Chuyến công tác ngoại giao đầu tiên sang Trung Quốc và cái tên Hoàng Quốc Việt

Hoàng Quốc Việt, tên thật Hạ Bá Cang, sinh ngày 28 tháng 5 năm 1905 tại Đáp Cầu, huyện Võ Giàng, tỉnh Bắc Ninh. Năm 1925, khi đang học năm thứ ba tại Trường Kỹ nghệ Thực hành ở Hải Phòng, ông tham gia phong trào bãi khóa và biểu tình, bắt đầu hoạt động cách mạng cùng những người đồng chí như Nguyễn Đức Cảnh, Ngô Gia Tự. Trải qua nhiều năm hoạt động bí mật trong phong trào công nhân và các tổ chức tiền thân của Đảng, ông trở thành một trong những cán bộ chủ chốt tham gia xây dựng và lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam từ những ngày đầu.

Giữa năm 1945, ông cùng các đại diện của Mặt trận Việt Minh thực hiện chuyến công tác ngoại giao đầu tiên, vượt biên giới sang Trung Quốc để thăm dò ý đồ của quân Tưởng Giới Thạch, khi đó đang lăm le muốn lấy danh nghĩa "Đồng minh" để đưa "Hoa quân nhập Việt". Chính từ chuyến đi này, ông mang tên gọi Hoàng Quốc Việt, cái tên gắn bó với ông suốt cuộc đời hoạt động cách mạng sau đó. Tháng 8 năm 1945, tại Hội nghị toàn quốc, ông được bầu là Ủy viên Thường vụ Trung ương, cùng Trung ương Đảng lãnh đạo cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám.

Sau đó, ông được Trung ương Đảng cử vào Nam Bộ giúp Xứ ủy củng cố chính quyền cách mạng, mở rộng Mặt trận Dân tộc Thống nhất trong những ngày đầu đầy khó khăn của chính quyền cách mạng non trẻ vừa mới thành lập. Những đóng góp trong giai đoạn này đã đặt nền tảng cho sự nghiệp hoạt động lâu dài của ông trong các tổ chức công đoàn và mặt trận sau này, khi ông tiếp tục được Đảng và Nhà nước giao nhiều trọng trách quan trọng khác.