CHUYỆN ÍT NGƯỜI BIẾT VỀ TRẦN VĂN HOÀI - VỊ CHỈ HUY QUÂN SỰ TÀI GIỎI, THAO LƯỢC ĐẤT TÂY ĐÔ

CHUYỆN ÍT NGƯỜI BIẾT VỀ TRẦN VĂN HOÀI - VỊ CHỈ HUY QUÂN SỰ TÀI GIỎI, THAO LƯỢC ĐẤT TÂY ĐÔ

Trong lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ của mảnh đất Cần Thơ, đồng chí Trần Văn Hoài nổi lên như một biểu tượng về một vị chỉ huy tài năng, thao lược và hết lòng vì nhân dân. Dù xuất thân từ một gia đình khá giả, ông đã sớm từ bỏ cuộc sống nhung lụa để dấn thân vào con đường cách mạng gian nguy, trở thành người thủ lĩnh quân sự kiên trung ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng bao thế hệ chiến sĩ và người dân Tây Đô.

Đồng chí Trần Văn Hoài sinh năm 1914 tại Vàm Nhon, làng Thới Thạnh, quận Ô Môn, tỉnh Cần Thơ cũ. Thân sinh của ông là cụ Trần Minh Trí và cụ Nguyễn Thị Tới. Cụ Trí vốn là một nhà nho yêu nước, luôn ủng hộ các cuộc đứng dậy khởi nghĩa chống thực dân Pháp. Ngay từ thuở nhỏ, tư tưởng và tinh thần yêu nước của Trần Văn Hoài đã được khơi nguồn, thôi thúc mạnh mẽ từ những câu chuyện kể về những người anh hùng kiên cường, bất khuất chống giặc ngoại xâm của cha và qua những lời ru của mẹ.

Đến khi đi học, tinh thần ấy lại càng được nung nấu và sôi sục hơn qua các giờ sử ký. Anh luôn tự hào về những chiến công, những trận đánh oanh liệt của cha ông chống quân ngoại bang xâm lược. Là một học sinh thông minh, học giỏi, sau khi học xong chương trình ở trường làng, anh thi đậu vào trường Collège de Cần Thơ (nay là trường THPT Châu Văn Liêm). Ngôi trường này chính là “cái nôi” của phong trào học sinh đấu tranh chống lại những bất công hà khắc trong nhà trường, giúp Trần Văn Hoài hòa nhập rất nhanh. Anh tham gia và được các anh chị đi trước dìu dắt hoạt động trong tổ chức của Đảng từ năm 1930, để rồi đến năm 1932, anh vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản Đông Dương, đánh dấu bước phát triển quan trọng trên con đường cách mạng của mình.

Với tấm lòng nhiệt huyết của tuổi thanh xuân, Trần Văn Hoài không ngại khó, ngại khổ, hy sinh hết mình để hoàn thành nhiệm vụ tổ chức giao phó. Vì hoạt động năng nổ và có tinh thần trách nhiệm cao, anh nhanh chóng được giao nhiệm vụ Trưởng Ban cán sự Đảng bộ quận Ô Môn, lãnh đạo phong trào cách mạng địa phương liên tục đấu tranh chống thực dân Pháp.

Đến năm 1943, anh được tổ chức phân công vào công tác công khai trong tổ chức hội tề của địch dưới chức Hương quản làng Thới Thạnh nhằm dễ dàng hoạt động bí mật và nắm bắt tình hình địch phục vụ cho các đồng chí lãnh đạo Đảng. Tại đây, anh đã tổ chức Hội banh làng Thới Thạnh để tập hợp lực lượng thanh niên và quần chúng, tuyên truyền vận động và lựa chọn những người tích cực đưa vào tổ chức Thanh niên Cứu Quốc, Phụ nữ Cứu Quốc, khiến phong trào cách mạng ở Ô Môn ngày càng lớn mạnh.

Khi cuộc Cách mạng Tháng Tám bùng nổ trong cả nước, vào ngày 25/08/1945, đồng chí Trần Văn Hoài cùng đồng chí Huỳnh Phan Hộ đã lãnh đạo đồng bào vùng lên giành chính quyền về tay nhân dân tại quận Ô Môn, sự kiện này diễn ra trước cuộc khởi nghĩa tại tỉnh lỵ Cần Thơ đúng một ngày.

Tháng 09/1945, đồng chí được cử giữ chức Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến tỉnh để lãnh đạo cuộc kháng chiến ở Cần Thơ trong điều kiện gặp muôn vàn khó khăn.

Ngày 30/10/1945, thực dân Pháp nổ súng tái chiếm Cần Thơ, Trần Văn Hoài cùng các đồng chí lãnh đạo tỉnh lập tức thành lập các mặt trận Bình Thủy, Tham Tướng, Cái Răng để chiến đấu ngăn cản, bao vây quân địch trong nội thành.

Đến năm 1947, trước tình hình thực dân Pháp tiến hành lôi kéo các lực lượng phản động đội lốt tôn giáo để chống phá cách mạng, đồng chí được bổ nhiệm làm Chỉ huy trưởng Chi đội 21 chịu trách nhiệm hoạt động vùng Long Châu Hà (Long Xuyên - Châu Đốc - Hà Tiên). Tại chiến trường ác liệt và khốn khó này, bằng tài năng và đức độ của mình, Trần Văn Hoài đã vũ trang tuyên truyền, vận động, giác ngộ đồng bào tín đồ và xây dựng cơ sở vững chắc, "chuyển hóa" tư tưởng của nhiều quần chúng nhân dân từng bị quân thù đầu độc, giúp họ cải tà quy chánh, hướng lòng về tổ quốc chống ngoại xâm.

Tháng 06/1948, do yêu cầu mới của phong trào, Bộ Tư lệnh Khu 9 điều động Trần Văn Hoài về làm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 122 hoạt động địa bàn Cần Thơ - Rạch Giá, và đến tháng 06/1949, anh tiếp tục được cử làm Liên Trung đoàn trưởng Liên Trung đoàn 122-124.

Trần Văn Hoài thực sự là một cán bộ chỉ huy quân sự tài năng, đầy sáng tạo. Mặc dù chưa từng qua trường lớp đào tạo chính quy, nhưng với kinh nghiệm thực tiễn phong phú và lòng dũng cảm, anh đã tổ chức nhiều trận đánh lập nhiều thành tích tốt. Không chỉ vậy, anh còn là một cán bộ chính trị giỏi, thường xuyên bồi dưỡng trình độ giác ngộ và chiến thuật cho chiến sĩ, luôn sâu sát quan tâm đến từng miếng ăn, giấc ngủ của anh em nên rất được bộ đội thương yêu, cảm mến. Đi đến đâu, anh cũng làm tốt công tác vận động quần chúng, giúp địa phương gầy dựng cơ sở đến đó, xây dựng quân đội thật sự từ nhân dân mà ra, đúng với tinh thần "ở dân thương, đi dân nhớ".

Tuy nhiên, giữa lúc cuộc kháng chiến đang vào giai đoạn cam go, đồng chí Trần Văn Hoài không may mắc phải căn bệnh hiểm nghèo. Dù đã được tận tình cứu chữa, nhưng do bệnh tình quá nặng, đồng chí đã trút hơi thở cuối cùng vào ngày 29/09/1949 tại Quân y viện Khu 9. Sự ra đi của anh ở tuổi 35 là một mất mát vô cùng lớn lớn, để lại nỗi tiếc thương vô hạn cho chỉ huy, chiến sĩ Vệ quốc Đoàn miền Tây Nam Bộ và người dân Cần Thơ. Nói về không khí ngày đưa tang ông, sách “Những viên ngọc quý” do Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cần Thơ xuất bản năm 1999 có mô tả: “Vào chiều mùa Thu năm 1949, tại đình Hòa Hưng có hàng ngàn nhân dân, chiến sĩ đến tiễn đưa người chỉ huy tài giỏi về nơi an nghỉ cuối cùng. Những giọt nước mắt của đồng bào và chiến sĩ đã hòa với cơn mưa cùng chia sẻ, tiếc thương đồng chí Trần Văn Hoài”.

Trong niềm xúc động ấy, nhà thơ Hoàng Nam cũng đã viết nên những vần thơ nghẹn ngào trong bài "Khóc anh Hoài": "Anh chết đi!... Tổ quốc rất ngậm ngùi/ Vì phải mất một người con xứng đáng/ Dân tộc mất một chiến binh dũng cảm/ Và loài người mất một chiến sĩ tiên phong/ Còn chúng tôi trong những lúc xung phong/ Sẽ thiếu mất người anh chỉ đạo".

Hiện nay, phần mộ của liệt sĩ Trần Văn Hoài đang tọa lạc tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Cần Thơ, và tên của ông đã được trân trọng đặt cho một con đường lớn sầm uất tại trung tâm quận Ninh Kiều, như một lời nhắc nhở thế hệ mai sau về một vị chỉ huy thao lược, trọn đời vì nước vì dân.