Chuyện “đấu loa” bên sông Bến Hải

Đến Quảng Trị, chúng tôi được nghe kể về cuộc “đấu loa” ở hai bờ sông Bến Hải như một trong những câu chuyện đặc biệt của lịch sử kháng chiến chống Mỹ. Ở đó, âm thanh trở thành vũ khí, lời nói trở thành sức mạnh, và niềm tin trở thành điểm tựa để vượt qua chia cắt; góp phần quan trọng vào cuộc đấu tranh chung của dân tộc.

Sau Hiệp định Genève 1954, đất nước tạm thời bị chia cắt hai miền, lấy vĩ tuyến 17 làm ranh giới. Cầu Hiền Lương bắc qua sông Bến Hải trở thành biểu tượng của nỗi đau chia cắt. Chỉ cách nhau vài chục mét, nhưng mỗi bờ sông là hai thế giới khác biệt về chế độ, về lý tưởng. Chính tại không gian đặc biệt ấy, một hình thức đấu tranh độc đáo đã diễn ra: “đấu loa” cuộc đối đầu trên mặt trận tuyên truyền, tâm lý.

Hai bên bờ sông đều dựng những hệ thống loa công suất lớn, hướng thẳng sang phía đối diện. Từ sáng sớm đến đêm khuya, những bản tin, lời kêu gọi, những câu chuyện và cả những bài hát liên tục được phát đi. Bờ Bắc truyền tải thông điệp về chính nghĩa của cuộc kháng chiến, về khát vọng thống nhất, về tình cảm ruột thịt Bắc - Nam không thể chia cắt. Bờ Nam, địch tuyên truyền gây nhiễu thông tin, tác động tâm lý, làm lung lay ý chí của đối phương.

Hệ thống loa phóng thanh với công suất lớn của ta bên bờ Bắc sông Bến Hải được chia thành 5 cụm dài hơn cây số, mỗi cụm có 24 loa chĩa về bờ Nam. Hằng ngày loa phát các chương trình của đài Tiếng nói Việt Nam, đài truyền thanh Vĩnh Linh về các chủ trương, chính sách của Đảng, tính ưu việt và sự lớn mạnh của miền Bắc xã hội chủ nghĩa.

Bên cạnh các thông tin chính trị còn có những chương trình của đội truyền thanh lưu động, chương trình văn hóa, văn nghệ do các nghệ sĩ miền Bắc thể hiện. Có những chương trình kéo dài từ 14 đến 15 tiếng đồng hồ, có khi phát cả vào ban đêm.

Ở bờ Nam, chính quyền Sài Gòn cũng gắn những cụm loa có công suất lớn do Tây Đức, Úc cung cấp phát inh ỏi.

Đáp lại, ta lắp thêm 8 loa công suất gấp đôi 50W và một loa công suất 250W của Liên Xô sản xuất. Khi hệ thống loa bờ Bắc vang lên đã át hẳn tiếng loa bên bờ Nam.

Đầu năm 1960, phía bờ Nam lắp một dàn loa hiện đại do Mỹ sản xuất có công suất cực lớn âm thanh có thể vang xa đến cả chục km.