Chứng nhân lịch sử Nguyễn Văn Duyên

Trong Thời Hoa Lừa, người ta đo cuộc đời bằng số lần họ lên đồi.

Ai càng nhiều lần thấy hoa, càng được xem là “hiểu đời”.

Nhưng có một người không bao giờ đi theo lịch đó.

Ông tên là Bằng, sống ở cuối làng, làm nghề sửa giày.

Mỗi mùa xuân, khi cả làng rủ nhau lên đồi, Bằng vẫn ngồi trước cửa tiệm, gõ búa vào đế giày cũ.

Người ta hỏi:

“Ông không đi xem hoa lừa sao?”

Bằng đáp:

“Giày của người ta còn chưa đi xong đường hôm nay.”

Không ai hiểu.

Họ nghĩ ông lạc hậu.

Rằng ông không biết trân trọng phép màu.

Nhưng Bằng chỉ làm việc của mình.

Ông sửa giày cho người đi lên đồi.

Rồi sửa giày cho người đi xuống đồi.

Và ông nhận ra một điều rất lạ:

Giày của hai nhóm người này rất khác nhau.

Người đi lên đồi thường làm mòn mũi giày.

Người đi xuống đồi lại làm mòn gót giày.

Ông không nói điều đó cho ai.

Chỉ lặng lẽ quan sát.

Một năm, có một cậu trai trẻ ghé tiệm.

Cậu nói:

“Cháu vừa từ đồi xuống.”

Bằng gật đầu:

“Giày cháu bị mòn gót.”

Cậu ngạc nhiên:

“Sao ông biết?”

Bằng chỉ vào đôi giày:

“Người đi xuống thường bước nhanh hơn lúc đi lên.”

Cậu trai im lặng.

Rồi hỏi:

“Trên đồi, cháu thấy mình có thể trở thành người khác.”

Bằng không ngẩng lên.

“Rồi sao nữa?”

“Rồi cháu xuống đây và thấy mình vẫn như cũ.”

Bằng gõ nhẹ búa:

“Vậy cháu muốn đổi giày hay đổi đường?”

Cậu trai không trả lời được.

Bằng nói tiếp:

“Giày chỉ đi theo con đường.”

“Không phải nó quyết định con đi đâu.”

Cậu trai rời đi.

Không vui.

Không buồn.

Chỉ im lặng hơn lúc đến.

Nhiều năm sau, người ta bắt đầu truyền nhau một điều:

Những người từng sửa giày ở tiệm của Bằng thường đi chậm hơn một chút.

Không phải vì họ mệt.

Mà vì họ bắt đầu nhìn xuống đường mình đang đi.

Một ngày, có người hỏi Bằng:

“Ông chưa bao giờ lên đồi sao?”

Bằng trả lời:

“Có.”

“Một lần.”

“Rồi sao?”

“Rồi ta thấy nhiều người đứng rất cao… nhưng quên mất họ đang đứng trên đôi chân nào.”

Người kia không hiểu.

Bằng chỉ cười:

“Không sao.”

“Không phải ai cũng cần lên đồi để biết mình đang đi đâu.”

“Có người chỉ cần nhìn đôi giày của mình là đủ.”

Nhiều năm sau, tiệm sửa giày vẫn còn đó.

Nhưng Bằng đã già.

Trước khi mất, ông để lại một đôi giày cũ treo trước cửa.

Bên dưới có một dòng chữ nhỏ:

“Điều quan trọng không phải là ta đã thấy gì trên đồi.”

“Mà là ta còn có thể đi tiếp sau khi rời khỏi đó hay không.”

Và từ đó, trong Thời Hoa Lừa, có thêm một cách sống mới:

Không phải nhìn lên.

Không phải nhìn xuống.

Mà là biết mình đang bước tiếp, từng bước một, trên con đường thật của mình.