CHUYỆN ĐỜI MỘT TRUNG TƯỚNG

Từ tháng 10 năm 1947 đến năm 1954 ông làm Trung đội trưởng, Chính trị viên Đại đội 3568 thuộc Trung đoàn 397 và Chính trị viên Huyện đội Long Điền, Bà Rịa.Năm 1954 đến năm 1960, ông tập kết ra Bắc, sau đó trở lại chiến trường miền Nam. Từ năm 1960 đến năm 1962 ông làm Phó Ban Quân sự kiêm Tham mưu trưởng Quân khu 9.Từ năm 1962 đến 1964 ông được tăng cường về Cà Mau giữ chức Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 309 (Tiểu đoàn U Minh).Từ năm 1964 đến năm 1968 ông giữ các chức vụ: Trung đoàn phó Trung đoàn 2, Trung đoàn phó Trung đoàn 1 kiêm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 306, Chỉ huy phó kiêm Tham mưu trưởng Mặt trận Vĩnh - Trà (Vĩnh Long - Trà Vinh ngày nay), Trung đoàn trưởng đầu tiên của Trung đoàn 3 (Trung đoàn Cửu Long). Năm 1968, trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân, với cương vị Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 306, Chỉ huy phó mặt trận Vĩnh - Trà, Nguyễn Đệ chỉ huy đánh chiếm Thị xã Vĩnh Long trong vòng 6 ngày. Chiều ngày 30/4/1975, sau khi Sài Gòn được giải phóng, với cương vị chỉ huy lực lượng Quân giải phóng Vĩnh - Trà, Nguyễn Đệ tổ chức bao vây Thị xã Vĩnh Long và buộc tên Tỉnh trưởng phải đầu hàng vô điều kiện.Chiều ngày 30/4/1975, Sài Gòn đã được giải phóng, nhưng Tỉnh trưởng Vĩnh Long vẫn quyết “tử thủ”. Để giảm thiểu thương vong, Nguyễn Đệ cho phát trên đài Vĩnh Long: “Tôi là Quang Trung, chỉ huy lực lượng Quân giải phóng Vĩnh Trà, ra lệnh cho anh đầu hàng. Cách mạng sẽ khoan hồng, tha thứ các lỗi lầm trước đây, tính mạng và vợ con anh sẽ được an toàn. Bằng không, tôi sẽ cho pháo và lực lượng bao vây, tiến công thị xã, lúc đó tính mạng và tài sản của anh sẽ không còn”. Nghe những lời dõng dạc, dứt khoát đó của Tư lệnh tiền phương Quân khu 9 kiêm Chỉ huy trưởng Mặt trận Vĩnh Trà - Nguyễn Đệ, Tỉnh trưởng phải đầu hàng vô điều kiện, bộ đội ta nhanh chóng tiếp quản, kết thúc kháng chiến tại địa phương, giải phóng hoàn toàn tỉnh Vĩnh Long và Trà Vinh, góp phần vào thắng lợi chung của Chiến dịch Hồ Chí Minh, đánh dấu miền Nam hoàn toàn giải phóng.Sau 30 tháng 4 năm 1975, ông là Tỉnh đội trưởng, kiêm Chính ủy Tỉnh đội Hậu Giang (nay là thành phố Cần Thơ, tỉnh Sóc Trăng và tỉnh Hậu Giang), Sư đoàn trưởng Sư đoàn 330. Sau khi đi học tại Học viện cấp cao (nay là Học viện Quốc phòng), năm 1979 ông trở về giữ chức vụ Sư đoàn trưởng Sư đoàn 4.Từ tháng 4 năm 1979 ông giữ chức Phó Tư lệnh, từ năm 1986 - 1996, là Tư lệnh Quân khu IX, Tư lệnh Mặt trận 979, chỉ huy các lực lượng chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và giúp Campuchia xây dựng lực lượng trong suốt 10 năm trời. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng khóa VII.Năm 1978, Nguyễn Đệ được phong danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 1988, ông được phong hàm Trung tướng. Ông mất năm 1998, thọ 70 tuổi. Dù xuất phát điểm thấp, bị cuộc đời chèn ép, nhưng bằng nghị lực phi thường, tinh thần thép, ông đã tự đứng dậy, giác ngộ cách mạng và trở thành một vị tướng tài ba. Với biệt danh "Thủ lĩnh Miền Tây" của Ông, không chỉ vì tài thao lược mà còn vì sự giản dị, liêm khiết và lòng nhân ái, gắn bó mật thiết với nhân dân Đồng bằng sông Cửu Long (Quân khu 9), trong những năm kháng chiến, ông cùng đơn vị luôn nhận được sự che chở, nuôi giấu, chữa trị vết thương từ các tăng ni, Phật tử và nhân dân. Cuộc đời Trung tướng Nguyễn Đệ là một "bản anh hùng ca bất hủ" về ý chí thép, lòng yêu nước, tinh thần quả cảm và đức tính thủy chung, nhân ái của một người chiến sĩ cách mạng vươn lên từ đáy cùng xã hội để bảo vệ Tổ quốc. Qua đó ta rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm quý báu, ý nghĩa từ Ông là ý chí kiên cường, phấn đấu với tinh thần vượt khó trong mọi nghịch cảnh, không bao giờ đầu hàng hoàn cảnh.Ngày nay, để tưởng nhớ những công lao to lớn của ông, ở Cần Thơ có một con đường mang tên ông - Nguyễn Đệ, quyển hồi ký “Niềm tin và Lẽ sống” của ông được Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản năm 1995.Từ quá trình cống hiến của ông trong sự nghiệp cách mạng, chúng ta có thể hiểu rằng là sinh viên, sống và học tập phải có lý tưởng, bản lĩnh, ý chí không ngừng nỗ lực trong học tập, làm việc và có trách nhiệm cống hiến, mang lại giá trị cho xã hội.