Chuyến đi bí mật sang Thái Lan – Campuchia (1946–1949): Khi Trần Văn Giàu mở "hậu phương hải ngoại" chi viện cho Nam Bộ kháng chiến

Mệnh lệnh đặc biệt từ Trung ương năm 1946

Đầu năm 1946, cuộc kháng chiến ở Nam Bộ rơi vào tình thế cực kỳ gian nan. Quân Pháp với vũ khí hiện đại đã chiếm lại hầu hết các đô thị lớn, bao vây chặt các căn cứ kháng chiến ở Đồng Tháp Mười và U Minh. Trong khi đó, miền Bắc đang phải đối phó với 20 vạn quân Tưởng Giới Thạch và nguy cơ xung đột với Pháp, nên việc tiếp tế vũ khí từ miền Bắc vào tới cực Nam Tổ quốc vô cùng khó khăn.

Nhận thấy vùng đất Thái Lan và Campuchia có vị trí địa chiến lược sát nách Nam Bộ, lại có hàng vạn kiều bào người Việt sinh sống và chính phủ Thái Lan khi ấy (dưới thời Thủ tướng Pridi Banomyong) có thái độ thiện cảm với phong trào giải phóng dân tộc Đông Dương, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quyết định cử một cán bộ tầm cỡ, thông thạo ngoại ngữ và hiểu rõ chiến trường miền Nam sang Đông Nam Á mở "hậu phương quốc tế". Người được chọn chính là ông Trần Văn Giàu.

Biến Bangkok thành trung tâm đối ngoại và hậu phương chi viện cho Nam Bộ

Đặt chân tới Bangkok (Thái Lan) năm 1946 trong vai trò đại diện Ủy ban Kháng chiến và cơ quan đại diện Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Đông Nam Á, Trần Văn Giàu lập tức bắt tay vào ba nhiệm vụ chiến lược: Ngoại giao quốc tế, tuyên truyền báo chí và tổ chức hậu cần vũ khí.

Với vốn tiếng Pháp lưu loát và phong thái lịch lãm của một trí thức Tây học, ông thiết lập quan hệ mật thiết với giới chính khách tiến bộ Thái Lan, các nhà ngoại giao nước ngoài và phóng viên quốc tế tại Bangkok. Ông trực tiếp chỉ đạo xuất bản các bản tin tiếng Pháp, tiếng Anh của Phòng Thông tin Việt Nam tại Đông Nam Á, vạch trần tội ác xâm lược của thực dân Pháp và truyền đi thông điệp chính nghĩa của cuộc kháng chiến Việt Nam ra toàn thế giới.

Song song với mặt trận ngoại giao, Trần Văn Giàu đi khắp các tỉnh Đông Bắc Thái Lan và vùng biên giới Thái Lan – Campuchia để vận động phong trào Việt kiều yêu nước. Nghe tiếng gọi của vị cựu Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ lừng danh, hàng vạn bà con Việt kiều đã nô nức quyên góp vàng bạc, tiền của và thuốc men gửi về Tổ quốc. Hàng ngàn thanh niên Việt kiều tình nguyện gia nhập các đội quân "Hải ngoại" (như chi đội Hải ngoại IV, chi đội Trần Phú) để băng rừng về nước chiến đấu.

Tuyến đường vũ khí xuyên Vịnh Thái Lan về Rạch Giá – Cà Mau

Đặc biệt nhất, dưới sự chỉ đạo của Trần Văn Giàu và Đặc ủy Đảng bộ Hải ngoại, một mạng lưới thu mua vũ khí bí mật đã được thiết lập tại Thái Lan (mua lại vũ khí của quân đội Nhật và quân Đồng minh còn dư sau Thế chiến II).

Từ các cảng biển kín đáo ở miền Đông Thái Lan và vùng biên giới Campuchia, hàng trăm tấn súng trường, súng máy, đạn dược và thuốc ký ninh trị sốt rét đã được ngụy trang trên những chiếc thuyền buồm đánh cá, vượt qua sóng gió Vịnh Thái Lan và sự tuần tiễu gắt gao của hải quân Pháp để cập bến tại Hòn Đất (Rạch Giá), Cà Mau, Bạc Liêu.

Nguồn vũ khí quý giá vượt biển từ Thái Lan và Campuchia về Nam Bộ trong giai đoạn 1946–1948 đã kịp thời trang bị cho nhiều trung đoàn chủ lực đầu tiên của Khu 7, Khu 8 và Khu 9, giúp quân dân Nam Bộ phá vỡ thế bao vây cô lập của thực dân Pháp trong những năm tháng gian khổ nhất của cuộc kháng chiến.

Nguồn tư liệu chính thống đối chiếu và tham khảo

• Bộ Ngoại giao Việt Nam, Lịch sử Ngoại giao Việt Nam 1945–1975, NXB Chính trị Quốc gia Sự thật.