Chuyện chưa kể về anh hùng an ninh Hai Tân

Vào khoảng năm 1981, tôi gặp đồng chí Lê Tiền, tên thường gọi là Hai Tiền, lúc đó là Tổ phó Tổ An ninh K4/2, sau này là Thiếu tướng, Phó tổng cục trưởng Tổng cục An ninh, đề nghị được viết về một số chiến công của Lực lượng An ninh nhân dân Việt Nam.

Nguyên do tôi xin gặp đồng chí Lê Tiền là tôi đã đọc loạt bài về một chuyên án đấu tranh chống FULRO thắng lợi trên báo Nhân Dân mà người chỉ huy trong bài viết có tên là Hai Tiến và tôi đã rất khâm phục về ông. Nhưng tôi đã lầm, người có tên Hai Tiến không phải là đồng chí Lê Tiền mà là một người khác.

Đồng chí Lê Tiền cười, độ lượng:

- Cậu gặp ông Hai Tân đi. Hai Tiến chính là Hai Tân đó!

Thì ra vậy. Tôi đã biết ông Hai Tân, chính là đồng chí Nguyễn Phước Tân, Tổ trưởng Tổ An ninh K4/2 (chức vụ tương đương cục trưởng). K4/2 là một đơn vị lúc đầu được thành lập làm tham mưu cho đồng chí Thứ trưởng Cao Đăng Chiếm về công tác an ninh ở miền Nam.

Nhưng sau đó, đơn vị này được giao trách nhiệm trực tiếp chỉ đạo, tổ chức đấu tranh với bọn gián điệp biệt kích Lê Quốc Túy – Mai Văn Hạnh trong Kế hoạch CM-12.

Thời kỳ đó, đồng chí Hai Tân đang trực tiếp tham gia chỉ đạo Kế hoạch CM-12 và tham gia chỉ đạo một số chuyên án khác theo sự phân công của lãnh đạo Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an). Nhưng do nguyên tắc bí mật và cũng không dễ dàng “lấy” được tư liệu ở đồng chí Nguyễn Phước Tân, nên ý định đó của tôi không thành.

Nhưng thật là may mắn, mãi đến hơn 20 năm sau, tôi cũng thực hiện được hy vọng ấp ủ lâu nay. Được cùng làm việc với đồng chí Nguyễn Phước Tân trong quá trình thu thập tư liệu và thể hiện cuốn “Kế hoạch CM-12” và làm phim “Điệp báo miền Nam - Cuộc chiến thầm lặng”, tôi đã biết được một phần nào về cuộc đời hoạt động cách mạng sôi nổi, gian nan, lắm hiểm nguy trong thời kỳ hoạt động bí mật trong lòng địch trước ngày giải phóng miền Nam và những hoạt động đấu tranh với các thế lực thù địch hàng chục năm sau ngày giải phóng miền Nam của một cán bộ lãnh đạo an ninh lão luyện...

Mặc dù, nhiều lần gặp nhau nhưng chưa lần nào ông kể về “lai lịch” gia đình mình. Nhưng qua tìm hiểu từ các nhân chứng, là những cán bộ, cơ sở điệp báo đã từng làm việc với đồng chí, và cả những cán bộ có trách nhiệm, chúng tôi cũng có được một số tư liệu về thân thế và sự nghiệp của đồng chí Nguyễn Phước Tân.

Đồng chí Nguyễn Phước Tân là con trai thứ bảy trong một gia đình khá giả ở miền Nam, có truyền thống yêu nước và cách mạng. Ông nội của đồng chí Nguyễn Phước Tân là một thầy thuốc giỏi và giàu có, là chủ Hãng Dầu cù là Nhị Thiên Đường nổi tiếng ở miền Nam trước đây, có cơ sở buôn bán tại các nước Đông Dương. Ông còn có mạng lưới nhà thuốc “Ông Tiên” cũng khá nổi tiếng ở Sài Gòn và một số tỉnh Nam Bộ.

Thân phụ đồng chí Nguyễn Phước Tân cũng là một thầy thuốc Đông y, trông coi cơ sở Nhị Thiên Đường ở đường Lê Thánh Tôn, một trong những con phố sầm uất ở trung tâm Sài Gòn.

Phần lớn anh chị em của đồng chí Nguyễn Phước Tân đều tham gia cách mạng và đã có nhiều đóng góp vào sự nghiệp giải phóng miền Nam.

Anh trai thứ năm của đồng chí Nguyễn Phước Tân có tên thường gọi là Năm Biên, một trong những cán bộ an ninh kỳ cựu của An ninh T4 và sau này là Công an TP HCM. Em trai thứ tám của ông là đồng chí Tám Nguyện, nguyên Trưởng phòng Bảo vệ chính trị I của Công an TP HCM, nay đã nghỉ hưu.

Trước ngày giải phóng miền Nam, đồng chí Tám Nguyện được An ninh T4 bố trí cài vào lực lượng cảnh sát của chế độ Sài Gòn và đã “leo” lên đến chức Trưởng cuộc cảnh sát ở khu vực quận 8. Nhưng sau đó đồng chí bị lộ và bị địch bắt. Tuy vậy, trong nhà tù của địch, đồng chí Tám Nguyện vẫn giữ vững khí tiết của người cán bộ an ninh và bảo vệ được mạng lưới của mình.

Người em út của đồng chí Nguyễn Phước Tân cũng tham gia cách mạng và được tổ chức cài vào đơn vị biệt động của quân đội Sài Gòn bảo vệ vòng ngoài Dinh Độc lập – Phủ Tổng thống chính quyền Sài Gòn...

Riêng đồng chí Nguyễn Phước Tân bắt đầu tham gia cách mạng từ năm 1946 ở quê nhà là xã Tân Khánh Đông, tỉnh Sa Đéc thời đó. Nam Bộ đi trước trong cuộc kháng chiến chống Pháp đã lôi cuốn đông đảo trí thức, học sinh và nhiều tầng lớp nhân dân tham gia. Anh thanh niên Nguyễn Văn Chẩn (tên thật của đồng chí Nguyễn Phước Tân) rời ghế nhà trường và lao vào cuộc kháng chiến.

Lúc đầu anh làm công nhân và được tổ chức tin tưởng giao cho làm thư ký công nhân cứu quốc xã Tân Khánh Đông. Năm 1947, khi mới 17 tuổi đồng chí Nguyễn Phước Tân đã được vinh dự đứng trong hàng ngũ Đảng Cộng sản Việt Nam và được phân công nhiều vị trí quan trọng ở xã như Tổng thư ký Mặt trận Việt Minh, Phó bí thư rồi Quyền bí thư xã Tân Khánh, Sa Đéc.

Là một thanh niên có học, ăn nói lưu loát, sớm hoạt động trong phong trào cách mạng, từ năm 1948 đến 1954 đồng chí Nguyễn Phước Tân làm công tác tuyên huấn và lần lượt giữ các chức vụ như Trưởng ban Thông tin huyện Lai Vung, Trưởng ban Kiểm huấn Ty Thông tin Long - Châu - Sa; Phó ban Tuyên huấn tổ chức Huyện ủy Lai Vung; Trưởng ban Tuyên huấn quân - dân - chính huyện Lai Vung.

Sau Hiệp định Genève, đồng chí được Đảng phân công ở lại hoạt động ở miền Nam, không đi tập kết ra miền Bắc. Với khả năng vận động quần chúng giỏi và là người có trình độ, Huyện ủy Lai Vung cử đồng chí Nguyễn Phước Tân làm công tác binh vận trong một thời gian dài.

Đồng chí kể lại rằng, có lần đồng chí đi xe đò từ Sa Đéc đến Long Xuyên thì gặp một lính ngụy người Khmer trên xe và anh ta nhận ra người mặc bộ quần áo bà ba lụa là một cán bộ Việt Minh có cỡ. Anh lính nhanh nhảu:

- Chào ông lớn. Sao ông không đi tập kết?

Hai Tân giật mình, lo có thể bị lộ. Nhưng đồng chí nhanh trí trả lời:

- Tui ở lại vì còn có gia đình và bây giờ làm ăn buôn bán thôi.

Anh lính nọ tỏ ra tin lời của đồng chí Hai Tân là thật. Anh ta còn nhường chỗ cho Hai Tân và lúc xe tạm dừng ở một chặng, anh ta còn mời ông uống cà phê.

Hóa ra, trước đó không lâu, chính đồng chí là người đã tạo điều kiện cứu giúp người vợ của anh lính Khmer nọ trong một cơn đau đẻ, nên anh ta không quên ân nhân của vợ chồng mình.

Đồng chí Hai Tân nói rằng, đó là bài học xử lý tình huống chống lộ bí mật và tranh thủ tình cảm, tranh thủ lòng dân để hoạt động bí mật sau này.

Từ tháng 8/1954 đến tháng 9/1958 đồng chí Nguyễn Phước Tân là cán bộ Ban Bảo vệ Khu ủy Tây Nam Bộ và sau đó làm cán bộ của Ban địch tình Khu ủy Tây Nam Bộ. Đến năm năm 1960, khi thành lập Ban An ninh khu Tây Nam Bộ, Nguyễn Phước Tân được đồng chí Lâm Văn Thê bố trí công tác ở Tiểu ban điệp báo Ban An ninh khu Tây Nam Bộ.

Trong thời kỳ này, đồng chí Nguyễn Phước Tân đã tiếp cận, tuyển dụng và xây dựng được một số cơ sở điệp báo ngay trong chính quyền và quân đội Sài Gòn. Trong số họ có những người là sĩ quan Vùng 4 chiến thuật, là binh lính quân đội Sài Gòn.

Chính những cơ sở này đã cung cấp nhiều tin tức về các cuộc hành quân bố ráp của quân đội Sài Gòn vào những cơ sở, căn cứ kháng chiến của ta. Do đó, ta đã kịp thời sơ tán hoặc tổ chức chống càn, tránh được những tổn thất đáng kể cho cách mạng, bảo vệ được lực lượng.

Được sự chấp thuận của lãnh đạo Ban An ninh khu Tây Nam Bộ, đồng chí Hai Tân mở rộng mạng lưới điệp báo của mình lên Sài Gòn, trung tâm đầu não của chế độ cũ.

Đồng chí Hai Tân lên Sài Gòn nhưng không ở nhà của thân phụ mình mà thuê nhà ở riêng để dễ dàng hoạt động và tránh liên lụy cho gia đình. Đồng chí sử dụng căn cước giả với cái tên là Nguyễn Văn Bảy, lăn lộn trong nhiều giới ở Sài Gòn với nhiều vai như thương gia, lái xe... và đã xây dựng được nhiều cơ sở quan trọng “nằm” trong bộ máy chính quyền, cảnh sát, quân đội chế độ cũ.

Trong đó có các cán bộ, cơ sở điệp báo sau này phát huy được tác dụng rất lớn như Trần Quang Sang và Phan Thị Hoài. Hai người này hoạt động bí mật trong Tổng Liên đoàn Lao công của Trần Quốc Bửu. Rồi một thiếu tá biệt động quân, sau này được thăng hàm trung tá ở bộ phận Thanh tra thuộc Bộ Tổng tham mưu quân đội Sài Gòn...

Một trong những cơ sở đầu tiên ở Sài Gòn mà đồng chí Nguyễn Phước Tân tuyển chọn là anh thanh niên Vũ Thành Hà (thường gọi là Hai Hà). Đồng chí Hai Tân vốn biết Hai Hà từ lúc còn nhỏ vì ba của Hai Hà đã từng cùng công tác ở cơ quan tuyên huấn Long - Châu – Sa trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Một lần lên Sài Gòn, đồng chí Hai Tân gặp Hai Hà đang đi trên đường gần khu chợ Bà Chiểu. Hai người nhận ra nhau và hẹn gặp. Đồng chí Nguyễn Phước Tân nói rõ việc mình ở lại miền Nam là để hoạt động cách mạng. Đồng chí đề nghị anh thanh niên Hai Hà tham gia hoạt động bí mật. Vũ Thành Hà được đồng chí Nguyễn Phước Tân hướng dẫn, chỉ đạo và tổ chức vào được lực lượng cảnh sát đặc biệt của Sài Gòn.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng cách mạng hoạt động ở khu vực Sài Gòn – Gia Định, đồng chí Hai Hà đã cố công “phấn đấu” lên đến chức Chủ tịch Ủy ban Phượng Hoàng khu vực Bình Hòa.

“Phượng Hoàng” là một tổ chức trá hình của CIA lập ra để hoạt động, thu thập tin tức tình báo và chỉ điểm, phá hoại lực lượng cách mạng ở miền Nam thời bấy giờ.

Sau đó, được sự chỉ đạo của đồng chí Nguyễn Phước Tân, đồng chí Vũ Thành Hà ra ứng cử chức “xã trưởng” Bình Hòa và đã đắc cử.

Đây là một vị trí quan trọng trong bộ máy chính quyền Sài Gòn ở tỉnh Gia Định. Bình Hòa là một khu vực ven đô, có khoảng 80.000 dân sinh sống, nhưng phần lớn là dân lao động nghèo, nhưng lại có nhiều cơ sở cách mạng hoạt động, ẩn náu.

Lợi dụng vị thế của mình trong bộ máy chính quyền địch và là một sĩ quan cảnh sát đặc biệt biệt phái, Vũ Thành Hà đã đóng những “vai” này rất đạt.

Đồng chí tỏ ra năng nổ hoạt động trong việc đi sâu đi sát với quần chúng nhân dân, khéo léo chiếm được lòng tin của địch và đã nắm được nhiều chủ trương của chúng. Chẳng hạn như thông qua chủ trương “bạch hóa hồ sơ cộng sản”, đồng chí Vũ Thành Hà đã đẩy lùi được mạng lưới tình báo Mỹ – ngụy bố trí ở vùng này.

Mặc dù có 13 trưởng lưới của cảnh sát đặc biệt Sài Gòn cài vào khu vực Bình Hòa, nhưng dần dần địch đã phải rút 10 tên, chỉ còn để lại 3 tên. Nhưng cả 3 tên này đều bị ông “xã trưởng” Vũ Thành Hà vô hiệu hóa hoạt động. Ông “xã trưởng” cũng khéo léo nắm được mạng lưới ấp trưởng và ấp phó của 24 ấp của xã Bình Hòa. Đồng thời, nhiều người dân Bình Hòa tỏ ra tin tưởng về một ông “xã trưởng” biết bảo vệ quyền lợi cho họ...