Chương VIII. Khi bếp lửa trở thành mật hiệu

Tôi vẫn là người gác bếp trong những đêm dài lo âu. Có thời gian, thổ phỉ rình rập quanh bản, chờ lúc trai tráng đi nương để đánh úp. Già làng bàn với các nhà: dùng bếp lửa làm tín hiệu. Đêm yên, bếp cháy một ngọn; có động, bếp cháy hai ngọn; nguy cấp, bếp dập rồi nhóm lại liên hồi. Phụ nữ, người già được phân công cụ thể: ai đưa trẻ vào hang, ai gùi thóc lên gác bếp, ai giữ lối mòn. Một đêm mưa, tín hiệu nguy cấp lóe lên khắp bản. Trai tráng từ nương về, men theo lối đã định, tạo vòng vây im lặng. Không tiếng trống, không ánh lửa lớn, chỉ có sự phối hợp nhịp nhàng. Thổ phỉ thấy bản không hoảng loạn, biết bị lộ, liền rút. Sáng ra, mọi người lại nhóm bếp nấu cơm như chưa có chuyện gì. Tôi hiểu: khi nếp nhà vững, bếp lửa thành mật hiệu, thì bóng tối không chen vào được.

Lời nhắn gửi cho con cháu

Những câu chuyện thổ phỉ là bóng tối từng thử thách nếp nhà, nếp bản của Mường Hum. Bóng tối ấy đi qua, để lại bài học sáng rõ: đoàn kết để mạnh, kỷ luật để bền, tỉnh táo để không mắc mưu. Hãy nhớ, giữ nhà là giữ bếp; giữ bản là giữ quy ước; giữ quê hương là giữ lòng người.