Chuyện hậu phương

Đặc biệt, những hình ảnh, hiện vật, tài liệu… còn tái hiện sinh động đời sống hậu phương của nhân dân Hà Tĩnh. Vừa tham gia sản xuất, nhân dân Hà Tĩnh còn tham gia chiến đấu lập được nhiều thành tích cao.

Một trong số đó phải kể đến tiểu đội nữ dân quân Kỳ Phương (huyện Kỳ Anh) với thành tích “bắn chẻ đầu” máy bay Mỹ.

Năm 1967, chín cô gái xã Kỳ Phương (Kỳ Anh) được trang bị ba khẩu súng thượng liên trực chiến đấu bắn máy bay Mỹ. Qua thực tế chiến đấu, các cô thực hiện tác chiến với phương châm “phải bắn chẻ đầu máy bay Mỹ”, chờ cho địch nhào xuống thấp nhất, gần nhất, nhằm thật trúng để những viên đạn bắn lên găm thẳng vào máy bay Mỹ. Bằng cách đánh ấy, trong 27 ngày (từ ngày 26-7 đến ngày 21- 8) tiểu đội đã độc lập bắn rơi ba máy bay Mỹ và phối hợp với các đơn vị bạn bắn rơi bốn chiếc khác.

Năm 1968, trong một lần về thăm Hà Tĩnh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nghe chuyện về tiểu đội đã tặng đội trưởng Tưởng Thị Diên chiếc bi đông đựng nước làm kỷ niệm. Chị Diên cũng là người vinh dự được thay mặt tiểu đội đi gặp Bác Hồ tại Phủ Chủ tịch và được Người gửi tặng mỗi cô một huy hiệu Chiến sĩ giải phóng.

Năm 1971, tiểu đội chín cô gái Kỳ Phương đã được tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”.

Cũng từ những vật dụng thô sơ, quân và dân ta cũng đã biến chúng thành những vũ khí chống lại thứ vũ khí hiện đại của 2 đế quốc hùng mạnh như bàn chông, chông, mìn nón, giáo, mác...

Tại triển lãm còn lưu giữ thiết bị dùng phá bom của anh hùng Vương Đình Nhỏ. Chỉ với 1 cây tre, 1 đoạn dây, anh đã sáng tạo ra cách phá bom “làm cho nó câm, không cho nó nổ.

Bằng cách tính toán sử dụng một lượng thuốc nổ vừa phải và đặt ở một hướng hợp lý để tách đầu nổ ra khỏi quả bom, hoặc dùng lượng bộc phá đủ để hất quả bom ra xa đường hoặc cho nó nổ trên không, không cho nổ dưới đất phá hỏng đường. Trong những ngày địch đánh ác liệt ở Ngã ba Đồng Lộc, anh đã cùng đồng đội phá hơn 500 quả bom nổ chậm, riêng anh phá 150 quả, xứng đáng danh hiệu “Dũng sĩ phá bom nổ chậm”. Nhờ những chiến công của anh đã góp phần chắt đứt âm mưu của đế quốc Mỹ hòng cắt con đường chi viện ra tiền tuyến.

Hay cuốn số nhật ký của người dân có tên Trần Bá Túc (xã Thạch Bằng, huyện Lộc Hà). Năm 1964, đế quốc Mỹ sử dụng nhiều chiêu bài chiến tranh tại Việt Nam trong đó có chiêu trò “Tâm lý chiến” bằng cách thả những cuốn sổ có nội dung kếu gọi người dân buông súng, ca ngợi đế quốc Mỹ. Thế nhưng chính từ những trang giấy của bọn chúng, ông Túc đã ghi những tội ác hàng ngày của Mỹ trên quê hương ông như: bao nhiêu người thương vong; số gia súc, gia cầm bị chết; số công trình sinh hoạt bị phá hoại…

Vào những năm 1968, khi tuyến đường giao thông huyết mạch quốc lộ 1A bị chia cắt bởi sự ném bom ác liệt của Mỹ, 130 hộ dân đã tự nguyện dỡ nhà lấy gỗ lát đường cho xe vận tải qua... Một trong những kỷ vật được trung bày tại triển lãm là xà nhà bằng gỗ của ông Phạm Tiến Đông được tháo dỡ trong đêm 18/3/1968. Chính xà nhà là vật chứng lịch sử cho tinh thần “xe chưa qua, nhà không tiếc” của nhân dân Hà Tĩnh trong kháng chiến chống Mỹ.

Đèn phòng không của bác Trần Văn Đông (làng K130, xã Tiến Lộc, huyện Can Lộc) dùng để soi đường cho xe bộ đội qua đường QL 1A đoạn qua địa phận xã Tiến Lộc.

Hơn 200 hiện vật, mỗi hiện vật là một câu chuyện tái hiện sinh động bức tranh về đời sống của quan và dân ta qua hai cuộc chiến. Chiến tranh đã đi qua, hàng ngàn người con Hà Tĩnh đã ngã xuống, có người trở về tiếp tục xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Nhưng câu chuyện về họ mãi là khúc tráng ca còn vang mãi...