Chuyện ít biết về Trung tướng Lê Quang Đạo

QĐND-Trung tướng Lê Quang Đạo không chỉ nổi danh khi đảm nhiệm các trọng trách trong 28 năm quân ngũ mà còn để lại nhiều dấu ấn đặc biệt trên cương vị Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đến nay, những câu chuyện về ông trong giai đoạn ấy vẫn còn ít người biết đến…

QĐND-Trung tướng Lê Quang Đạo không chỉ nổi danh khi đảm nhiệm các trọng trách trong 28 năm quân ngũ mà còn để lại nhiều dấu ấn đặc biệt trên cương vị Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đến nay, những câu chuyện về ông trong giai đoạn ấy vẫn còn ít người biết đến…

Tư duy đổi mới ở nghị trường

Trung tướng Lê Quang Đạo giữ cương vị Chủ tịch Quốc hội khóa VIII (1987-1992), nhiệm kỳ đầu tiên của công cuộc đổi mới đất nước. Có một chuyện cho đến nay vẫn được nhiều người nhắc đến, đó là việc điều hành của Chủ tịch Lê Quang Đạo khi Quốc hội bầu Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng thay đồng chí Phạm Hùng vừa qua đời vào tháng 3-1988. Trong cuốn “Người lữ hành lặng lẽ”, nhà văn Hữu Mai có kể lại: Theo dự kiến, Bộ Chính trị đã giới thiệu đồng chí Đỗ Mười để Quốc hội bầu giữ chức Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, nhưng một đoàn đại biểu ở phía Nam đã giới thiệu thêm một ứng cử viên thứ hai, cũng là Phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng. Một số đại biểu cho rằng, không nên làm trái với thông lệ và nên nhất trí với đề nghị của Bộ Chính trị. Cuộc trao đổi về ứng cử viên diễn ra sôi nổi, có nhiều người phát biểu tán thành đề nghị của Bộ Chính trị, nhưng số đoàn giới thiệu ứng cử viên thứ hai cũng tăng lên. Là người chủ tọa kỳ họp, Chủ tịch Lê Quang Đạo ở vào một tình thế cực kỳ tế nhị. Ông nói với các đoàn đại biểu trong buổi thảo luận đề cử:

- Chúng tôi xin ghi nhận có hai đồng chí được giới thiệu.

Sau đó, ông gặp riêng hai người được đề cử và xin gặp Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh. Tổng bí thư hỏi:

- Ý kiến anh thấy nên thế nào?

- Đảng vừa có chủ trương đổi mới toàn diện, trường hợp này nằm trong quyền hạn của Quốc hội, tôi thấy nên để Quốc hội lựa chọn giữa hai ứng cử viên bằng lá phiếu.

- Tôi cũng thấy có lẽ nên như vậy. Ta không có lý do gì bác bỏ đề nghị của đa số các đoàn…

Khi hai ứng cử viên đều được giới thiệu, một không khí phấn khởi bao trùm lên Hội trường Ba Đình trong quá trình bỏ phiếu. Kết quả, đồng chí Đỗ Mười trúng cử Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, và mọi người đều nhận thấy đã có một sự thay đổi rất cơ bản: Sự đổi mới theo chiều hướng dân chủ.

Trung tướng Lê Quang Đạo. Ảnh tư liệu.

Để phát huy dân chủ trong hoạt động của Quốc hội, Chủ tịch Lê Quang Đạo còn có nhiều sáng kiến từ những chuyện cụ thể nhất. Theo nhà văn Hữu Mai, một lần Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Vũ Mão than phiền về cách thức lấy biểu quyết khi thông qua các điều luật ở hội trường. Đó là mọi người vẫn thường tiến hành theo cách giơ tay và đếm số người biểu quyết, cách này vừa không giữ được bí mật khi cần, lại mất nhiều thời gian và không đảm bảo chính xác. Có trường hợp người lấy biểu quyết thấy hầu hết đại biểu giơ tay tán thành, ngại việc đếm mất thời gian nên đề nghị những ai không tán thành thì giơ tay. Người ta lấy tổng số tham gia biểu quyết trừ số người không tán thành để có tỷ lệ người tán thành. Làm theo cách này, trường hợp những người không biểu quyết cũng được coi như tán thành!

Chủ tịch Lê Quang Đạo nhận xét:

- Đây không phải là vấn đề nhỏ. Nó liên quan tới thái độ nghiêm túc của Quốc hội đối với vấn đề lập pháp.

Rồi ông hỏi:

- Sao ta không sử dụng biểu quyết bằng điện tử?

- Như vậy lại phải chi một số tiền.

- Có thể nhờ Tổng cục Kỹ thuật Bộ Quốc phòng làm giúp, ta chỉ trả tiền nguyên vật liệu.

Vậy là chỉ một thời gian sau, nhờ sự giúp đỡ của Tổng cục Kỹ thuật, Quốc hội đã có một hệ thống biểu quyết bằng điện tử vận hành nhanh gọn, chính xác và chỉ phải chi trên ba chục triệu đồng.

Tránh “cây kiểng” và coi trọng phản biện

Trên giường bệnh, khi được hỏi về người kế nhiệm mình giữ cương vị Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã giới thiệu ông Lê Quang Đạo và khẳng định: “Hiện giờ, không có lựa chọn nào tốt hơn. Anh Đạo rất xứng đáng”. Và quả nhiên khi đảm nhiệm cương vị này trong 5 năm cuối cùng của cuộc đời mình, Chủ tịch Lê Quang Đạo đã hoàn thành xuất sắc, tiếp nối được truyền thống đại đoàn kết từ những tên tuổi lớn trước đó.