Chuyện bà con giữ tin

ông kể: Ngày ấy, chiến tranh còn rất khốc liệt. Quân Pháp thường đi qua những vùng núi, còn cán bộ phải bám dân, bám làng để hoạt động. Đường rừng hiểm trở, tin tức lại khó truyền đi. Chỉ cần một sơ suất nhỏ, người đưa tin có thể gặp nguy hiểm, những người phụ nữ không cầm súng, cũng không trực tiếp chiến đấu. Công việc của họ là làm nương, chăm con và giúp bà con trong làng. Nhưng mỗi khi cán bộ cần chuyển một tin quan trọng đến nơi khác, họ thường nhận lời.

Ông Lú kể tiếp : Hồi đó, cán bộ không thể đi đâu cũng công khai. Có những tin phải gửi từ làng này sang làng khác. Lành thuộc đường rừng, nhớ từng con suối, từng lối nhỏ. Quan trọng hơn, nó rất gan dạ.

Một hôm, cán bộ trong vùng cần báo tin cho một cơ sở ở phía bên kia núi. Đường đi không thuận lợi, lại có quân Pháp tuần tra. Chị Lành là một trong những người phụ nữ được cả làng giao nhiệm vụ mang tin. Chị gói mảnh giấy thật nhỏ, giữ kín bên người rồi cùng chiếc gùi đi lên rẫy như mọi ngày. Trên đường, chị gặp một toán lính. Chúng hỏi chị đi đâu, Lành chỉ bình tĩnh trả lời rằng mình lên rẫy lấy củi và thăm nương.

Ông Lú nói rằng lúc ấy, chị không hề biết mình có thể trở về hay không. Nhưng chị vẫn đi tiếp. Đến khi trời tối, chị Lành mới đến được nơi cần đến. Tin được trao tận tay người nhận. Nhờ vậy, cán bộ kịp thời thay đổi nơi trú và tránh được một cuộc truy bắt. Sáng hôm sau, chị Lành lại trở về làng như chưa có chuyện gì xảy ra.

Ông Lú nói: Người ta thường nhớ đến những người cầm súng ngoài mặt trận. Nhưng trong những năm tháng ấy, còn có những người âm thầm làm việc phía sau. Họ đưa tin, che chở cán bộ, nuôi người hoạt động, giữ cho đường liên lạc không bị đứt.

Họ không bao giờ nói mình làm được chuyện lớn. Nó chỉ bảo: “Cán bộ cần thì mình giúp. Làng mình làng của mình, phải cùng nhau giữ.”

Ông bảo rằng chính những việc tưởng như nhỏ bé ấy đã góp phần giữ cho cán bộ liên lạc được với nhau trong những năm chiến tranh.

Nhiều năm đã trôi qua, những người phụ nữ ấy cũng đã già đi, có những người đã mất. Con đường rừng ngày trước giờ đã có đường mới. Những ngày chiến tranh chỉ còn trong ký ức của những người từng trải qua.

ông nói: Các cháu phải nhớ — ông nói — lịch sử của làng không chỉ được làm nên bởi những người nổi tiếng. Nó còn được giữ lại bằng lòng can đảm của những người bình thường. Có những người phụ nữ cả đời không được ghi tên trong sách, nhưng những việc họ làm thì làng bản không bao giờ quên.

Và câu chuyện về người phụ nữ Raglai năm xưa tiếp tục được ông già làng kể lại cho thế hệ sau, như một cách để nhắc con cháu nhớ rằng trong những năm tháng gian khó, người dân trong làng đã cùng nhau giữ gìn sự sống, tình nghĩa và niềm tin.