CHUYẾN ĐI VÀO NAM VÀ NHỮNG NGÀY DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG DỤC THANH

Mùa thu năm 1910, trên chặng đường thiên lý vào phương Nam để tìm kiếm thời cơ xuất dương, người thanh niên hăm mốt tuổi Nguyễn Tất Thành dừng chân tại Phan Thiết và nhận lời làm thầy giáo tại Trường Dục Thanh. Dưới bóng râm của những hàng dừa và rặng hoa ven bờ sông Cà Ty, thầy giáo Thành không chỉ dạy chữ Quốc ngữ, tiếng Pháp và thể dục, mà còn mở ra chân trời tư tưởng tiến bộ cho học trò. Thầy không bắt học sinh phải cúi đầu tụng niệm những giáo điều kinh viện sáo mòn, mà thường tổ chức các buổi dã ngoại dẫn học trò đi dạo bãi biển Thương Chánh, ngắm nhìn non nước gấm vóc mây trời bao la. Đứng trước sóng biển dập dồn, bằng chất giọng xứ Nghệ trầm ấm và truyền cảm, thầy kể cho các em nghe về những trang sử oanh liệt chống giặc của tổ tiên, khơi dậy trong tâm hồn non nớt của các trò niềm tự hào dân tộc và nỗi căm phẫn trước cảnh non sông rên xiết dưới xiềng xích ngoại bang.