CHUYẾN ĐÒ SINH TỬ TRÊN DÒNG THẠCH HÃN

Trong ký ức của tôi, Thạch Hãn không chỉ là một dòng sông. Đó là nơi bắt đầu và kết thúc của rất nhiều chuyến đi trong 81 ngày đêm Thành cổ Quảng Trị.

Năm 1972, tôi cùng những người bạn vốn là sinh viên Trường Đại học Bách khoa Hà Nội lên đường ra trận. Trung đoàn 95 thuộc Sư đoàn 325 được giao nhiệm vụ chốt giữ Thành cổ.

Từ miền Bắc vào Quảng Trị, chúng tôi hành quân bằng xe tải. Vừa đến nơi, đoàn xe bất ngờ bị bom ngạt tấn công. Không có mặt nạ phòng độc, chúng tôi gần như bất lực trước hơi ngạt. Nhiều chiến sĩ gục xuống.

Một tiếng hô vang lên hướng về phía bờ sông.

Chúng tôi dìu nhau chạy tới Thạch Hãn. Những người còn sức ngụp xuống nước. Nhờ dòng sông, chúng tôi thoát khỏi nguy hiểm.

Nhưng đó mới chỉ là sự khởi đầu.

Trong những ngày chốt giữ Thành cổ, Thạch Hãn cung cấp nước uống cho bộ đội. Chúng tôi chủ yếu ăn lương khô. Có những hôm vớt được mì, gạo ăn liền trôi từ thượng nguồn xuống, chúng tôi dùng nước sông để chế biến.

Ban ngày, dòng sông có thể hiền hòa đến mức người lính bơi lội, mò cua, bắt ốc. Nhưng ban đêm, nó trở thành tuyến đường sinh tử.

Cầu đã bị phá. Hàng hóa và con người muốn vào Thành cổ gần như chỉ còn cách vượt sông.

Những chuyến vượt sông thường bắt đầu trong bóng tối. Pháo sáng liên tục soi xuống. Bom B52 dội từ trên cao. Pháo từ biển Cửa Việt bắn vào.

Có những đêm, dòng sông dậy sóng bởi bom đạn.

Có những đêm, dòng nước mang theo cả máu của những người lính.

Tôi từng chứng kiến những chuyến ca-nô đưa thương binh nặng về tuyến sau. Ca-nô thường xuất phát khoảng nửa đêm.

Có lần, tôi bị thương ở mắt cá chân nhưng vẫn được giao nhiệm vụ giữ im lặng cho thương binh khi ca-nô đi qua khu vực địch phục kích.

Đến nơi nguy hiểm, máy ca-nô tắt. Người lái chèo thật nhẹ. Chúng tôi nín thở.

Chuyến đi ấy có 11 người thoát được. Nhưng bốn người hy sinh khi đến trạm phẫu và hai người khác hy sinh trên đường ra Bắc.

Những chuyến đi như thế diễn ra không biết bao nhiêu lần.

Và trong một lần như vậy, tôi đã gặp em trai mình – Đoàn Hữu Khiết. Hai anh em chỉ kịp nói vài câu động viên nhau.

Chúng tôi hứa ít nhất một người phải trở về.

Nhưng năm 1979, em tôi hy sinh tại chiến trường Campuchia.

Nhiều năm sau, tôi vẫn nghĩ về lời hứa ấy.

Có những chuyến đò đã cập bến.

Có những chuyến đò không bao giờ tới nơi.

Và có những người lính mãi mãi nằm lại bên dòng Thạch Hãn.