Chuyến ra Côn Đảo đầu tiên

Tôi được ra thăm Côn Đảo từ năm 1983. Vậy là đã 40 năm. Côn Đảo thời ấy còn hoang sơ. Tôi được tham gia đoàn viếng mộ liệt sĩ Võ Thị Sáu. Mộ người nữ liệt sĩ năm ấy chưa được khang trang như bây giờ. Nhưng chính sự hoang sơ ấy gây cho tôi sự xúc động mãnh liệt.

Tôi tự hỏi điều gì khiến một cô gái mới 14 tuổi đã trở thành chiến sĩ trinh sát của Đội chiến đấu Công an xung phong Đất Đỏ, 17 tuổi bị bắt, nếm những đòn nhục hình dã man, 19 tuổi bị đưa ra Côn Đảo, bị xử tử hình. Tôi được người thuyết minh kể, vào phút cuối, chị vẫn kiên cường từ chối lời rửa tội, yêu cầu không bịt mắt để được nhìn non sông đất nước lần cuối và hiên ngang hô to những khẩu hiệu, nói những lời khẳng khái, bất khuất khiến quân giặc khiếp sợ.

Chi tiết khiến tôi xúc động mãnh liệt là khi trên đường ra pháp trường, chị Sáu đã hồn nhiên nhặt một bông hoa sứ cài lên tóc. Những người chứng kiến lúc chị nhặt hoa cho đến nay không còn sống nhưng hình ảnh cô gái trẻ trước khi ra pháp trường còn cài hoa lên tóc luôn in sâu vào tâm thức nhiều người, đặc biệt là giới nữ...

Chuyến đi ấy đánh dấu một bước ngoặc trong cuộc đời cầm bút của tôi. Giữa trùng trùng mộ chí, có những nấm mồ chưa biết tên, tôi tự hỏi ai cũng có một cuộc đời, sao có những người anh hùng, dũng cảm đến vậy?

Khi trở thành một nhà văn, nhiều người hỏi vì sao tôi viết nhiều về sự hy sinh, mất mát, về những anh hùng liệt nữ. Thật giản dị để nói rằng, những con người hy sinh vì dân vì nước quá cao đẹp.