CHUYỆN NGƯỜI CHUỘC LỖI VỚI TỔ QUỐC - PHI CÔNG TRẦN VĂN ON

Phi công Trần Văn On sinh năm 1948, quê tại ấp Bình An, xã Vĩnh Hựu, huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang. Ông bước vào đời binh nghiệp trong hoàn cảnh đất nước còn chia cắt, chiến tranh diễn ra khốc liệt. Năm 1968, chính quyền Sài Gòn thực hiện lệnh tổng động viên, buộc nhiều thanh niên trong độ tuổi nhập ngũ. Ông On kể rằng, sống trong vùng do chế độ cũ kiểm soát, những thanh niên như ông gần như không có lựa chọn nào khác.

Thời điểm ấy, ông đã tốt nghiệp lớp 12, trình độ học vấn khá nổi bật so với nhiều thanh niên tại địa phương. Vì vậy, ông được lựa chọn đưa sang Mỹ đào tạo phi công, sau đó trở về Việt Nam phục vụ trong lực lượng không quân của chế độ Sài Gòn.

Bước ngoặt trong cuộc đời ông đến sau khi Hiệp định Paris được ký kết ngày 27/1/1973, mở ra một giai đoạn mới của cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Khi chứng kiến người Mỹ rút khỏi Việt Nam và nhiều người quen tìm cách di tản sang Mỹ, ông On đã suy nghĩ về con đường mình đang đi. Ông nhận ra chiến tranh rồi sẽ kết thúc, trong khi quê hương, gia đình, vợ con vẫn gắn bó với mảnh đất này.

Không muốn rời bỏ quê hương, ông quyết định ra hàng binh, nghiêm túc cải tạo và chờ cơ hội đóng góp cho cách mạng. Với ông, những kiến thức và kinh nghiệm lái máy bay đã học được không chỉ là kỹ năng nghề nghiệp, mà còn có thể trở thành phương tiện để góp phần chấm dứt chiến tranh, đưa đất nước đến ngày thống nhất.

Cuối tháng 3/1975, trong quá trình tiến công giải phóng miền Nam, Quân giải phóng thu được một số máy bay A-37 của Mỹ nhưng chưa có đủ phi công và kinh nghiệm để khai thác, sử dụng hiệu quả loại máy bay này. A-37 là dòng máy bay cường kích có khả năng thực hiện nhiệm vụ ném bom, phù hợp với kế hoạch táo bạo: sử dụng máy bay thu được của đối phương để đánh vào chính những mục tiêu quân sự của đối phương.

Trong bối cảnh đó, Trần Văn On được xem xét lựa chọn nhờ có kinh nghiệm điều khiển máy bay A-37 và quá trình cải tạo tốt. Ông được giao hỗ trợ hướng dẫn kỹ thuật vận hành, điều khiển máy bay cho lực lượng phi công của Quân giải phóng. Sau quá trình huấn luyện, một số phi công đã có thể tự điều khiển những chiếc A-37.

Từ nhiệm vụ hỗ trợ kỹ thuật, ông On tiếp tục được lựa chọn tham gia Phi đội Quyết thắng – đơn vị được giao thực hiện trận đánh đặc biệt vào sân bay Tân Sơn Nhất, căn cứ không quân trọng yếu của đối phương tại Sài Gòn.

Trước giờ xuất kích, Đại tá Lê Văn Tri, Tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân, quán triệt những yêu cầu tác chiến nghiêm ngặt: không đánh vào khu ga hàng không, không đánh vào trại Davis – nơi có phái đoàn quân sự của ta, không phá hủy đường băng và tuyệt đối tránh để bom rơi xuống khu dân cư. Những yêu cầu ấy thể hiện sự tính toán chặt chẽ về quân sự, đồng thời hạn chế thương vong cho người dân và tạo điều kiện để đối phương rút lui.

Theo lời kể của ông On, kế hoạch bay được chuẩn bị kỹ lưỡng. Phi đội xuất phát từ sân bay Thành Sơn, bay qua khu vực Phan Thiết, Hàm Tân rồi hướng về sân bay Tân Sơn Nhất. Đội hình được tổ chức theo thứ tự: Nguyễn Thành Trung dẫn đầu vì thông thuộc địa hình Sài Gòn; tiếp theo là Từ Đễ, Nguyễn Văn Lục; vị trí số 4 gồm Hoàng Mai Vượng và Trần Văn On; cuối cùng là Hán Văn Quảng, đảm nhiệm quan sát, bảo vệ phía sau đội hình.

Để giữ bí mật, các phi công duy trì độ cao bay thấp, hạn chế liên lạc vô tuyến và sử dụng ám hiệu theo kế hoạch. Mỗi người đều hiểu rằng nhiệm vụ này đòi hỏi sự chính xác, phối hợp chặt chẽ và bản lĩnh trong tình huống đặc biệt nguy hiểm.

Chiều ngày 28/4/1975, Phi đội Quyết thắng nhận lệnh xuất kích, thực hiện nhiệm vụ đánh vào sân bay Tân Sơn Nhất. Đây là trận đánh có ý nghĩa đặc biệt trong những ngày cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, khi chiến thắng đang đến gần nhưng tình hình chiến trường vẫn hết sức căng thẳng.

Khi tiếp cận mục tiêu, phi công Nguyễn Thành Trung dẫn đầu đội hình, thông báo mục tiêu cho các thành viên rồi bổ nhào xuống cắt bom. Theo lời kể của ông On, loạt bom đầu tiên không rơi như dự kiến, nhưng các phi công vẫn bình tĩnh tiếp tục thực hiện nhiệm vụ. Trên đường truyền liên lạc, những tiếng hỏi dồn dập từ đài không lưu sân bay vang lên, thể hiện sự bất ngờ và lúng túng của đối phương trước những chiếc A-37 xuất hiện trên bầu trời.

Lần lượt, các phi công Từ Đễ, Nguyễn Văn Lục, Hán Văn Quảng, Hoàng Mai Vượng và Trần Văn On tiến công mục tiêu theo kế hoạch. Phi công Nguyễn Thành Trung tiếp tục quay lại, thực hiện đợt công kích tiếp theo. Những quả bom trút xuống khu vực tập trung máy bay quân sự, gây ra các đám cháy lớn và những cột khói bốc cao tại sân bay Tân Sơn Nhất.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, các thành viên Phi đội Quyết thắng rút khỏi mục tiêu và trở về an toàn, không chịu tổn thất về người và máy bay. Trận đánh thể hiện tinh thần táo bạo, khả năng phối hợp và sự chuẩn bị kỹ lưỡng của lực lượng phi công trong một nhiệm vụ đặc biệt giữa thời khắc lịch sử của dân tộc.

Đối với Trần Văn On, đây không chỉ là một nhiệm vụ chiến đấu. Đó còn là dấu mốc đánh dấu sự lựa chọn của ông: từ một phi công từng phục vụ trong quân đội của chế độ Sài Gòn, ông đã trực tiếp góp sức vào cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Nhắc lại những năm tháng chiến tranh, ông On không giấu được nỗi day dứt. Ông tâm sự rằng chiến tranh đã đẩy người Việt Nam vào hai đầu chiến tuyến, khiến những người cùng chung quê hương, nguồn cội phải cầm súng chống lại nhau. Với ông, đó là điều đau lòng, nhưng điều quan trọng là bản thân đã kịp thời thức tỉnh, lựa chọn con đường trở về với cách mạng và cố gắng đóng góp để chuộc lại những lỗi lầm trong quá khứ.

Điều ông mong mỏi nhất khi ấy là chiến tranh sớm kết thúc, để người dân không còn phải chịu cảnh nhà tan cửa nát, để những gia đình ly tán có ngày đoàn tụ và đất nước được sống trong hòa bình.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông Trần Văn On được trao tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất. Tuy nhiên, do thất lạc, phải 33 năm sau, phần thưởng cao quý ấy mới được trao tận tay ông. Tấm huân chương không chỉ ghi nhận những đóng góp của ông trong cuộc kháng chiến, mà còn là dấu ấn của một hành trình nhiều trăn trở, từ hoàn cảnh bị cuốn vào chiến tranh đến quyết định tự mình lựa chọn con đường cống hiến cho dân tộc.