Chùa Đông Tạ (Thiên Hương tự – Vĩnh Bảo, Hải Phòng)
Chùa Đông Tạ tên chữ là Đông Ân tự có nguồn gốc từ thời Trần do bà Đặng Thị Ngọc Liễn hưng công xây dựng. Theo truyền ngôn, bà là người làng Đông Tạ, có nhan sắc và trí thông minh tuyệt vời nên được vua Trần (hiện chưa xác định được là vị vua nào) tuyển làm Chính vương nội cung. Sau khi bà sinh được con trai, đã xin vua cấp một bè gỗ lim để đưa về quê xây dựng chùa làng. Từ đó đến nay, ngôi chùa đã nhiều lần được trùng tu, tôn tạo. Một trong những lần đại tu lớn vào nửa cuối thế kỷ XVIII, rồi nă
Trong bài viết Chùa Đông Tạ những ngày đầu đông, tác giả Đức Tùy cũng cho hay “Theo tư liệu lịch sử chùa Đông Tạ (còn gọi là Đông Ân) có từ thời Vua Hùng thứ 18, không chỉ thờ Phật mà còn là cơ sở hoạt động cách mạng thời kỳ kháng chiến.”2
Chùa gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của cộng đồng làng xã. Sư Tổ chùa là Hòa thượng Thích Tâm Tuy, luôn giáo hoá, vận động các phật tử đóng góp tiền, gạo nuôi dưỡng cán bộ, thương bệnh binh, động viên các đệ tử của mình cởi áo cà sa lên đường nhập ngũ. Khi bị địch bắt, tra tấn hết sức dã man nhưng Ngài cắn răng chịu đau đớn nhục thân, quyết không phản bội cách mạng, trở thành tấm gương sáng cho mọi người noi theo.
Tới năm 2004, sau khi được công nhận Di tích Lịch sử Văn hóa cấp thành phố, việc tu bổ chùa mới được tập trung ở quy mô lớn. Ngày 13/12/2009, tức ngày 27/10 năm Kỷ Sửu, thị trấn Vĩnh Bảo tổ chức lễ khánh thành chùa Đông Tạ sau gần 6 năm xây dựng theo thiết kế mới trên nền chùa cũ.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Đông Tạ có diện tích khoảng 6000m2 với khuôn viên rộng rãi, bao gồm nhà Tổ, nhà Mẫu, nhà vong, nhà khách, giảng đường Phật học, giải vũ, vườn tháp, hồ Quán Âm… Cổng Tam quan bề thế được quét màu vàng tươi như màu áo Phật. Bước qua cổng Tam quan là ngôi chùa cổ. Bên trái là khu nhà La Hán Đường chạy dài thẳng tắp cổ kính rêu phong, nhìn ra hồ Quan Âm. Đáng chú ý là nội thất ngôi Bảo Điện có nhiều hạng mục làm bằng gỗ tứ thiết, trong đó có các hệ thống cột bằng gỗ lim vững chắc, mỗi cột cao 9,5 mét. Theo sư thầy trụ trì Thích Diệu Tâm, nếu làm cột xi măng giả gỗ theo kiểu lắp ghép thì tiến độ hoàn thiện chùa đã được rút ngắn từ lâu.
Đi hướng phải của Chính điện là khu vườn tháp Tổ, nơi an nghỉ của 5 vị trụ trì tiền nhiệm. Bước vào ngôi Tam Bảo thật rộng lớn đa sắc màu. Từ màu nâu của hệ thống tượng Phật, đến các đồ thờ tự và màu nâu của gỗ đã đủ nói lên sự huyền bí của ngôi chùa quê. Các vì kèo, các câu đối và bức trướng được các người thợ Cúc Bồ, huyện Ninh Giang đục đẽo tỉ mỉ, khéo léo như mang cả trái tim và khối óc của những tìm người thợ vào từng sản phẩm của mình. Tòa Tam Bảo gom 7 gian tiền đường và 5 gian hậu cung. Mái chùa chồng diềm 2 tầng 8 mái, lợp ngói mũi hài với những đầu đao cong, thanh thoát.
Hiện vật
Trong chùa là hệ thống tượng Phật được sơn son thếp vàng lộng lẫy. Vị trí cao nhất la 3 pho Tam Thế, tiếp theo là A Di Đà, Quán Âm Niêm Hoa, Phật Bà Quán Âm, tượng Thị Giả. Cuối cùng là toà Cửu Long với Thích Ca Sơ Sinh. Tại tòa tiền đường là nơi an vị của thần tượng Hộ Pháp Khuyến Thiện, Hộ Pháp Trừng Ác; Đức Thánh Hiền, Đức Ông…
Ngoài hệ thống tượng Phật, trong chùa còn lưu giữ nhiều đồ thờ quý như: chuông đồng niên đại Minh Mạng thứ nhất (1821) cao 153cm, đường kính miệng 58cm; quả chuông lớn (cao 170cm) đúc năm 2001. Dãy La Hán đường có cả thảy 13 pho tượng La Hán cao to như người thực, mỗi pho có một vẻ tạo tác nghệ thuật, mang đậm nét chân thân sang quý.
Xếp Hạng Di Tích
Chùa Đông Tạ là một điểm thu hút rất đông các Phật tử, khách thập phương đến chiêm bái, là một điểm hẹn thăm quan, du lịch hấp dẫn của huyện Vĩnh Bảo. Chùa được công nhận Di tích Lịch sử Văn hóa cấp thành phố năm 2004.
