Chuyện kể về sự kiện bi hùng tại Hang Ruộng

Năm 1953, tuyến đường chiến lược hồi ấy gọi là Đường 14 (nay là Quốc lộ 217) đoạn chạy qua huyện Bá Thước, Thanh Hóa là con đường huyết mạch độc đạo để ta vận chuyển lương thực, dân công, vũ khí từ vùng tự do Liên khu 4 lên Tây Bắc phục vụ chiến dịch Trần Đình (mật danh của Chiến dịch Điện Biên Phủ).

Hiểu rõ tầm quan trọng của con đường này, máy bay Pháp liên tục tuần tiễu, ném bom tọa độ nhằm chặt đứt sợi dây tiếp tế của ta.

Giành giật từng thước đường

Để giữ vững mạch máu giao thông, Đội TNXP 34 (hầu hết là con em quê hương Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh) phối hợp cùng bộ đội địa phương đã ngày đêm bám trụ. Công việc của họ vô cùng nặng nề: dùng xà beng, thuốc nổ phá những tảng đá khổng lồ, hạ độ dốc cho xe qua, và san lấp hố bom ngay sau khi địch đánh phá.

Giữa cái nắng cháy da thịt của vùng núi rừng miền Tây Thanh Hóa và những cơn mưa rừng rả rích, các chiến sĩ TNXP vẫn hừng hực khí thế tuổi trẻ. Gần hang Ruộng — một hang đá tự nhiên lớn nằm sát mép đường — được chọn làm nơi trú quân, kho chứa lương thực và cũng là hầm trú ẩn mỗi khi máy bay địch oanh tạc.

Buổi trưa định mệnh

Ngày 22 tháng 11 năm 1953, sau một đêm ròng rã dầm mưa phá đá thông đường cho đoàn xe thồ đi qua, các chiến sĩ TNXP và bộ đội rút về Hang Ruộng để ăn cơm trưa và tranh thủ chợp mắt. Lúc này trong hang có hơn 20 chiến sĩ. Họ vừa cười đùa, vừa chia nhau những củ sắn lùi, những bát nước chè xanh đặc sánh.

Khoảng 11 giờ trưa, tiếng gầm rú kinh hoàng của máy bay Mỹ do phi công Pháp lái bất ngờ xé toạc sự yên bình của thung lũng. Đó là một trận oanh tạc bằng bom napan và bom phá có chủ đích.

Địch đã phát hiện ra cửa hang. Một quả bom phá cực lớn đánh trúng ngay đỉnh hang, kéo theo hàng trăm tấn đất đá, sụp đổ hoàn toàn phần cửa hang duy nhất. Khói bom, lửa napan nung nóng không khí, chặn đứng lối ra vào. Toàn bộ các chiến sĩ bên trong bị cô lập hoàn toàn dưới đống đổ nát khổng lồ.

Cuộc giải cứu nghẹt thở và bất lực

Nhân chứng Hà Văn Chầm bàng hoàng nhớ lại:

"Tiếng nổ dội lên như động đất. Khi khói bom vừa tản, chúng tôi lao xuống thì thấy cửa hang đã biến mất, chỉ còn là một núi đá hộc chồng chất lên nhau. Từ bên trong, văng vẳng tiếng kêu cứu, tiếng gọi nhau nghẹn ngào của anh chị em..."

Lập tức, Ban chỉ huy công trường huy động toàn bộ lực lượng TNXP các đội lân cận, bộ đội và nhân dân địa phương đến ứng cứu. Nhân chứng Lê Văn Oanh (chiến sĩ Đội TNXP 34, người may mắn sống sót vì lúc đó được phân công đi lấy nước) cùng đồng đội điên cuồng dùng cuốc, xẻng, và cả tay trần để bới đá.

Họ đào bới suốt một ngày, một đêm. Đá quá lớn, không thể dùng thuốc nổ vì sợ sập toàn bộ hang gây nguy hiểm cho người bên trong. Tiếng kêu cứu từ trong lòng núi yếu dần, yếu dần theo thời gian vì thiếu oxy và cái nóng hầm hập của bom napan dội từ bên ngoài. Đến ngày thứ hai, không gian hoàn toàn im lặng. 14 chiến sĩ TNXP và bộ đội đã mãi mãi nằm lại trong lòng đá lạnh, hiến dâng tuổi thanh xuân cho con đường ra tiền tuyến.