Chu Văn Khâm - Trên những tuyến đường ra trận
Có những con người mà chỉ cần đặt năm sinh bên cạnh những mốc lớn của đất nước, ta đã thấy cuộc đời họ gần như hòa vào lịch sử. Chu Văn Khâm là một người như thế. Sinh năm 1925, quê ở Vĩnh Phúc, Chu Văn Khâm bước vào tuổi trưởng thành giữa những năm tháng mà lựa chọn cá nhân thường gắn chặt với vận mệnh của dân tộc.
Rồi lịch sử đưa Chu Văn Khâm đến một nhiệm vụ mà về sau trở thành dấu mốc của cuộc đời. Chu Văn Khâm là trung đội phó công binh, Đại đội 56, Tiểu đoàn 206, Cục Vận tải, Tổng cục Hậu cần.
Lịch sử thường ghi sự kiện bằng vài dòng, còn đời người ở trong sự kiện ấy dài hơn rất nhiều. Giao thông chiến trường là một mặt trận đúng nghĩa. Cầu đường, bến phà và các tuyến vận chuyển thường xuyên trở thành mục tiêu đánh phá, trong khi bộ đội và hàng hóa vẫn phải cơ động liên tục. Lực lượng công binh, vận tải và bảo đảm đường sá phải làm việc trong điều kiện khẩn trương: phá bom, san lấp hố, dựng lại cầu tạm, mở đường vòng và hướng dẫn đoàn xe qua khu vực nguy hiểm. Những công việc ấy ít tạo nên những hình ảnh hào nhoáng, nhưng nếu thiếu chúng, đội hình chiến đấu ở phía trước rất khó duy trì sức mạnh. Một tuyến đường thông suốt có thể là kết quả của hàng trăm giờ lao động dưới bom đạn. Người giữ đường phải hiểu địa hình, biết tận dụng vật liệu tại chỗ, phối hợp với lực lượng vận tải và luôn sẵn sàng sửa chữa ngay sau mỗi đợt đánh phá. Vì thế, câu chuyện của những cán bộ công binh hay chiến sĩ bảo đảm giao thông cho thấy một khía cạnh rất cụ thể của chiến tranh: thắng lợi không chỉ được tạo nên ở nơi nổ súng, mà còn ở những con đường được nối lại kịp thời để người, vũ khí và lương thực tiếp tục ra trận.
Vì thế, khi nhắc đến Chu Văn Khâm, người ta không chỉ nhớ một chức vụ hay một đơn vị, mà còn nhớ đến những con đường được giữ thông giữa bom đạn - những con đường đã nối hậu phương với tiền tuyến và nối sự hy sinh của một thế hệ với ngày đất nước đi đến hòa bình. Bởi vậy, việc kể lại đầy đủ và chính xác những gì còn được lưu giữ chính là cách để ký ức ấy tiếp tục sống trong các thế hệ sau.
