Chương VI. Giữ rừng, giữ người – kháng cự bền bỉ của Nhân dân Mường Hum

Cuộc đấu tranh chống giặc Pháp ở Mường Hum không diễn ra bằng những trận đánh lớn, mà bằng sự bền bỉ của cả cộng đồng. Rừng trở thành nơi trú ẩn, che chở nghĩa quân; bản làng trở thành hậu phương vững chắc.

Người già trong bản chịu trách nhiệm truyền tin, quan sát động tĩnh của giặc. Phụ nữ lo việc nấu ăn, giấu lương thực, chăm sóc người bị thương. Thanh niên theo nghĩa quân, quen từng lối mòn, từng khe suối.

Có những ngày giặc càn quét, cả bản tản vào rừng. Khi giặc rút, người dân lại trở về dựng lại nhà cửa, tiếp tục cuộc sống. Mất mát có, hy sinh có, nhưng không ai nghĩ đến việc rời bỏ quê hương.

Tôi được nghe kể về những người không để lại tên tuổi, nhưng đã góp phần giữ đất. Họ là những người dân bình thường, lấy chính cuộc sống của mình làm tuyến phòng thủ.

Chính từ sự kháng cự âm thầm ấy mà ngọn lửa đấu tranh không bao giờ tắt ở Mường Hum.