Chuyện một người cựu chiến binh với tình yêu Nam Định

Năm 1970, người dũng sĩ, thương binh ấy trở về miền Bắc, tiếp tục lao vào một trận chiến mới đầy cam go trên giảng đường. Ông xuất sắc trúng tuyển kỳ thi vào trường Đại học Bách Khoa Hà Nội với điểm số 3 môn là 28 điểm. Với những thành tích đặc biệt trong chiến đấu và học tập, Hoàng Dương Chương được giới thiệu đi học Bách Khoa ngành Luyện kim ở Saint Petersburg thuộc Liên Xô cũ. Tuy nhiên, ngã rẽ cuộc đời đã đưa ông chuyển về học tại trường Đại học Văn hóa Kharkov. Chính ngành học này, cùng môi trường học thuật chuyên sâu tại nước bạn, đã trang bị cho ông những kiến thức nền tảng vững chắc để dấn thân vào con đường nghiên cứu bền bỉ suốt hàng chục năm sau đó.Khi về nước, ông mang toàn bộ kiến thức tích lũy được để cống hiến cho quê hương và được bổ nhiệm làm lãnh đạo Thư viện tỉnh Nam Định. Trên cương vị Giám đốc Thư viện tỉnh, ông đã nhận được Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ về công tác Quản lý Văn hóa. Sau khi nghỉ hưu, ông vẫn không ngơi nghỉ mà tiếp tục cống hiến với vai trò trưởng Bộ môn Nghiên cứu – Phê bình của Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Nam Định, đồng thời là Hội viên Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam. Ghi nhận những đóng góp thầm lặng của ông cho sự nghiệp chung, Nhà nước đã trao tặng ông Huy chương Vì sự nghiệp Phát triển Văn hóa - Thông tin, Huy chương Vì sự nghiệp Khoa học và Công nghệ, và Huy chương Vì sự nghiệp Công đoàn.Trong suốt quá trình công tác và cống hiến đó, bên cạnh công tác quản lý chuyên môn, ông luôn dành thời gian tham gia nghiên cứu, biên soạn các công trình khoa học về vùng đất và con người Nam Định. Tới nay, gia tài học thuật của ông đã có hơn mười công trình thuộc các lĩnh vực Địa chí, Địa lý học lịch sử, Địa danh học, Văn hóa học, Sử học… về không gian văn hóa Nam Định. Trong chuỗi công trình đồ sộ ấy, chủ đề về Nhân vật Nam Định luôn giữ một vị trí nổi bật và xuyên suốt. Độc giả cả nước, đặc biệt là những người yêu mến mảnh đất thành Nam, đã nhiều lần được gặp học giả Hoàng Dương Chương trong các công trình và các cuốn sách giá trị như: Danh nhân văn hóa Nam Định (1998), Tác giả Hán Nôm Nam Định (2001), Trạng nguyên đất học Nam Trực (2003), Địa chí Nam Định (chương XX, Nhân vật lịch sử - văn hóa) (2003), Tiến sĩ Vũ Huy Trác (2008), Tiến sĩ Đặng Phi Hiển (2009), Đông A nhân kiệt (2009)… và gần đây nhất là cuốn Địa chí Nam Định (quyển 5, Nhân vật chí) được xuất bản vào cuối năm 2025.Nam Định từ lâu đã được biết đến là vùng đất “địa linh nhân kiệt” lâu đời của dân tộc. Nơi đây đời nối đời đã sản sinh ra những hoàng đế anh minh, những chính trị gia lỗi lạc, những thủ lĩnh kiệt xuất, những danh tướng kỳ tài, những danh nhân mà tên tuổi đã trở thành biểu tượng rạng ngời của nền văn hiến, văn minh Việt Nam. Bước sang thời kỳ hiện đại, khi mà truyền thống yêu nước và cách mạng được nhân lên trong điều kiện lịch sử mới, tài đức vẹn toàn của người Nam Định lại đột khởi và bừng sáng bao trùm lên tất cả các lĩnh vực, trên cả tầm quốc gia lẫn quốc tế. Cuốn sách Nam Định Nhân Vật Chí của tác giả Hoàng Dương Chương ra đời dựa trên cơ sở những nghiên cứu bền bỉ của ông trong khoảng thời gian tới gần 50 năm mà ông đã công bố trước đó, đồng thời được bổ sung thêm những danh nhân Nam Định tiêu biểu trong thời kỳ hiện đại.