Chuyến Đò Trong Đêm

Năm 1968, chiến tranh diễn ra ngày càng ác liệt. Những tuyến đường ra tiền tuyến liên tục bị máy bay địch đánh phá. Trên một bến sông ở miền Trung, giữa những đêm bom đạn, có một người lính quê xã Bạch Ngọc, tỉnh Nghệ An tên là Võ Văn Nam, sinh năm 1946. Nam vốn là người làm nghề chèo đò trên sông Lam trước khi nhập ngũ. Anh có đôi tay khỏe, thuộc từng khúc sông, từng bến nước và những con lạch nhỏ. Khi vào quân ngũ, Nam được phân công làm nhiệm vụ vận chuyển bộ đội, thương binh và lương thực qua sông.

Một đêm cuối tháng 10, đơn vị nhận lệnh đưa một tổ chiến đấu cùng số thuốc men và đạn dược sang bờ bên kia trước khi trời sáng. Người chỉ huy nhìn bầu trời đầy mây rồi nói: “Đêm nay có thể rất nguy hiểm. Nhưng sáng mai tuyến đường này phải được thông.”

Nam chỉ gật đầu.

Khoảng gần nửa đêm, chiếc thuyền nhỏ rời bến. Trên thuyền có tám người lính, một số hòm thuốc và đạn dược. Nam ngồi ở phía sau, hai tay nắm chắc mái chèo.

Mặt sông đen ngòm.

Không ai nói chuyện.

Chỉ có tiếng mái chèo khua nhẹ vào nước.

Đi được gần giữa sông, từ phía xa bất ngờ vang lên tiếng máy bay.

Nam lập tức ra hiệu cho mọi người cúi xuống.

Một loạt bom rơi xuống cách chiếc thuyền không xa. Mặt nước dựng lên thành những cột sóng lớn. Chiếc thuyền chao đảo dữ dội.

Một chiến sĩ trẻ hoảng hốt:

“Anh Nam, quay lại đi!”

Nam vẫn giữ mái chèo.

“Không quay được. Phía sau cũng không an toàn.”

Anh nhìn về phía bờ bên kia.

“Bám chắc vào! Tôi đưa các đồng chí sang.”

Chiếc thuyền tiếp tục tiến lên.

Một tiếng nổ nữa vang lên.

Mảnh bom làm thủng một bên mạn thuyền. Nước bắt đầu tràn vào.

Nam đưa tay bịt lỗ thủng nhưng nước vẫn chảy mạnh.

Một người lính nói:

“Thuyền sắp chìm rồi!”

Nam đáp:

“Đừng bỏ hàng! Thuốc men phải sang đến nơi.”

Anh bảo hai chiến sĩ dùng vải và gỗ bịt tạm lỗ thủng, còn mình tiếp tục chèo.

Chiếc thuyền nặng dần.

Nước đã ngập đến mắt cá chân.

Rồi đến đầu gối.

Nhưng bờ bên kia đã ở trước mặt.

Nam nghiến răng, dồn hết sức vào từng nhịp chèo.

“Cố lên! Chỉ còn một đoạn nữa!”

Đúng lúc chiếc thuyền gần cập bờ, một quả bom khác nổ ở phía sau. Sức ép khiến Nam ngã xuống. Anh bị thương ở vai nhưng vẫn cố đứng dậy.

“Đưa thương binh và thuốc lên trước!”

Mọi người lần lượt nhảy xuống, chuyển hàng lên bờ.

Khi hòm thuốc cuối cùng được đưa lên, chiếc thuyền cũng chìm hẳn.

Nam ngồi xuống bờ sông, thở dốc.

Một người lính nhìn vết thương trên vai anh:

“Anh bị thương rồi!”

Nam lấy tay quệt máu:

“Không sao. Hàng đã sang được rồi.”

Trời gần sáng.

Đơn vị nhận được tin tuyến đường phía trước đã được thông.

Những hòm thuốc Nam đưa qua trong đêm hôm ấy được chuyển ngay đến trạm quân y. Chỉ vài giờ sau, chúng đã được sử dụng để cứu chữa những thương binh từ trận địa trở về.

Nam được đưa đi băng bó vết thương.

Trước khi rời bến, anh quay lại nhìn dòng sông.

Chiếc thuyền đã chìm.

Anh chỉ cười:

“Mai lại tìm cách đóng chiếc khác.”

Nhiều tháng sau, Nam tiếp tục làm nhiệm vụ vận chuyển trên những bến sông khác. Có những đêm anh đưa hàng qua trong mưa bom, có những ngày phải giấu thuyền dưới những rặng cây ven bờ để tránh máy bay.

Năm 1975, chiến tranh kết thúc.

Võ Văn Nam trở về xã Bạch Ngọc sau gần mười năm xa quê. Mẹ anh đã già, mái tóc bạc đi quá nửa. Ngày con trai bước vào sân, bà đứng nhìn thật lâu rồi mới nhận ra.

“Nam đấy phải không con?”

Anh chỉ kịp đáp:

“Con đây, mẹ.”

Rồi hai mẹ con ôm lấy nhau.

Nhiều năm sau, Nam vẫn thường ra bờ sông. Ông không còn chèo đò nữa, nhưng mỗi khi nhìn dòng nước trôi, ông lại nhớ đến những đêm chiến tranh năm ấy.

Một lần, một người cháu hỏi:

“Ông ơi, chiếc thuyền ngày trước của ông đâu rồi?”

Nam cười:

“Nó nằm lại dưới đáy sông rồi.”

“Ông có tiếc không?”

Ông lắc đầu:

“Không. Một chiếc thuyền chìm không đáng tiếc. Điều đáng tiếc là những người lính đã không có cơ hội trở về.”

Ông nhìn dòng sông hồi lâu rồi nói:

“Ngày ấy chúng ta chỉ nghĩ đơn giản là phải đưa đồng đội và hàng hóa sang bờ bên kia. Không ai nghĩ mình đang làm điều gì lớn lao. Nhưng nếu mỗi người không cố thêm một chút, có lẽ những người ở phía trước đã không có thuốc, không có đạn và không có cơ hội tiếp tục chiến đấu.”

Dòng sông vẫn chảy như bao năm qua.

Bến nước vẫn bình yên.

Người lính năm xưa giờ đã già, nhưng ký ức về chuyến đò trong đêm vẫn còn nguyên vẹn.

Võ Văn Nam, người con sinh năm 1946 của xã Bạch Ngọc, tỉnh Nghệ An, đã đi qua chiến tranh bằng những mái chèo giữa dòng nước, bằng những đêm không ngủ và bằng niềm tin giản dị rằng phía bên kia bờ luôn có đồng đội đang chờ.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những chuyến đò năm ấy vẫn còn trong ký ức.

Bởi có những người lính cầm súng nơi trận địa, và cũng có những người lính âm thầm chèo đò trong đêm.

Họ cùng chung một điều: đem tuổi trẻ của mình đi qua chiến tranh để đưa đất nước đến bờ của hòa bình.