Chúng tôi đã kéo pháo ra như thế nào
kể lại nhiệm vụ kéo pháo vào, kéo pháo ra – một trong những dấu ấn đặc biệt của chiến dịch.
Đầu tháng 1 năm 1954, sau nhiều ngày hành quân vượt núi, đơn vị của Ma Văn Kháng nhận lệnh đưa những khẩu pháo nặng hơn hai tấn vào trận địa trên các sườn núi bao quanh lòng chảo Điện Biên. Không có đường cho xe cơ giới, tất cả đều phải dùng sức người. Hàng trăm chiến sĩ cùng dân công hỏa tuyến buộc dây thừng vào thân pháo, người đi trước kéo, người phía sau giữ, từng mét một đưa khẩu pháo vượt qua những con dốc dựng đứng.
Theo lời kể của ông, có những đoạn đường chỉ rộng vừa đủ bánh pháo. Một bên là vách núi, một bên là vực sâu. Trời mưa khiến đất đỏ trở nên trơn trượt. Chỉ cần một người trượt chân, cả khẩu pháo có thể lao xuống vực. Vì vậy, mỗi bước đi đều phải thật cẩn thận. Ban ngày, mọi người ngụy trang dưới tán cây để tránh máy bay trinh sát; đêm xuống mới tiếp tục kéo pháo.
Khi toàn bộ pháo vừa vào trận địa, Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định thay đổi phương châm tác chiến từ "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc". Quyết định này đồng nghĩa với việc phải kéo toàn bộ số pháo ra khỏi trận địa, mặc dù trước đó mọi người đã mất hàng tuần mới đưa được chúng vào.
Ma Văn Kháng kể rằng nhiều chiến sĩ lúc đầu rất bất ngờ. Ai cũng tiếc công sức đã bỏ ra, nhưng không một ai thắc mắc hay phản đối. Họ hiểu rằng mệnh lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhằm bảo đảm thắng lợi cuối cùng của chiến dịch.
Ông nhớ nhất là đêm kéo pháo ra. Mưa phùn rơi liên tục, dây chão thấm nước nặng trĩu. Hàng trăm người vừa kéo vừa hô nhịp. Có lúc bánh pháo sa xuống hố, mọi người phải chèn gỗ, dùng đòn bẩy nâng từng chút một. Nhiều chiến sĩ rớm máu ở bàn tay vì dây thừng cứa, nhưng không ai buông tay.
Sau gần hai tháng chuẩn bị lại theo phương án mới, pháo binh Việt Nam đã xây dựng được hệ thống trận địa kiên cố, góp phần khống chế hoàn toàn sân bay Mường Thanh và các cứ điểm của quân Pháp. Ngày 7/5/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng.
Nhiều năm sau, mỗi khi kể lại câu chuyện này, Ma Văn Kháng đều nhấn mạnh rằng việc kéo pháo ra còn khó hơn kéo pháo vào, bởi khi ấy ai cũng đã rất mệt sau nhiều ngày lao động. Tuy nhiên, chính sự chấp hành mệnh lệnh tuyệt đối và tinh thần đoàn kết đã tạo nên chiến thắng. Ông thường nói với thế hệ trẻ:
"Có những quyết định lúc đầu tưởng như lùi một bước, nhưng lại là để đi đến thắng lợi lớn hơn."
