Chuyện kể trên Tàu Không số: Nguyễn Phan Vinh – Bản hùng ca bất tử

Giữa trùng khơi Trường Sa, nơi mặt trời chạm vào lãnh thổ Việt Nam sớm nhất, có một hòn đảo mang tên Phan Vinh. Những người lính Hải quân vẫn gọi nơi ấy bằng tất cả sự kính trọng, bởi đó là tên của một người thuyền trưởng đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng để giữ trọn bí mật, giữ vững con đường chi viện, giữ trọn khí phách của “tàu không số”. Tên đảo gắn liền với anh hùng Nguyễn Phan Vinh, thuyền trưởng tàu không số C235, người đã chiến đấu và hy sinh anh dũng trong một trận chiến không cân sức ngoài khơi Hòn Hèo tháng 3 năm 1968. Dù đảo mang tên anh từ rất lâu, nhưng câu chuyện về chiến công của người thuyền trưởng trẻ ấy, người đã lấy thân mình làm thành chắn thép giữ bí mật đường Hồ Chí Minh trên biển, vẫn chưa được nhiều người biết đến trọn vẹn.

Nguyễn Phan Vinh sinh năm 1933 tại Điện Nam, Điện Bàn, Quảng Nam, trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Được đào tạo chỉ huy tàu phóng lôi ở nước ngoài, anh nổi tiếng trong đơn vị bởi chuyên môn vững vàng, kỷ luật nghiêm túc nhưng sống chan hòa với đồng đội. Trên tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển, anh đã 11 lần vượt sóng gió chở vũ khí vào Nam, từng được giao nhiệm vụ đưa nhiều lãnh đạo cấp cao như tướng Lê Đức Anh vào chiến trường công tác. Tháng 2 năm 1968, trong chiến dịch chuẩn bị cho Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân, Phan Vinh được giao chỉ huy tàu C235 cùng 20 cán bộ, chiến sĩ, vận chuyển 16 tấn vũ khí vào bến Hòn Hèo – một trong những bến hiểm trở nhất của tuyến vận tải chiến lược này.

Hành trình của C235 là chuỗi thử thách cực kỳ căng thẳng. Bến Hòn Hèo nằm giữa hai cụm núi trọc nhô ra biển, luồng hẹp, nhiều đá ngầm, lại bị địch giám sát dày đặc. Người Pháp từng ghi lại rằng phải là thuyền trưởng có 20 năm kinh nghiệm mới đưa được tàu vào bến; nhưng Phan Vinh mới hơn 10 năm nghề đã điều khiển con tàu lách qua luồng nước hiểm trở một cách chính xác tuyệt đối. Khi C235 đến gần vùng biển Nha Trang, địch phát hiện và lập tức huy động ba tàu chiến Mỹ mang phiên hiệu Ngọc Hồi, HQ12, HQ617 cùng nhiều tàu quân lực Sài Gòn bao vây, phối hợp với máy bay trinh sát theo dõi suốt đêm. Chúng tính toán bật đèn đồng loạt để lộ ra “tàu Bắc Việt” nhưng Phan Vinh đã lợi dụng chính màn đêm và sự sơ hở của địch, khôn khéo luồn qua vòng phục kích, vào được bến Ninh Phước để thả hàng trong im lặng.

Khoảnh khắc thả hàng xong cũng là lúc vòng vây siết lại. Phan Vinh báo cáo “đã thả xong hàng, đang bị bao vây” rồi lập tức cho tàu nghi binh sang phía Ninh Vân nhằm giữ bí mật tuyệt đối cho bến. Đến khi các tàu địch đồng loạt bật đèn, chúng phát hiện C235 bên rìa bờ và lập tức nổ súng. Trận chiến bắt đầu dữ dội trong ánh pháo sáng từ máy bay Mỹ. Một bên là núi, một bên là bờ, phía sau là hàng loạt tàu chiến địch liên tục bắn phá, C235 lọt vào vòng tử địa. Đạn từ DKZ và súng 12,7mm của thủy thủ tàu ta phản kích quyết liệt, nhiều lần buộc tàu địch phải lùi ra. Nhưng sự chênh lệch lực lượng quá lớn: tàu trúng đạn, 5 chiến sĩ hy sinh, 7 người bị thương, khoang máy bị phá hỏng. Dẫu bị thương ở đầu, Phan Vinh vẫn đứng trong làn đạn, tay cầm khẩu AK, dõng dạc hô: “Chiến đấu đến hơi thở cuối cùng! Chuẩn bị phương án hai!”. Đó là phương án lao thẳng vào tàu địch hoặc quân cảng Nha Trang để phá hủy, không cho địch bắt sống tàu và vũ khí.

Khi tàu không thể cơ động được nữa, Phan Vinh lệnh cho những người bị thương rời tàu, phân công tổ lại kíp bộc phá phá hủy con tàu. Sau khi đặt xong thuốc nổ, anh và thợ máy Ngô Văn Thứ kiểm tra lần cuối rồi nhảy xuống biển. Chỉ ít phút sau, một tiếng nổ long trời xé toạc màn đêm Hòn Hèo. Nửa thân tàu C235 bị hất tung lên sườn núi Bà Nam, nửa còn lại tan thành mảnh vụn dưới biển sâu. Con tàu và vũ khí đã được giữ bí mật đúng như tinh thần “tàu không số”. Nhưng hành trình sinh tử của những người lính vẫn chưa kết thúc.

Gần sáng, địch đổ quân lên bờ truy quét. Phan Vinh và Ngô Văn Thứ – hai người rời tàu sau cùng, kiên cường chống trả bằng số đạn còn lại, giữ chân địch để đồng đội kịp rút sâu vào núi. Khi đạn đã cạn, họ quyết không để bị bắt sống. Quả lựu đạn cuối cùng được kích nổ, và hai người đã nằm lại giữa rừng Hòn Hèo, giữ trọn khí tiết người lính tàu không số. Anh hy sinh khi chỉ mới 35 tuổi.

Các thủy thủ sống sót phải lẩn trốn suốt 12 ngày không nước, không lương thực, tựa vào nhau leo núi, băng rừng để tránh địch lùng sục. Đến khi gặp được du kích, chỉ còn lại 5 người. Người thuyền phó và một thủy thủ khác đã hy sinh, một người bị địch bắt. Câu chuyện về nơi yên nghỉ của Phan Vinh và đồng đội lâu nay vẫn chứa nhiều bí ẩn; nhưng theo nhật ký của liệt sĩ Huỳnh Hường – người đi trinh sát bến và tham gia tìm kiếm sau trận chiến thì chính anh đã trực tiếp tìm thấy và chôn cất Phan Vinh, Ngô Văn Thứ và máy trưởng Mùi. Nhật ký ấy còn lưu giữ trong Bảo tàng Hải quân, như lời chứng cuối cùng của một đồng đội đã hy sinh năm 1971.

Nguyễn Phan Vinh sinh ra trong một gia đình có hai liệt sĩ, ba người là anh hùng. Mẹ anh là Mẹ Việt Nam Anh hùng; anh trai, cha và nhiều người thân đều ngã xuống vì cách mạng. Anh là con út, chưa kịp lập gia đình vì “đi tàu không số là cảm tử quân, lấy vợ chỉ khổ người ta”. Để vinh danh anh, Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều huân chương cao quý. Tên anh được đặt cho đảo Phan Vinh ở Trường Sa, cho một con đường và trường học ở Đà Nẵng.

Câu chuyện về thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh và tàu C235 không chỉ là bản anh hùng ca của lòng quả cảm và ý chí thép, mà còn là lời nhắc nhở thiêng liêng cho thế hệ trẻ hôm nay: lý tưởng sống đẹp luôn bắt đầu từ trách nhiệm với Tổ quốc, từ tinh thần dấn thân, từ sự bền bỉ vượt khó. Những người trẻ thời bình không phải đối mặt với mưa bom bão đạn, nhưng vẫn cần giữ cho mình ngọn lửa ấy – dám nhận việc khó, dám vượt thử thách, sống có hoài bão, cống hiến sức mình để đất nước ngày càng mạnh giàu. Bởi chính từ những con người bình dị mà kiên cường như Phan Vinh, Tổ quốc mới có dáng hình hôm nay.