Chuyến dẫn đường lịch sử và sự hy sinh kiên trung
Tháng 3/1943, Trung ương Đảng chỉ đạo tổ chức cuộc vượt ngục lịch sử tại nhà tù Sơn La cho 4 cán bộ cốt cán gồm các đồng chí: Nguyễn Lương Bằng, Trần Đăng Ninh, Nguyễn Văn Trân và Lưu Đức Hiểu. Lô Văn Giá được tin tưởng giao nhiệm vụ trực tiếp dẫn đường cho đoàn cán bộ vượt qua các trạm kiểm soát gắt gao của giặc Pháp.
Với sự mưu trí và am hiểu từng lối mòn, vách đá, khe suối vùng núi Tây Bắc, Lô Văn Giá đã đưa đoàn cán bộ cách mạng vượt qua hàng trăm kilôgam đường rừng hiểm trở, trốn thoát khỏi sự truy nã gắt gao của kẻ thù và về đến căn cứ an toàn.
Tuy nhiên, trên đường trở lại bản để tiếp tục hoạt động bí mật, Lô Văn Giá bị mật thám Pháp phát hiện và bắt giữ. Biết anh là người dẫn đường cho các tù chính trị vượt ngục, giặc Pháp dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man: dùng roi mây đánh nát thân thể, kẹp móng tay, chiết điện. Mặc cho đòn thù tàn khốc, người thanh niên dân tộc Thái vẫn một mực khẳng định mình chỉ là người đi rừng, nhất quyết không khai ra tổ chức và căn cứ cách mạng.
Không khuất phục được khí tiết đanh thép của anh, giặc Pháp đã hèn hạ sát hại Lô Văn Giá khi anh mới 24 tuổi. Sự hy sinh oanh liệt của anh đã bảo vệ an toàn cho các cán bộ nòng cốt của Đảng, góp phần quan trọng vào thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám sau này. Anh đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
