Chuyện như trong mơ giữa chiến dịch
Chiến tranh loạn lạc đã chia cắt biết bao gia đình Việt Nam, và gia đình phóng viên Lê Cương không phải ngoại lệ. Tốt nghiệp khóa GP10 – TTXVN, chàng trai Lê Cương ngày đó chính thức trở thành một phóng viên tin ảnh chiến trường của đội quân Thông tấn.
Nhận nhiệm vụ, chàng phóng viên trẻ theo đường Trường Sơn xuyên rừng, trèo đèo, lội suối dưới tầm bắn phá ác liệt của các loại máy bay địch, kể cả B52 suốt ngày đêm, còn em trai Lê Văn Cường đỗ đại học và sống ở nhà cùng mẹ. Thời ấy, chỉ có người ở tiền tuyến mới gửi được thư về cho hậu phương, nên tin tức nơi quê nhà hầu như gián đoạn.
“Thế nhưng rất tình cờ, sau Tết Giáp Dần (1974), trong chuyến đi mặt trận miền Tây Nam bộ, tại trạm giao liên đầu tiên, tôi nhận được tin em trai mình là Cường gia nhập quân đội từ tháng 5/1973, đã vượt Trường Sơn tháng 10/1973 và cũng về mặt trận Tây Nam bộ trong phiên hiệu Trung đoàn 1 quân chủ lực, mà phần lớn là thanh niên Hà Nội. Sau khi được tin, tôi để tâm dò tìm tin tức em, nhưng cũng ít hy vọng gặp được vì bộ đội di chuyển bí mật,” nhà báo Lê Cương nhớ lại.
Ngày đó, đoàn phóng viên tin ảnh Thông tấn xã Giải phóng mà ông tham gia tăng cường cho khu Tây Nam bộ, phải đi về căn cứ khu 9, đóng trong rừng U Minh Hạ, Cà Mau. Chuyến đi này, sau một tháng nghỉ ngơi, tập huấn, nhóm phóng viên gồm Phùng Đăng Bách, Mạc Phương Hùng và Lê Cương được phân công về Trà Vinh, địa bàn xa nhất vì phải vòng ngược lên.
Lực lượng bộ đội địa phương, dân quân du kích khá mạnh khiến địch co cụm trong các đồn bốt phân chi khu (đơn vị hành chính - quân sự của chính quyền Sài Gòn trước 1975, tương đương với quận), chi khu (xã). Tháng 10/1974, nhận được tin Trung đoàn 1 về đóng tại Tiểu Cần, nhà báo Lê Cương lập tức tìm đến, hy vọng được gặp em trai.
Đi theo giao liên từ căn cứ tỉnh ủy ở Tập Ngãi, huyện Tiểu Cần khởi hành từ chập tối, rồi xuống xuồng chèo men theo khu vườn, băng qua cánh đồng lúa còn xanh, xâm xấp nước, người anh cũng chẳng biết đó là địa danh xóm, ấp nào.
Mải miết hơn 3 tiếng đồng hồ thì tới trạm. Đó là cái chòi được dựng bằng cây sơ sài giữa vườn hoang. Người anh tìm khắp xóm trong màn đêm đen đặc, tới đơn vị em nhưng mãi mới gặp được nhờ tình cờ nghe thấy ‘dấu hiệu’ thói quen riêng.
Nhà báo Lê Cường hồi tưởng: “Trong căn chòi mọi người đang yên giấc tôi bỗng nghe tiếng bẻ ngón tay ‘Rô...ốp, rô...ốp’ hai đợt trong màn bên cạnh. Một thoáng ký ức hiện về khiến tôi giật thót người, có phải đây là Cường? Ngón tay nó mảnh và dài khác với ngón tay tôi. Tôi nhớ hồi ở nhà, cái kiểu bẻ ngón tay kêu thành tiếng từ ngón trỏ đến ngón út của nó luôn bị mẹ mắng vì sợ hỏng bàn tay.”
“Nghe được dấu hiệu quen, tôi bật hỏi ‘Có phải Tiến không em? (tên gọi ở nhà của Cường)/ Anh Cương đấy phải không? Anh em tôi cùng kêu ‘trời ơi’ rồi tung màn ra, ôm chầm lấy nhau, rọi đèn pin vào mặt nhau, hàn huyên đủ chuyện. Mới hơn một năm xa nhau mà nhiều biến động. Cả hai cùng nhắc nhiều về mẹ, giờ này trời run rủi anh em tìm thấy nhau, gặp nhau như thể trong mơ. Rồi hôm sau anh em chúng tôi mỗi người lại bước tiếp vào các ngả đường chiến tranh.”
Nhà báo Lê Cương bảo người em trai đã làm theo lời mẹ dặn rằng vào Nam phải tìm gặp anh bằng được, chụp với nhau cái ảnh rồi gửi ra cho mẹ. Mẹ đâu có biết giữa bom đạn chiến tranh biết tìm đâu, nhưng mẹ vẫn cứ mong ước thế. Và rồi cuối cùng mong ước của mẹ đã thành hiện thực với bức ảnh ghi lại nụ cười gặp gỡ vui sướng nhất trong đời hai anh em nhà báo Lê Cương trên chiến trường.
Hôm sau, trạm giao liên của ông rời đêm trước bị trúng loạt bom. Nhà báo Lê Cương vẫn ở lại Trà Vinh còn em trai theo đơn vị về các mặt trận ở Vĩnh Long. Thời gian này hai anh em mất hoàn toàn liên lạc.
Thế rồi trong trận Tổng công kích Chiến dịch mùa Xuân 1975, nhà báo Lê Cương đi theo lực lượng vũ trang tỉnh giải phóng thị xã Trà Vinh đồng thời với Sài Gòn vào lúc 12 giờ 30 ngày 30/4.
