Chuyện quyết giữ lá cờ Tổ quốc trên đỉnh cao nhất ở Sài Gòn trên Báo Thống Nhất (1)
Chuyện quyết giữ lá cờ Tổ quốc trên đỉnh cao nhất ở Sài Gòn trên Báo Thống NhấtKhông gian trưng bày về đấu tranh bảo vệ Chính quyền sau Cách mạng Tháng Tám 1945 tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam có giới thiệu bài báo “Trận nổ súng đầu tiên: Trương lá cờ của Tổ quốc trên đỉnh tháp cao nhất của Sài Gòn” của phóng viên bút danh T. in trên Báo Thống Nhất số 438 ngày 21/9/1965. Đây là một hiện vật tiêu biểu thể hiện ý chí đấu tranh kiên cường, tinh thần đoàn kết, anh dũng của nhân dân miền Nam trong những ngày đầu thực dân Pháp quay lại xâm lược nước ta.
Báo Thống Nhất Báo Thống Nhất ra đời trong bối cảnh lịch sử đặc biệt. Ngày 20/7/1954, Hiệp định Giơ-ne-vơ về Đông Dương được ký kết giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Pháp, tạm thời chia đất nước Việt Nam làm hai miền Nam – Bắc, hai năm sau hai bên sẽ tổ chức tổng tuyển cử thống nhất đất nước. Nhưng sau đó, hiệp định không được thi hành, cuộc tổng tuyển cử đã không diễn ra. Khi đế quốc Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm thay chân thực dân Pháp xâm lược miền Nam, nhân dân ta lại bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ chống đế quốc Mỹ và chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm. Ở miền Nam, sau khi lên nắm quyền, Ngô Đình Diệm đã thi hành nhiều chính sách tàn bạo, gây tổn thất nghiêm trọng cho cách mạng nước ta. Trước tình hình đó, kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa I ngày 18/01/1957 đã ban hành Nghị quyết về đấu tranh thực hiện thống nhất nước nhà. Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa quyết định xuất bản một tờ báo tại Hà Nội chuyên về đấu tranh cho sự nghiệp thống nhất đất nước, có tên là Báo Thống Nhất. Báo Thống Nhất ra đời với tôn chỉ, mục đích rõ ràng: 1- Tuyên truyền, giáo dục nâng cao lòng yêu nước, chí khí phấn đấu cho thống nhất nước nhà; 2- Vạch trần âm mưu, tội ác của Mỹ - Diệm, góp sức với các cơ quan chính quyền đấu tranh về mặt pháp lý với Mỹ - Diệm, tranh thủ sự đồng tình của dư luận rộng rãi trong nước và quốc tế; 3- Góp phần giải quyết vấn đề về tư tưởng và tình cảm của cán bộ và đồng bào miền Nam tập kết, xây dựng đoàn kết Bắc – Nam, cùng ra sức củng cố miền Bắc làm cơ sở cho đấu tranh thống nhất nước nhà. 
Bài viết “Trận nổ súng đầu tiên: Trương lá cờ của Tổ quốc trên đỉnh tháp cao nhất của Sài-Gòn” của phóng viên bút danh T. in trên Báo Thống Nhất số 438 ngày 21/9/1965. Ảnh BTLSQSVN. Tờ báo được xuất bản mỗi tuần một số, sau đó, mỗi tuần ra hai số vào Thứ 3 và Thứ 6. Báo Thống Nhất ra số đầu tiên ngày 02/6/1957; số cuối cùng phát hành ngày 19/5/1975. Sau 18 năm hoạt động, báo Thống Nhất phát hành gần 1000 số báo.[1] Trụ sở tòa soạn đầu tiên đặt tại Câu lạc bộ Thống Nhất (ngã 3 Hàng Trống, Lê Thái Tổ, Hà Nội); sau tòa soạn chuyển về số 80 phố Nguyễn Du, Hà Nội. Thư bài gửi về Hộp thư liên lạc số 133, Bưu điện Hà Nội. Bài viết “Trận nổ súng đầu tiên: Trương lá cờ của Tổ quốc trên đỉnh tháp cao nhất của Sài Gòn” Nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày Nam Bộ kháng chiến (23/9/1945-23/9/1965), tờ báo Thống Nhất dành riêng trang thứ hai với chuyên mục “Những chiến công, những con người trong những ngày đầu thử lửa” cho hai bài viết chuyên sâu. Trong đó, bài “Trận nổ súng đầu tiên: Trương lá cờ của Tổ quốc trên đỉnh tháp cao nhất của Sài-Gòn” nằm bên trái góc trên của chuyên mục, chiếm một phần tư trang giấy.
Bài viết về sự kiện giương lá cờ Tổ quốc trên đỉnh tháp cao nhất Sài Gòn ngày 23/9/1945. Ảnh BTLSQSVN. Bài viết nhắc lại sự kiện xảy ra đêm 22 rạng sáng ngày 23/9/1945, thực dân Pháp được sự giúp đỡ của quân Anh cho quân đánh úp trụ sở Ủy ban nhân dân Nam Bộ và cơ quan tự vệ thành phố Sài Gòn, hạ lá cờ đỏ sao vàng của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa xuống, giương lá cờ ba sắc của chúng lên đỉnh tháp cao nhất Sài Gòn ở Sở Chữa lửa (nay là Sở Cảnh sát Phòng cháy - Chữa cháy Thành phố Hồ Chí Minh) cạnh đường Ga-li-ê-ni (nay là đường Trần Hưng Đạo, Thành phố Hồ Chí Minh). Trước đó, Sở Chữa lửa Sài Gòn là một trong sáu đơn vị đầu tiên của thành phố Sài Gòn treo lá cờ đỏ sao vàng sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công. Hành vi của bọn thực dân Pháp khiến nhân dân trong toàn thành phố vô cùng căm giận: “Sáng 23-9-1945, nhìn lên thấy lá cờ của giặc bay trên đỉnh tháp, ai nấy đều sục sôi căm thù. Phải hạ lá cờ của giặc xuống, treo ngay lá cờ Tổ quốc lên đỉnh cao nhất của Sài Gòn!”. Thanh niên, đồng bào ở khu Chợ Cầu Kho (Sài Gòn) và các vùng lân cận tập hợp lại, quyết định tấn công chiếm lại Sở Chữa lửa: “Vũ khí chỉ có mấy khẩu súng lửa bắn chim, còn thì toàn là tầm vông vạt nhọn, dao găm, và gạch, đá… Kỹ thuật, kinh nghiệm chiến đấu cũng không. Nhưng quyết tâm và lòng căm thù thì rất lớn, ai nấy đều sẵn sàng hy sinh”. Sau khi chiếm lại được Sở Chữa lửa và cứu thoát số đồng bào bị bắt giam, nhân dân Sài Gòn quyết giương cao lá cờ đỏ sao vàng của Tổ quốc lên đỉnh tháp, mặc dù “leo lên tháp là một việc cực kỳ nguy hiểm vì leo lên đây là làm cái đích rất tốt cho đạn địch từ sở cảnh sát trung ương bắn sang. Rất nhiều người xung phong. Một anh thanh niên tiền phong leo lên được nửa chừng trúng đạn, gục xuống hy sinh ngay tại trận. Một người nữa leo lên lại trúng đạn, hy sinh…”.
Trang nhất Báo Thống Nhất, số 17, ra chủ nhật ngày 22/9/1957. Ảnh BTLSQG. Cuối cùng, người giương được lá cờ Tổ quốc lên đỉnh tháp là anh Hạnh-Poun (người Khơ-me). Bài báo mô tả sự mưu trí, dũng cảm của anh khi leo lên đỉnh tháp giữa làn mưa đạn của địch: “Kẹp lá cờ vào nách, anh khom lưng leo lên thang cuốn của tháp. Đạn địch ở phía sở cảnh sát bắn sang như mưa. Nhưng Hạnh-Poun bình tĩnh bò rồi dừng, dừng rồi bò, cứ leo lên, mặc cho đạn réo quanh mình… Anh đã lên đến đỉnh tháp… mở dây hạ lá cờ ba sắc xuống. Chưa hả, anh nghiến răng, xé lá cờ của giặc làm hai, rồi làm tư, rồi thành từng mảnh vụn, và từ trên đỉnh tháp cao, anh ném mạnh những mảnh cờ của địch xuống… Xong, Hạnh-Poun trải lá cờ đỏ sao vàng ra, buộc vào dây, kéo lên. Lá cờ thiêng liêng của Tổ quốc lại phấp phới trên đỉnh tháp”. Khi xuống gần đất, anh bị đạn găm trúng ngực, được nhân dân cứu giúp đưa ra căn cứ ở ngoại ô chữa trị. Qua câu chuyện, bài báo ca ngợi truyền thống đấu tranh kiên cường và tinh thần đoàn kết, anh dũng của người dân Sài Gòn, từ đó khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào và lòng tự tôn dân tộc của đồng bào cả nước. Phía dưới bài viết có ghi rõ sự việc trong bài được kể theo lời của ông Lục Văn Giỏi, Giám đốc Sở Chữa lửa Sài Gòn lúc bấy giờ. Ông Giỏi là Giám đốc đầu tiên của Sở Chữa lửa Sài Gòn sau khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công. Trong thời gian ngắn đương chức từ ngày 19/8/1945 - 23/9/1945, ông Giỏi đã cùng cơ quan chứng kiến nhiều thời khắc lịch sử của thành phố Sài Gòn. Trong vô vàn hiện vật đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, bài báo Thống Nhất số 438: “Trận nổ súng đầu tiên: Trương lá cờ của Tổ quốc trên đỉnh tháp cao nhất của Sài Gòn” khổ 24 x 18cm, được lựa chọn trưng bày và phát huy giá trị tuyên truyền về ý chí đấu tranh quật cường, tinh thần đoàn kết của nhân dân Sài Gòn nói riêng và nhân dân cả nước nói chung trong những ngày đầu gian nan mà anh hùng của dân tộc ta khi thực dân Pháp quay lại xâm lược./. [1] Hồng Chương (1987), Tìm hiểu lịch sử báo chí Việt Nam, NXB Sách giáo khoa Mác-Lenin, Hà Nội Kiều Dung
Bài viết “Trận nổ súng đầu tiên: Trương lá cờ của Tổ quốc trên đỉnh tháp cao nhất của Sài-Gòn” của phóng viên bút danh T. in trên Báo Thống Nhất số 438 ngày 21/9/1965. Ảnh BTLSQSVN. Tờ báo được xuất bản mỗi tuần một số, sau đó, mỗi tuần ra hai số vào Thứ 3 và Thứ 6. Báo Thống Nhất ra số đầu tiên ngày 02/6/1957; số cuối cùng phát hành ngày 19/5/1975. Sau 18 năm hoạt động, báo Thống Nhất phát hành gần 1000 số báo.[1] Trụ sở tòa soạn đầu tiên đặt tại Câu lạc bộ Thống Nhất (ngã 3 Hàng Trống, Lê Thái Tổ, Hà Nội); sau tòa soạn chuyển về số 80 phố Nguyễn Du, Hà Nội. Thư bài gửi về Hộp thư liên lạc số 133, Bưu điện Hà Nội. Bài viết “Trận nổ súng đầu tiên: Trương lá cờ của Tổ quốc trên đỉnh tháp cao nhất của Sài Gòn” Nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày Nam Bộ kháng chiến (23/9/1945-23/9/1965), tờ báo Thống Nhất dành riêng trang thứ hai với chuyên mục “Những chiến công, những con người trong những ngày đầu thử lửa” cho hai bài viết chuyên sâu. Trong đó, bài “Trận nổ súng đầu tiên: Trương lá cờ của Tổ quốc trên đỉnh tháp cao nhất của Sài-Gòn” nằm bên trái góc trên của chuyên mục, chiếm một phần tư trang giấy.
Bài viết về sự kiện giương lá cờ Tổ quốc trên đỉnh tháp cao nhất Sài Gòn ngày 23/9/1945. Ảnh BTLSQSVN. Bài viết nhắc lại sự kiện xảy ra đêm 22 rạng sáng ngày 23/9/1945, thực dân Pháp được sự giúp đỡ của quân Anh cho quân đánh úp trụ sở Ủy ban nhân dân Nam Bộ và cơ quan tự vệ thành phố Sài Gòn, hạ lá cờ đỏ sao vàng của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa xuống, giương lá cờ ba sắc của chúng lên đỉnh tháp cao nhất Sài Gòn ở Sở Chữa lửa (nay là Sở Cảnh sát Phòng cháy - Chữa cháy Thành phố Hồ Chí Minh) cạnh đường Ga-li-ê-ni (nay là đường Trần Hưng Đạo, Thành phố Hồ Chí Minh). Trước đó, Sở Chữa lửa Sài Gòn là một trong sáu đơn vị đầu tiên của thành phố Sài Gòn treo lá cờ đỏ sao vàng sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công. Hành vi của bọn thực dân Pháp khiến nhân dân trong toàn thành phố vô cùng căm giận: “Sáng 23-9-1945, nhìn lên thấy lá cờ của giặc bay trên đỉnh tháp, ai nấy đều sục sôi căm thù. Phải hạ lá cờ của giặc xuống, treo ngay lá cờ Tổ quốc lên đỉnh cao nhất của Sài Gòn!”. Thanh niên, đồng bào ở khu Chợ Cầu Kho (Sài Gòn) và các vùng lân cận tập hợp lại, quyết định tấn công chiếm lại Sở Chữa lửa: “Vũ khí chỉ có mấy khẩu súng lửa bắn chim, còn thì toàn là tầm vông vạt nhọn, dao găm, và gạch, đá… Kỹ thuật, kinh nghiệm chiến đấu cũng không. Nhưng quyết tâm và lòng căm thù thì rất lớn, ai nấy đều sẵn sàng hy sinh”. Sau khi chiếm lại được Sở Chữa lửa và cứu thoát số đồng bào bị bắt giam, nhân dân Sài Gòn quyết giương cao lá cờ đỏ sao vàng của Tổ quốc lên đỉnh tháp, mặc dù “leo lên tháp là một việc cực kỳ nguy hiểm vì leo lên đây là làm cái đích rất tốt cho đạn địch từ sở cảnh sát trung ương bắn sang. Rất nhiều người xung phong. Một anh thanh niên tiền phong leo lên được nửa chừng trúng đạn, gục xuống hy sinh ngay tại trận. Một người nữa leo lên lại trúng đạn, hy sinh…”.
Trang nhất Báo Thống Nhất, số 17, ra chủ nhật ngày 22/9/1957. Ảnh BTLSQG. Cuối cùng, người giương được lá cờ Tổ quốc lên đỉnh tháp là anh Hạnh-Poun (người Khơ-me). Bài báo mô tả sự mưu trí, dũng cảm của anh khi leo lên đỉnh tháp giữa làn mưa đạn của địch: “Kẹp lá cờ vào nách, anh khom lưng leo lên thang cuốn của tháp. Đạn địch ở phía sở cảnh sát bắn sang như mưa. Nhưng Hạnh-Poun bình tĩnh bò rồi dừng, dừng rồi bò, cứ leo lên, mặc cho đạn réo quanh mình… Anh đã lên đến đỉnh tháp… mở dây hạ lá cờ ba sắc xuống. Chưa hả, anh nghiến răng, xé lá cờ của giặc làm hai, rồi làm tư, rồi thành từng mảnh vụn, và từ trên đỉnh tháp cao, anh ném mạnh những mảnh cờ của địch xuống… Xong, Hạnh-Poun trải lá cờ đỏ sao vàng ra, buộc vào dây, kéo lên. Lá cờ thiêng liêng của Tổ quốc lại phấp phới trên đỉnh tháp”. Khi xuống gần đất, anh bị đạn găm trúng ngực, được nhân dân cứu giúp đưa ra căn cứ ở ngoại ô chữa trị. Qua câu chuyện, bài báo ca ngợi truyền thống đấu tranh kiên cường và tinh thần đoàn kết, anh dũng của người dân Sài Gòn, từ đó khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào và lòng tự tôn dân tộc của đồng bào cả nước. Phía dưới bài viết có ghi rõ sự việc trong bài được kể theo lời của ông Lục Văn Giỏi, Giám đốc Sở Chữa lửa Sài Gòn lúc bấy giờ. Ông Giỏi là Giám đốc đầu tiên của Sở Chữa lửa Sài Gòn sau khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công. Trong thời gian ngắn đương chức từ ngày 19/8/1945 - 23/9/1945, ông Giỏi đã cùng cơ quan chứng kiến nhiều thời khắc lịch sử của thành phố Sài Gòn. Trong vô vàn hiện vật đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, bài báo Thống Nhất số 438: “Trận nổ súng đầu tiên: Trương lá cờ của Tổ quốc trên đỉnh tháp cao nhất của Sài Gòn” khổ 24 x 18cm, được lựa chọn trưng bày và phát huy giá trị tuyên truyền về ý chí đấu tranh quật cường, tinh thần đoàn kết của nhân dân Sài Gòn nói riêng và nhân dân cả nước nói chung trong những ngày đầu gian nan mà anh hùng của dân tộc ta khi thực dân Pháp quay lại xâm lược./. [1] Hồng Chương (1987), Tìm hiểu lịch sử báo chí Việt Nam, NXB Sách giáo khoa Mác-Lenin, Hà Nội Kiều Dung
