Chuyến Đò Không Có Người Sang Sông

Tháng 9 năm 1967, con sông Vàm Cỏ chảy lặng lẽ giữa hai hàng dừa nước xanh ngắt. Ban ngày, mặt sông yên bình như bao dòng sông miền Nam khác. Nhưng khi màn đêm buông xuống, nơi đây trở thành tuyến vận chuyển bí mật của lực lượng cách mạng.

Trên bến sông có một chiếc đò gỗ cũ kỹ của ông lão Trần Văn Được, năm mươi lăm tuổi. Cả đời ông gắn bó với nghề chèo đò. Người dân trong vùng vẫn quen gọi ông là "ông Ba Được".

Chiến tranh khiến khách qua sông ngày một ít. Có những ngày từ sáng đến chiều chỉ có vài người qua lại. Thế nhưng, ông Ba vẫn đều đặn quét dọn chiếc đò, thay mái chèo và vá từng chỗ nứt trên mạn thuyền.

Nhiều người nghĩ ông giữ nghề vì kế sinh nhai.

Chỉ những cán bộ hoạt động bí mật mới biết, chiếc đò ấy còn mang một nhiệm vụ khác.

Mỗi đêm, khi con nước ròng bắt đầu xuống, ông Ba lại lặng lẽ chèo chiếc đò không người sang bờ bên kia.

Không có hành khách.

Không có hàng hóa.

Chiếc đò chỉ trôi theo dòng nước rồi tự mắc vào bụi đước đối diện.

Đó là tín hiệu đã được quy ước từ trước.

Nếu chiếc đò xuất hiện đúng vị trí, nghĩa là bến sông an toàn.

Nếu không thấy đò, mọi người sẽ lập tức đổi hướng di chuyển.

Suốt gần hai năm, tín hiệu ấy chưa từng sai một lần.

Một đêm cuối tháng, mưa lớn kéo dài từ chiều đến tận khuya.

Ông Ba vẫn mặc chiếc áo tơi cũ, chống mái chèo đưa chiếc đò ra giữa dòng.

Con nước hôm ấy chảy xiết hơn thường lệ.

Mưa làm mặt sông trắng xóa.

Đến giữa dòng, một thân cây lớn từ thượng nguồn bất ngờ lao tới.

Ông Ba cố bẻ lái nhưng không kịp.

Thân cây va mạnh vào mạn thuyền.

Chiếc đò nghiêng hẳn sang một bên.

Nước tràn vào khoang.

Ông Ba mất gần mười phút mới đưa được con thuyền cập bờ.

Mái chèo đã gãy.

Mạn thuyền nứt một đường dài.

Người con trai của ông lo lắng nói:

"Cha nghỉ hôm nay đi. Chỉ một đêm thôi chắc cũng không sao."

Ông Ba lắc đầu.

"Người bên kia đang chờ tín hiệu."

Không chần chừ, hai cha con lấy những tấm ván cũ vá tạm chiếc đò.

Đến gần nửa đêm, con thuyền lại lặng lẽ rời bến.

Lần này, ông không chèo nhanh.

Ông để con nước đưa thuyền đi đúng hướng như mọi lần.

Chiếc đò vừa chạm vào bụi đước thì ông quay trở lại.

Không ai nhìn thấy ông.

Cũng không có ai vẫy tay chào.

Nhưng ở phía xa, một tổ giao liên đã kịp nhận ra tín hiệu.

Họ đổi hướng, vượt qua cánh đồng lau rồi an toàn tiến vào căn cứ.

Ít ngày sau, quân địch bất ngờ phục kích đúng tại lối đi cũ.

Nếu tổ giao liên vẫn đi theo tuyến ấy, hậu quả khó có thể lường trước.

Một buổi tối, ông Ba được gặp một nữ giao liên trẻ vừa hoàn thành nhiệm vụ.

Cô cúi đầu cảm ơn.

"Nếu không có chiếc đò của bác, có lẽ chúng cháu đã không còn cơ hội trở về."

Ông Ba chỉ cười hiền.

"Tôi chỉ chèo đò như bao năm nay thôi."

Cô gái lắc đầu.

"Không. Bác đang chèo cả niềm tin của mọi người."

Câu nói ấy khiến ông Ba lặng người.

Ông chưa bao giờ nghĩ công việc giản dị của mình lại có ý nghĩa đến vậy.

Vài tháng sau, trong một buổi sinh hoạt, cán bộ huyện kể về tinh thần bất khuất của chị Võ Thị Sáu.

Nghe xong, ông Ba nói với con trai:

"Can đảm không phải lúc nào cũng là cầm súng xông lên. Có khi chỉ là âm thầm làm đúng việc của mình, dù biết phía trước đầy hiểm nguy."

Người con trai gật đầu.

Kể từ hôm ấy, mỗi khi ông Ba mệt, anh lại thay cha chèo chiếc đò tín hiệu.

Hai cha con chưa từng để bến sông vắng tín hiệu một đêm nào.

Ngày đất nước thống nhất, chiếc đò gỗ hoàn thành sứ mệnh.

Không còn những chuyến đi trong bóng tối.

Không còn những tín hiệu bí mật.

Chiếc đò lại đưa người dân qua sông như những ngày bình yên trước chiến tranh.

Nhiều năm sau, khi cây cầu bê tông được xây dựng, chiếc đò được kéo lên bờ.

Mọi người định tháo gỗ để làm củi.

Ông Ba ngăn lại.

Ông dựng chiếc đò dưới gốc bần cạnh bến nước.

Mỗi khi lũ trẻ trong làng hỏi vì sao không bỏ nó đi, ông chỉ nhẹ nhàng vuốt lên mạn thuyền đã bạc màu.

"Có những con thuyền chở người sang sông. Cũng có những con thuyền từng chở cả hy vọng của một thời."

Năm tháng trôi qua, chiếc đò không còn xuống nước nữa.

Mưa nắng làm lớp gỗ xỉn màu, mái chèo cũng mục dần theo thời gian.

Nhưng với người dân trong vùng, đó không chỉ là một chiếc đò cũ.

Đó là chứng nhân của những đêm lặng lẽ, khi một con thuyền không chở một hành khách nào vẫn góp phần mở đường cho biết bao người vượt qua chiến tranh để đến gần hơn với ngày đất nước hoàn toàn thống nhất.