Chuyện kể bên hầm đá

rong ký ức của những cựu thanh niên xung phong xã Đồng Lương, cái tên Bùi Văn Phúc luôn được nhắc đến với sự kính trọng và tự hào. Ông không phải người lập nên những chiến công vang dội trên mặt trận, cũng không phải người được ghi tên trong những bản thành tích đặc biệt, nhưng cuộc đời ông là biểu tượng đẹp của tinh thần cống hiến thầm lặng, của tuổi trẻ sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Ông Phúc sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở vùng trung du Đồng Lương. Tuổi thơ của ông gắn liền với những đồi cọ, nương chè và những buổi theo cha mẹ lên rẫy. Cuộc sống tuy vất vả nhưng bình yên. Thế rồi chiến tranh lan rộng, tiếng máy bay địch xuất hiện ngày một nhiều trên bầu trời quê hương.

Những năm cuối thập niên 1960, khi phong trào thanh niên lên đường phục vụ kháng chiến được phát động mạnh mẽ, chàng trai Bùi Văn Phúc khi ấy vừa tròn hai mươi tuổi đã viết đơn tình nguyện tham gia lực lượng thanh niên xung phong. Trước ngày lên đường, mẹ ông chỉ lặng lẽ chuẩn bị cho con một chiếc ba lô nhỏ và dặn rằng:

“Đi đâu thì đi, làm gì thì làm, cũng phải giữ trọn danh dự của người con quê hương Đồng Lương.”

Lời dặn ấy theo ông suốt những năm tháng chiến tranh.

Đơn vị của ông được giao nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên một tuyến vận tải quan trọng. Đây là tuyến đường nối hậu phương với tiền tuyến, thường xuyên bị máy bay địch đánh phá nhằm cắt đứt sự chi viện.

Công việc của thanh niên xung phong vô cùng gian khổ. Ban ngày, họ quan sát tình hình, chuẩn bị vật tư. Ban đêm, khi tiếng bom tạm lắng, cả đơn vị lại lao ra sửa đường, san lấp hố bom, gia cố cầu cống.

Ở gần khu vực làm nhiệm vụ có một hầm đá tự nhiên nằm giữa sườn đồi. Hầm không lớn nhưng đủ để một tổ công tác trú ẩn mỗi khi máy bay địch xuất hiện. Theo thời gian, nơi ấy trở thành địa điểm gắn bó với ông Phúc và đồng đội.

Một buổi chiều mùa hè, khi đơn vị vừa hoàn thành việc khắc phục một đoạn đường bị đánh phá, tiếng còi báo động bất ngờ vang lên. Nhiều tốp máy bay địch lao tới ném bom dữ dội.

Mọi người nhanh chóng chạy về hầm đá trú ẩn.

Trong tiếng bom rung chuyển mặt đất, nhiều chiến sĩ trẻ không giấu được sự lo lắng. Khi ấy, ông Phúc đã cất tiếng hát một bài ca cách mạng quen thuộc. Giọng hát không quá hay nhưng đầy mạnh mẽ và lạc quan.

Từng người một cùng hòa giọng.

Tiếng hát át đi tiếng bom.

Nỗi sợ hãi dần nhường chỗ cho sự bình tĩnh.

Kể từ đó, mỗi khi trú trong hầm đá, ông Phúc thường kể chuyện quê hương, kể về những cánh đồng lúa, những đồi cọ xanh và những ước mơ sau ngày chiến thắng. Đồng đội thường nói vui rằng hầm đá ấy không chỉ là nơi tránh bom mà còn là nơi giữ gìn niềm tin.

Một lần khác, sau trận đánh phá kéo dài suốt nhiều giờ, tuyến đường bị hư hỏng nghiêm trọng. Hàng chục hố bom lớn nhỏ xuất hiện dọc tuyến.

Nếu không khắc phục ngay trong đêm, đoàn xe vận tải phía sau sẽ phải dừng lại.

Không ai bảo ai, toàn đơn vị lập tức bắt tay vào công việc.

Đất đá được xúc bằng cuốc xẻng thủ công.

Những chiếc cáng tre liên tục vận chuyển vật liệu.

Ông Phúc là người luôn có mặt ở những vị trí khó khăn nhất. Mồ hôi hòa lẫn bùn đất phủ kín khuôn mặt nhưng ông vẫn động viên đồng đội:

“Cố thêm một chút nữa thôi, đường thông thì xe mới chạy được.”

Đến gần sáng, tuyến đường cơ bản được khôi phục.

Những chiếc xe đầu tiên lăn bánh qua đoạn đường vừa sửa xong trong niềm vui vỡ òa của mọi người.

Khoảnh khắc ấy, ông Phúc và đồng đội hiểu rằng những vất vả của mình hoàn toàn xứng đáng.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông trở về Đồng Lương với hành trang là những ký ức không thể nào quên.

Không tiếp tục học cao hay giữ những vị trí quan trọng, ông chọn cuộc sống giản dị của một người nông dân.

Ban ngày ông lao động sản xuất.

Buổi tối ông tham gia công tác đoàn thể, giúp đỡ bà con trong thôn xóm.

Nhiều năm sau, khi địa phương tổ chức các buổi gặp mặt truyền thống, ông thường được mời đến giao lưu với thanh thiếu niên.

Ông kể về những năm tháng ở tuyến lửa.

Kể về tình đồng đội.

Kể về hầm đá năm xưa.

Nhưng điều ông nhấn mạnh nhất không phải là gian khổ hay mất mát, mà là tinh thần đoàn kết và lòng yêu nước.

Ông thường nói:

“Thế hệ chúng tôi đã sống hết mình cho Tổ quốc. Thế hệ hôm nay không phải cầm cuốc vá đường dưới bom đạn nữa, nhưng phải biết học tập, lao động và cống hiến để xây dựng quê hương giàu đẹp hơn.”

Nhiều bạn trẻ sau khi nghe câu chuyện của ông đã hiểu hơn về giá trị của hòa bình và trách nhiệm của mình đối với quê hương.

Giờ đây, ông Phúc đã bước sang tuổi xế chiều. Mái tóc bạc trắng theo năm tháng nhưng ký ức về những ngày bên hầm đá vẫn còn nguyên vẹn.

Câu chuyện cuộc đời ông không chỉ là câu chuyện của một cựu thanh niên xung phong mà còn là câu chuyện của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam đã hiến dâng tuổi trẻ cho đất nước.

Trong dòng chảy lịch sử của quê hương Đồng Lương, những con người như ông Bùi Văn Phúc sẽ mãi là những bông hoa đẹp của thời hoa lửa, góp phần làm nên truyền thống cách mạng vẻ vang để các thế hệ hôm nay và mai sau noi theo.