Chuyến đò cuối trên sông Gianh

Ông nghỉ chèo đò đã hơn nửa thế kỷ.

Thế nhưng mỗi lần đứng trước sông Gianh, đôi bàn tay ông vẫn vô thức siết chặt như đang cầm mái chèo.

Ông bảo, dòng sông này đã nuôi lớn ông.

Cũng chính dòng sông này đã dạy ông thế nào là lòng dũng cảm.

Năm 1967, khi chiến tranh ngày càng ác liệt, ông được giao nhiệm vụ lái đò phục vụ vận chuyển bộ đội, thương binh và hàng hóa qua sông Gianh. Ban ngày, chiếc đò được giấu kín dưới những tán cây ven bờ. Chỉ khi màn đêm buông xuống, công việc mới bắt đầu.

Mỗi chuyến đò đều phải tuyệt đối giữ im lặng.

Không được đốt đèn.

Không được nói lớn.

Ngay cả tiếng mái chèo cũng phải thật nhẹ để tránh bị phát hiện.

Ông nhớ nhất một đêm cuối mùa mưa.

Đơn vị nhận lệnh khẩn cấp đưa một nhóm thương binh và bộ đội sang bờ nam trước khi trời sáng.

Con nước hôm ấy chảy rất mạnh.

Đò vừa ra giữa dòng thì pháo sáng bất ngờ bùng lên.

Mặt sông sáng trắng.

Tiếp đó là tiếng máy bay gầm rú.

Bom bắt đầu dội xuống hai bên bờ.

Những cột nước dựng cao hàng chục mét.

Chiếc đò chao đảo dữ dội.

Một thương binh khẽ nói:

"Nếu cần..."

"...cứ để chúng tôi lại."

Ông lắc đầu.

"Không."

"Qua thì cùng qua."

"Không ai ở lại."

Ông ghì chặt mái chèo.

Người phụ chèo phía sau cũng dồn hết sức.

Giữa tiếng bom, tiếng nước và tiếng động cơ máy bay, con đò nhỏ vẫn lặng lẽ tiến về phía trước.

Khi cập bờ, người cuối cùng vừa bước lên thì một quả bom rơi xuống nơi chiếc đò vừa rời đi.

Sóng đánh mạnh làm chiếc đò va vào bờ đá.

Thân đò nứt một mảng lớn.

Ông nhìn rất lâu.

Biết rằng nó sẽ không còn đủ sức cho những chuyến đi tiếp theo.

Đó cũng là chuyến đò cuối cùng của ông trong chiến tranh.

Sau này, cầu được xây dựng.

Những bến đò dần lùi vào ký ức.

Chiếc đò năm ấy được người dân kéo lên bờ.

Không ai sửa nữa.

Nó nằm lặng dưới gốc bàng nhiều năm rồi mục dần theo thời gian.

Ông chỉ giữ lại một đoạn mái chèo đã gãy.

Đó là kỷ vật duy nhất còn sót lại.

Một lần, cháu ngoại hỏi:

"Ông tiếc chiếc đò không?"

Ông mỉm cười.

"Có."

"Nhưng ông vui hơn."

"Vì sau này..."

"...không còn ai phải chèo đò giữa bom nữa."

Câu nói ấy khiến cả gia đình lặng đi.

Mỗi dịp trở lại bến sông cũ, ông đều cúi xuống vốc một nắm nước rồi thả lại xuống dòng.

Ông bảo đó là cách mình chào những người đồng đội từng cùng chèo đò năm ấy.

Có người đã trở về.

Có người mãi mãi nằm lại.

Nhưng ký ức về những chuyến vượt sông vẫn còn nguyên trong lòng ông như dòng Gianh chưa bao giờ ngừng chảy.

Chiều xuống.

Mặt sông phẳng lặng.

Những cây cầu nối đôi bờ tấp nập người xe qua lại.

Ít ai biết rằng dưới dòng nước hiền hòa ấy đã từng có biết bao chuyến đò chở theo hy vọng, niềm tin và cả sự sống của những con người trong thời chiến.

Lịch sử không chỉ được viết trên những chiến hào hay trong những trận đánh lớn.

Lịch sử còn được viết bằng từng nhịp chèo lặng lẽ của những người dân bình thường, những con người đã sẵn sàng đưa đồng bào, bộ đội vượt qua hiểm nguy để giữ vững mạch sống của quê hương.

Và dòng sông Gianh hôm nay vẫn chảy hiền hòa như một lời nhắc nhở rằng, hòa bình được bắt đầu từ biết bao chuyến đò không hẹn ngày trở lại trong những năm tháng hoa lửa.