Chuyện người thợ điện thành Sài Gòn: Phút giây hóa thành bất tử

Chuyện người thợ điện thành Sài Gòn: Phút giây hóa thành bất tử

1. Kế hoạch bên dòng kênh Nhiêu Lộc

Sài Gòn những năm 1964 không khí ngột ngạt dưới gót giày của quân viễn chinh Mỹ. Lúc bấy giờ, thông tin về việc Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Robert McNamara sẽ sang miền Nam Việt Nam để thị sát và tăng cường viện trợ quân sự đã khiến các chiến sĩ biệt động Sài Gòn sục sôi.

Anh Nguyễn Văn Trỗi, khi ấy mới 24 tuổi, là một người thợ điện tại nhà máy điện Chợ Quán. Nhìn vẻ ngoài hiền lành, ít ai biết anh là một chiến sĩ biệt động bí mật thuộc biệt động thành Sài Gòn. Anh nhận nhiệm vụ đặt mìn trên cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) – con đường độc đạo mà đoàn xe của McNamara bắt buộc phải đi qua từ sân bay Tân Sơn Nhất vào trung tâm thành phố.

Đêm đêm, anh cùng vợ là chị Phan Thị Quyên trò chuyện trong căn nhà nhỏ bên dòng kênh. Anh không nói rõ việc mình làm, nhưng chị Quyên cảm nhận được cái sự bồn chồn, quyết liệt trong ánh mắt chồng. Anh chuẩn bị từng kíp nổ, từng cân thuốc súng với một sự cẩn trọng tuyệt đối, bởi anh biết, chỉ một sai sót nhỏ, cơ hội tiêu diệt "trùm chiến tranh" sẽ trôi qua.

2. Cuộc đấu trí trong lao tù

Ngày 9 tháng 5 năm 1964, khi anh Trỗi đang chuẩn bị đặt quả mìn nặng 8kg dưới chân cầu Công Lý thì không may bị bại lộ do sự phản bội của kẻ đầu hàng. Anh bị bắt ngay tại hiện trường.

Bắt đầu từ đây là những ngày tháng kinh hoàng trong khám Chí Hòa. Địch dùng mọi cực hình dã man nhất: điện giật, dùi cui, đổ nước xà phòng vào mũi, vào miệng... Chúng muốn anh khai ra tổ chức, khai ra đồng đội. Nhưng đáp lại những đòn tra tấn thừa sống thiếu chết đó, anh Trỗi chỉ im lặng hoặc nhìn thẳng vào mặt quân thù mà nhổ nước bọt khinh bỉ.

Trong cuốn Sống như Anh, chị Quyên kể lại lần vào thăm anh trong tù: "Anh gầy đi nhiều, máu thấm qua lớp áo tù nhưng ánh mắt anh vẫn sáng lạ kỳ. Anh dặn tôi phải sống tốt, phải tin vào ngày thắng lợi". Sự kiên cường của anh khiến chính những tên cai ngục sừng sỏ nhất cũng phải nể sợ.

3. Chín phút làm nên lịch sử

Ngày 15 tháng 10 năm 1964, chính quyền Sài Gòn quyết định đưa anh đi hành hình tại pháp trường vườn chuối sau khám Chí Hòa nhằm răn đe phong trào đấu tranh.

Khi bị đưa ra pháp trường, trước họng súng đen ngóm của kẻ thù, anh Nguyễn Văn Trỗi không hề run sợ. Anh từ chối bịt mắt bằng một câu nói đanh thép: "Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!".

Trong những phút giây cuối cùng, khi tên đao phủ chuẩn bị ra lệnh bắn, anh đã dõng dạc hô vang:

"Hãy nhớ lấy lời tôi!"

"Đả đảo đế quốc Mỹ!"

"Hồ Chí Minh muôn năm!" (3 lần)

Tiếng hô của anh vang động cả một vùng, át cả tiếng súng định mệnh. Anh ngã xuống khi tuổi đời còn xanh, nhưng cái chết của anh đã thổi bùng lên ngọn lửa kháng chiến không chỉ ở Việt Nam mà còn trên toàn thế giới. Tên anh sau đó đã được đặt cho nhiều con đường, trường học và thậm chí là các phong trào thanh niên ở Mỹ Latinh.