CHUYẾN ĐÒ ĐÊM

Những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, bên dòng sông Ngàn Phố hiền hòa của vùng quê Hà Tĩnh có một bến đò nhỏ nằm khuất sau những rặng tre xanh. Ban ngày, nơi đây chỉ có vài người dân qua lại làm ăn, buôn bán. Nhưng khi màn đêm buông xuống, bến đò ấy lại trở thành một mắt xích quan trọng trên tuyến đường liên lạc của cách mạng.

Người chèo đò là cụ Lâm, năm ấy đã ngoài sáu mươi tuổi. Mái tóc bạc trắng, tấm lưng đã còng theo năm tháng nhưng đôi mắt vẫn sáng và đầy nghị lực. Cùng sống với cụ là cậu cháu nội tên Nam, mới mười ba tuổi. Cha mẹ Nam đều đã mất trong một trận càn của địch, từ nhỏ em sống nương tựa vào ông.

Dù tuổi còn nhỏ nhưng Nam rất chăm chỉ và hiểu chuyện. Ban ngày em giúp ông vá lưới, chèo đò đưa khách qua sông. Ban đêm, em cùng ông tham gia một nhiệm vụ bí mật mà chỉ có vài người trong làng biết đến.

Đó là đưa cán bộ, bộ đội và tài liệu qua sông.

Con sông tuy không rộng nhưng là ranh giới giữa vùng địch kiểm soát và khu căn cứ của cách mạng. Muốn sang được bờ bên kia phải vượt qua nhiều vòng tuần tra của quân địch.

Một tối đầu đông năm 1953, khi gió lạnh từ thượng nguồn thổi về, một cán bộ giao liên bí mật đến nhà cụ Lâm.

Ông ghé sát tai cụ nói nhỏ:

– Đêm nay có một đơn vị bộ đội cần vượt sông gấp để kịp tham gia chiến dịch. Mong cụ giúp đỡ.

Cụ Lâm gật đầu:

– Việc nước là việc chung. Tôi sẽ cố gắng hết sức.

Khoảng nửa đêm, bầu trời tối đen như mực. Mây đen che kín ánh trăng khiến mặt sông càng thêm tĩnh lặng.

Nam cùng ông lặng lẽ đưa chiếc đò tre xuống nước.

Một lúc sau, từ phía rừng xuất hiện hơn mười chiến sĩ bộ đội. Ai nấy đều mang ba lô và súng đạn nhưng cố gắng bước thật nhẹ để tránh gây tiếng động.

Người chỉ huy bắt tay cụ Lâm:

– Nhờ cụ và cháu giúp chúng tôi qua sông.

– Các chú cứ yên tâm – cụ đáp.

Chiếc đò bắt đầu rời bến.

Mặt nước phẳng lặng, chỉ nghe tiếng mái chèo khua nhẹ.

Nam ngồi ở mũi thuyền quan sát xung quanh. Em biết rằng chỉ cần một sơ suất nhỏ, tất cả có thể rơi vào nguy hiểm.

Khi đò đi được nửa dòng sông, bất ngờ từ phía hạ lưu xuất hiện một luồng ánh sáng.

Nam giật mình:

– Ông ơi! Tàu tuần tra!

Quả đúng như vậy.

Một chiếc ca nô của địch đang chạy dọc theo bờ sông. Ánh đèn pha quét liên tục trên mặt nước.

Nếu bị phát hiện, không chỉ chuyến đò mà cả đơn vị bộ đội sẽ gặp nguy hiểm.

Người chỉ huy khẽ ra hiệu cho mọi người giữ im lặng.

Không khí trên thuyền trở nên căng thẳng.

Cụ Lâm nhanh chóng ghé sát vào một bãi lau sậy ven sông.

Chiếc đò gần như hòa lẫn vào bóng tối.

Tiếng động cơ ca nô ngày càng gần.

Ánh đèn pha quét qua mặt nước rồi từ từ hướng về phía bãi lau nơi mọi người đang ẩn nấp.

Nam nín thở.

Em có thể nghe rõ tiếng tim mình đập.

Chỉ cần ánh đèn chiếu thêm vài mét nữa là chiếc đò sẽ bị lộ.

Bất ngờ, Nam nhìn thấy một đàn vịt của người dân đang bơi gần đó.

Một ý nghĩ lóe lên trong đầu cậu bé.

Em nhẹ nhàng nhặt một hòn đất rồi ném thật xa về phía ngược lại.

Đàn vịt hoảng sợ kêu quang quác và lao đi.

Tiếng động lập tức thu hút sự chú ý của quân địch.

Ánh đèn pha quay sang phía đàn vịt.

Một tên lính trên ca nô cười lớn:

– Chỉ là vịt thôi!

Chiếc ca nô từ từ đổi hướng và tiếp tục tuần tra.

Mọi người trên thuyền thở phào nhẹ nhõm.

Người chỉ huy nhìn Nam đầy cảm phục.

Nhưng khó khăn vẫn chưa kết thúc.

Khi đò chuẩn bị cập bờ bên kia, trời bất ngờ nổi gió mạnh.

Những cơn sóng lớn liên tục đập vào mạn thuyền.

Chiếc đò tre nhỏ bé chao đảo dữ dội.

Một chiến sĩ suýt rơi xuống nước.

Cụ Lâm cố gắng ghì chặt mái chèo nhưng tuổi cao sức yếu khiến ông dần đuối sức.

Thấy vậy, Nam lập tức cầm lấy chiếc chèo còn lại.

Dù đôi tay nhỏ bé đau rát vì nước lạnh, em vẫn cố sức chèo.

Mỗi nhịp chèo là một lần em nghĩ đến nhiệm vụ phải hoàn thành.

Cuối cùng, sau gần một giờ vật lộn với sóng gió, chiếc đò cũng cập bến an toàn.

Các chiến sĩ nhanh chóng lên bờ.

Người chỉ huy xúc động nắm tay cụ Lâm và Nam:

– Nếu không có ông cháu bác, đơn vị chúng tôi khó có thể đến nơi đúng thời gian.

Cụ Lâm chỉ cười hiền:

– Chúng tôi chỉ góp một phần nhỏ cho kháng chiến thôi.

Đơn vị bộ đội nhanh chóng khuất dần trong màn đêm.

Nam đứng nhìn theo cho đến khi không còn thấy bóng ai nữa.

Vài tuần sau, tin chiến thắng từ mặt trận truyền về.

Người dân trong làng vui mừng khôn xiết.

Ít ai biết rằng, phía sau chiến công ấy có sự đóng góp thầm lặng của một ông lão chèo đò và cậu bé mười ba tuổi.

Những năm tháng sau đó, ông cháu cụ Lâm vẫn tiếp tục công việc bí mật của mình.

Hàng chục chuyến đò đêm đã đưa cán bộ, bộ đội và tài liệu vượt sông an toàn.

Có những đêm mưa rét buốt giá, có những lần đối mặt với hiểm nguy cận kề, nhưng họ chưa bao giờ lùi bước.

Ngày đất nước hòa bình, bến đò nhỏ vẫn nằm bên dòng sông như chứng nhân của lịch sử.

Cụ Lâm đã đi xa, nhưng câu chuyện về những chuyến đò đêm vẫn được người dân kể lại cho con cháu nghe.

Đó là câu chuyện về lòng yêu nước, về sự hy sinh thầm lặng của những con người bình dị.

Và trong ký ức của quê hương, hình ảnh cậu bé Nam cùng ông nội chèo đò giữa đêm tối vẫn mãi là biểu tượng đẹp của tinh thần đoàn kết quân dân, góp phần làm nên thắng lợi vẻ vang của dân tộc trong những năm tháng kháng chiến gian khổ.