Chuyện kể từ chứng nhân: "Lời đầu hàng tại Đài Phát thanh"

Vào sáng ngày 30/4/1975, khi cánh quân từ phía Đông tiến vào Sài Gòn, Đại úy Phạm Xuân Thệ (lúc đó là Trung đoàn phó Trung đoàn 66) cùng các chiến sĩ trên những chiếc xe tăng tiến thẳng về phía Dinh Độc Lập.

Khi xe tăng húc đổ cánh cổng sắt, ông Thệ cùng các chiến sĩ chạy bộ lên bậc thềm của dinh biệt thự. Tại đây, ông gặp Tổng thống Dương Văn Minh cùng nội các đang đứng chờ. Ông Minh lên tiếng:

"Chúng tôi đang chờ quân giải phóng để bàn giao chính quyền."

Nhưng ông Thệ, với tư cách là một người lính vừa bước ra từ khói lửa, đã trả lời đanh thép:

"Các ông đã bị bắt làm tù binh. Các ông phải đầu hàng không điều kiện, không có chuyện bàn giao chính quyền khi các ông không còn gì trong tay."

Ông Thệ yêu cầu Dương Văn Minh ra Đài phát thanh để đọc lời tuyên bố đầu hàng nhằm tránh đổ máu thêm. Nhưng vấn đề nảy sinh: Không ai biết Đài phát thanh ở đâu. Một nhân viên dưới quyền ông Minh đã phải dẫn đường.

Ông Minh ngồi trên chiếc xe Jeep của quân đội miền Bắc, kẹp giữa là ông Thệ và các chiến sĩ. Trên đường đi, sự căng thẳng lên đến đỉnh điểm vì sợ lính bắn tỉa hoặc các ổ phục kích còn sót lại.

Tại Đài phát thanh, máy móc lúc đó không hoạt động ngay. Trong lúc chờ đợi, ông Phạm Xuân Thệ đã ngồi cùng Dương Văn Minh để soạn thảo lời đầu hàng.

Ông Minh cầm bút viết, nhưng tay run rẩy, viết hỏng nhiều chỗ.

Ông Thệ kể lại rằng lúc đó ông đã phải gạch đi những từ "Tổng thống" hay "Chính quyền" mà ông Minh dùng, vì trên thực tế chính quyền đó đã sụp đổ.

Cuối cùng, bản thảo được sửa lại thành: "Tôi, Dương Văn Minh, Tổng thống chính quyền Sài Gòn, kêu gọi lực lượng quân đội Sài Gòn hạ vũ khí đầu hàng không điều kiện..."

Trung tướng Phạm Xuân Thệ sau này kể lại rằng, giây phút ông Minh đọc xong lời đầu hàng, cả căn phòng lặng đi một nhịp trước khi nổ tung trong niềm vui chiến thắng. Đó không chỉ là một văn bản, đó là tiếng thở phào của cả một dân tộc sau 30 năm chiến tranh chia cắt.