có người trực tiếp xuống tận nơi quan sát.

Chu Văn Khâm xung phong.

Ông chui xuống hố sâu, tiếp cận quả bom, nghiên cứu cơ cấu rồi tìm cách vô hiệu hóa.

Trong không gian chật hẹp ấy, không có chỗ để tránh nếu bom phát nổ.

Nhưng người chiến sĩ công binh vẫn bình tĩnh hoàn thành nhiệm vụ.

Quả bom được phá an toàn.

Con đường được thông.

Các đoàn vận tải tiếp tục tiến lên mặt trận.

Đó là một chiến công không ồn ào, nhưng phía sau nó là sinh mạng của rất nhiều cán bộ, chiến sĩ và hàng hóa chiến dịch được bảo vệ.

35 quả bom trong một tháng

Trong giai đoạn chuẩn bị cho các chiến dịch lớn, quân Pháp nhận thấy vận tải là mạch sống của bộ đội ta nên tập trung không quân đánh phá mạnh các tuyến đường.

Tinh thần của những người công binh lúc ấy được thể hiện bằng một quyết tâm rất rõ:

“Nhất định mở đường cho xe ta ra chiến trường tiếp viện.”

Chu Văn Khâm cùng đồng đội bám trụ trên những trọng điểm.

Địch đánh sập đường, ta sửa.

Địch phá đoạn này, ta mở đường khác.

Ban ngày bị máy bay uy hiếp, ban đêm lại tranh thủ san lấp hố bom.

Không có một phút nào con đường được phép tắc lâu.

Chu Văn Khâm còn chủ động nghiên cứu quy luật hoạt động của máy bay Pháp và quy luật nổ của từng loại bom, từ đó rút ra phương pháp xử lý hiệu quả hơn.

Chỉ trong một tháng, tổ công binh của ông đã phá được 35 quả bom nổ chậm.

Riêng Chu Văn Khâm trực tiếp tháo gỡ 18 quả, trong đó có nhiều quả đặc biệt nguy hiểm.

Mỗi quả bom được vô hiệu hóa là một đoạn đường được sống lại.

Mỗi con đường được thông là thêm lương thực, đạn dược và bộ đội có thể tiến gần hơn đến chiến trường.

Người giữ mạch máu giao thông chiến dịch

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, hậu cần là một yếu tố sống còn.

Hàng vạn tấn lương thực, đạn dược và trang bị phải vượt qua núi cao, rừng sâu để tới mặt trận. Nếu giao thông bị chia cắt, chiến dịch có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Chính vì vậy, những người lính công binh như Chu Văn Khâm đã trở thành lực lượng bảo vệ mạch máu chiến trường.

Không phải lúc nào họ cũng đối mặt với lính đối phương.

Kẻ thù của họ nhiều khi nằm sâu dưới lòng đất.

Một quả bom nổ chậm.

Một hố bom giữa đèo.

Một cây cầu bị phá.

Nhưng mức độ nguy hiểm không hề nhỏ hơn chiến hào phía trước.

Chu Văn Khâm luôn là người xung phong nhận những nhiệm vụ khó, nguy hiểm thay đồng đội.

Trong chiến đấu cũng như công tác, ông sống giản dị, gần gũi, hết lòng giúp đỡ anh em nên được đồng đội tin yêu.

Ông không chỉ là một người giỏi kỹ thuật.

Ông còn là người tạo niềm tin.

Ở đâu có bom khó phá, anh em biết Chu Văn Khâm sẽ tìm cách.

Ở đâu đường bị cắt, ông sẽ cùng đồng đội mở lại.

Đó là phẩm chất đặc biệt của người chiến sĩ công binh: không chờ đường có sẵn, mà tự mình tạo ra con đường cho chiến thắng đi qua.

Từ đèo Khế đến Điện Biên Phủ

Trong quá trình chiến đấu, Chu Văn Khâm được Tiểu đoàn 206 khen thưởng 9 lần.

Những đóng góp của ông không chỉ thể hiện ở những con số về bom được phá hay đường được thông, mà còn nằm ở giá trị lớn hơn: bảo đảm cho lực lượng và phương tiện chiến dịch tiếp tục tiến lên.

Năm 1955, với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, Chu Văn Khâm được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Danh hiệu ấy là sự ghi nhận xứng đáng cho một người chiến sĩ đã nhiều lần đặt mình trước bom nổ chậm để bảo vệ đồng đội và con đường ra mặt trận.

Chiến thắng Điện Biên Phủ được làm nên bởi hàng triệu bàn tay.

Có bàn tay cầm súng.

Có bàn tay kéo pháo.

Có bàn tay đẩy xe thồ.

Và có những bàn tay cẩn trọng tháo từng ngòi bom giữa lòng đất.

Bàn tay của Chu Văn Khâm là một trong số đó.

Nếu trận địa phía trước cần người xung phong, thì tuyến đường phía sau cũng cần những con người sẵn sàng đối mặt với cái chết để mở lối. Chu Văn Khâm đã chọn đứng ở nơi ấy – nơi không có tiếng hô xung phong vang dội, nhưng mỗi quả bom được tháo là một chiến thắng, mỗi con đường được thông là một bước tiến gần hơn đến Điện Biên Phủ.

Tên tuổi ông vì thế mãi gắn với phẩm chất của người lính công binh Việt Nam: dũng cảm, sáng tạo, kiên trì và sẵn sàng mở đường cho chiến thắng bằng chính sinh mạng của mình.