Chứng tích của một thời đạn bom

Đó là những tấm biển số nhà ở phố Khâm Thiên bị bom Mỹ làm biến dạng đêm 26/12/1972. Những vật dụng thông thường trong đời sống hàng ngày của các hộ dân bị bom Mỹ phá hủy và giết hại: chiếc xoong nhôm của gia đình cụ Lại Mạnh Tiến, cái chày của gia đình cụ Ngô Văn Chinh, chiếc điếu cày của ông Nguyễn Văn Sỹ…

Chỉ còn lại một chân con búp bê của cháu Trịnh Thị Quý lúc ấy mới có 6 tuổi, một con vịt đồ chơi bình dị của hai cháu Vân và Hiền đã bị bom Mỹ giết hại cùng cả gia đình gồm 7 người, chiếc túi cứu thương của em Đặng Thị Hà đã chết sau trận ném bom của giặc ngày 19/12/1972 của Cầu Chui - Gia Lâm.

Hẳn bây giờ người ta sẽ phải ngạc nhiên khi nhìn thấy những phương tiện y tế quá đỗi thô sơ trong cái đêm tàn khốc ở phố Khâm Thiên năm ấy. Một chiếc bị cói của Trạm y tế số 2 Đống Đa dùng đựng dụng cụ cấp cứu, chiếc đuốc ống giang mà các bác sỹ đã dùng để lấy ánh sáng cứu chữa nạn nhân, cái đèn dầu hỏa của Trạm hộ sinh sử dụng cho việc đỡ đẻ và chiếc giường sản phụ đã chào đón 8 cháu nhỏ ra đời vào đúng đêm 26/12/1972 ở dưới hầm. Cũng chỉ với những chiếc xẻng, xà beng, đục, choòng, cào sắt rất đơn sơ, các anh chị em công nhân Đội sửa chữa nhà cửa Đống Đa khi ấy đã cứu được nhiều người dân bị bom Mỹ làm sập hầm ở phố Khâm Thiên và Bệnh viện Bạch Mai từ ngày 18 - 30/12/1972.

Ngõ chợ Khâm Thiên bây giờ nhộn nhịp, sầm uất. Nhưng vẫn còn đây những cái đĩa cân bàn, con dao thái thịt, cái phễu đong nước mắm…không còn nguyên dạng của dãy chợ này trong trận bom hủy diệt tàn khốc. Rạp chiếu phim Dân Chủ giờ đây đã được nâng cấp, tân trang theo tiêu chuẩn hiện đại và vẫn nằm ở vị trí cũ năm xưa, có ai ngờ trong kho Bảo tàng còn đó một mảnh ghế tựa bằng gỗ giản dị, bị bom Mỹ gặm nát.

Tội ác đã phải trả giá bằng sự trừng phạt đích đáng. Kho bảo quản của Bảo tàng cũng lưu giữ được nhiều vật chứng cho sự gục ngã của không quân Hoa Kỳ. Đó là những mảnh xác máy bay B52, F111, F105 bị bắn rơi trên gác tư Nhà máy Cơ khí Quang Trung, ở ngay phố Khâm Thiên và nhiều nơi khác trên địa bàn Thủ đô anh hùng.

Nhà thiết kế người Đức tỏ vẻ hơi ngạc nhiên khi chúng tôi dẫn ông tham quan nghiên cứu những hiện vật trông không được long lanh như những cổ vật mà ông đã thấy ở các bảo tàng khác hoặc của ngay Bảo tàng Hà Nội đang được cho đi ở nhờ tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam. Chưa kịp nghe giải thích, ông hỏi: - có phải những hiện vật này cũng được khai quật dưới lòng đất như các cổ vật khác? Chúng tôi trả lời để ông hiểu được ý nghĩa, giá trị của những hiện vật mãi mãi còn làm xúc động các thế hệ người Việt Nam, người Hà Nội. Chỉ muốn nói thêm rằng, đấy cũng là những vật chứng vô giá, không nằm ở độ sâu các tầng văn hóa khảo cổ, mà gần gũi lắm với cuộc sống đời thường của thế hệ cha anh, thế hệ mà chúng ta luôn tự hào, kính trọng.