Chuyện bi hùng về Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt- Anh Nguyễn Quốc Tân (bí danh Nguyễn Mẹo)

Trong số các cai ngục tại Nhà lao Đà Lạt, Nguyễn Cương là tên ác ôn khét tiếng, hắn trước vốn là du kích Điện Ngọc, Điện Bàn, Quảng Nam, do không có lý tưởng, không chịu nổi gian khổ nên đã bỏ sang hàng ngũ của địch. Tại đây, với vai trò “Trưởng ban trật tự lưu động”, Nguyễn Cương thường xuyên tra tấn, đánh đập tù nhân bằng những hình thức rất man rợ như: Lột quần áo, dùng giày đinh đạp vào đầu, dùng roi da đính móc sắt nhỏ đánh vào người khiến từng mảng da thịt của họ bị xé rách; gí bóng điện sáng vào người cho cháy da thịt... Sự tàn ác, man rợ của Cương khiến các tù nhân rất căm phẫn. Tuy nhiên việc hắn tra tấn anh Võ Việt, một tù nhân tại phòng C được coi là giọt nước tràn ly, củng cố thêm quyết tâm của các anh chị tiêu diệt tên ác ôn này. Anh Nguyễn Quốc Tân (bí danh Nguyễn Mẹo), hiện ở số 319/36 Trưng Vương, TP Đà Nẵng, cựu tù thiếu nhi Đà Lạt, người từng tham gia tiêu diệt Nguyễn Cương nhớ lại:

- Một lần anh Võ Việt được gia đình gửi cho một ít tiền thăm nuôi, tên Cương đòi ăn chặn nhưng anh Việt không đồng ý. Việc này khiến hắn xấu hổ, tức giận và nung nấu ý định trả thù. Một hôm khi thấy anh mang một nắm vỏ cây nhuộm quần áo về phòng nấu, lấy cớ anh vi phạm nội quy nên Nguyễn Cương trói anh Việt lại sau đó dùng giầy đinh đá liên tiếp vào mặt, vào đầu khiến máu từ mũi và miệng anh trào ra, việc này diễn ra ngay trước mắt các tù nhân. Ngay đêm đó, anh em phòng C họp bàn tiêu diệt tên Nguyễn Cương. 6 người được phân công giết Nguyễn Cương gồm: Tôi, anh Mai Bốn, anh Huỳnh Ngọc Huệ, Nguyễn Quốc Toàn, Trần Cồ (tức anh Trần Việt Hùng), Lê Doãn Dũng. Trong đó, anh Hùng siết cổ, anh Huệ và anh Toàn sẽ nắm chân, tôi và anh Mai Bốn đâm, anh Lê Doãn Dũng cảnh giới, khi nào thanh toán xong tên Cương thì hô to để giám thị nhà lao biết.

Tên Cương rất to béo, khỏe mạnh, trong khi đó các anh chỉ là những thiếu niên mới 15, 16 tuổi. Cuộc sống trong tù quá lao khổ nên ai cũng cũng gầy gò, yếu ớt. Biết dùng tay không sẽ không thể giết được hắn nên phải tìm vũ khí. Quá trình tìm, họ phát hiện trên vành máng xối khu nhà ăn, mái nhà có cọng thép 5mm, các anh rút cọng thép, bí mật mài mỗi ngày một ít cho thật bén sau đó xé quần áo, quấn một đầu để cầm.

Đêm 23-1-1973, như thường lệ tên Cương bước vào phòng, 5 người xông tới, các anh Cồ, Huệ, Toàn nắm chân tay, giữ và đè hắn xuống, 2 người còn lại dùng que sắt đâm liên tiếp vào người nhưng vì hắn quá to khỏe nên chống trả rất dữ dội. Sau một hồi vật lộn, trời lại tối, anh Lê Doãn Dũng tưởng mọi việc đã xong bèn hô lớn: “Sếp ơi, phòng C có đánh nhau!”. Bọn giám thị ập vào khống chế các tù nhân và đưa tên Cương ra ngoài. Tên Cương không chết nhưng bị thương tật 60% sức khỏe.

Một trận đòn ác liệt dành cho các tù nhân diễn ngay tại phòng C. Sau đó, 5 người bị đưa đi hỏi cung. Để tránh liên lụy cho các đồng chí khác, 5 người đều thống nhất ở lời khai và tự nhận mình đã giết tên Cương. Một trận đòn nữa ác liệt hơn lại giáng xuống. Anh Nguyễn Quốc Tân kể:

- Sau khi dẫn 5 người ra giữa sân, bọn cai ngục bắt các phòng giam mở cửa để mọi tù nhân chứng kiến màn tra tấn của chúng. Tất cả chúng tôi đều bị lột trần, bị đánh bất tỉnh rồi ném vào xà lim. Sáng hôm sau, khi tỉnh dậy trong xà lim tôi thấy tên Lê Văn Dẹt, Phó quản đốc Nhà lao bước vào, trên tay hắn cầm cây gậy hướng đạo dài, ngó thấy cây gậy, tôi thầm nghĩ: Cây hướng đạo dài, xà lim chật nên hắn sẽ rất khó đánh, có đánh thì sức vụt cũng bị hạn chế, tôi sẽ không chết. Sau khi vụt vài nhát, cây hướng đạo trên tay Dẹt gãy đôi, một ý nghĩ khác ập đến: Có lẽ mình sẽ chết vì với cây gậy ngắn này, hắn sẽ dễ dàng đánh và sức vụt sẽ rất mạnh, mình sẽ không chịu nổi. Tuy nhiên, sau một hồi đánh, tên Lê Văn Dẹt mệt quá bỏ ra ngoài, còn tôi bất tỉnh đến tận hôm sau. Sau sự kiện này, chúng tôi đã bị chúng biệt giam tại nhà lao Tuyên Đức đến tận ngày được cách mạng giải thoát.

Kế hoạch tiêu diệt ác ôn dù chưa đạt kết quả như mong đợi nhưng đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng của phong trào đấu tranh trong tù. Lần đầu tiên, các chiến sĩ cách mạng nhỏ tuổi đã dũng cảm đứng lên, tấn công tiêu diệt kẻ thù ngay trong sào huyệt của chúng. Qua vụ việc này bọn cai ngục cũng đã dè dặt hơn trong việc tra tấn tù nhân.