Chuyến tàu chở vũ khí cập bến Vàm Lũng

Đêm 11/10/1962, tại bến Đồ Sơn, chiếc tàu gỗ mang mật danh Phương Đông 1 rời bến, hướng về phương Nam. Tàu chở khoảng 30 tấn vũ khí; thuyền trưởng là Lê Văn Một, chính trị viên là Bông Văn Dĩa, cùng thủy thủ đoàn 13 người. Chuyến đi được giữ bí mật tuyệt đối: con tàu và những người trên tàu phải vượt biển mà không để lộ nhiệm vụ trước mắt kẻ địch.

Khi tàu ra đến vịnh Hạ Long, phương tiện xuất hiện dấu hiệu trục trặc. Có ý kiến đề nghị quay lại sửa chữa rồi mới tiếp tục, nhưng Lê Văn Một và Bông Văn Dĩa thống nhất khắc phục để đi tiếp. Con tàu tiếp tục hành trình, vượt sóng gió và sự kiểm soát của tàu chiến địch. Mỗi chặng đường đều đòi hỏi thủy thủ đoàn giữ bình tĩnh, kiên trì và tìm cách bảo toàn cả người lẫn hàng.

Ở đầu bên kia hành trình, lực lượng tại Cà Mau đã chuẩn bị đón tàu. Bến Vàm Lũng được lựa chọn sau quá trình khảo sát; việc mở bến cần có người theo dõi cửa biển, thủy triều và tổ chức phương tiện đưa hàng vào bờ. Giữa tháng 10, Phương Đông 1 đến vùng biển Đất Mũi an toàn. Dân quân và người dân địa phương dùng ghe tiếp nhận, chuyển vũ khí đi cất giấu trong rừng đước, tránh để hàng hóa và con tàu bị phát hiện.

Chuyến đi ấy đã đưa vũ khí từ miền Bắc vào chiến trường Nam Bộ bằng đường biển, mở đầu cho những chuyến vận tải tiếp theo trên tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển. Nhưng Phương Đông 1 không chỉ chở vũ khí: chuyến tàu còn nối hậu phương với tiền tuyến và cho thấy sự phối hợp giữa thủy thủ đoàn với những người dân âm thầm chuẩn bị bến, ghe và nơi cất giấu hàng ở Cà Mau.

Từ chuyến đi đầu tiên ấy, bến Vàm Lũng trở thành một địa chỉ gắn với ký ức về những con tàu không số và sự chở che của lòng dân. Phương Đông 1 đã hoàn thành nhiệm vụ, còn những người tham gia chuyến đi và đón tàu góp phần đặt nền móng cho tuyến vận tải chiến lược trên biển trong những năm kháng chiến.