CHUYẾN TÀU VẬN CHUYỂN TƯ TƯỞNG TRÊN SÔNG VÀM CỎ

Mùa thu năm 1929, phong trào yêu nước tại vùng Long An, Chợ Lớn bắt đầu có những chuyển biến mạnh mẽ về chất. Để đưa các tài liệu huấn luyện chính trị về những vùng nông thôn hẻo lánh, đồng chí Trần Văn Giàu tìm cách tận dụng những ghe chở khóm, chở lúa thường xuyên xuôi ngược trên sông Vàm Cỏ Đông.

Anh tự tay cuộn những tờ báo, tài liệu rồi bọc kín bằng lá chuối khô, khéo léo giấu giữa những giỏ trái cây chất cao trên mui ghe. Trong vai một người nông dân Nam Bộ bình dị, với chiếc khăn rằn quấn cổ, anh vừa chèo ghe vừa trò chuyện, hò ca như một người buôn bán đường sông quen thuộc. Mỗi khi đi qua những điểm kiểm soát, anh vẫn giữ vẻ tự nhiên, bình thản, bởi hiểu rằng chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến cả chuyến hàng và những người đang chờ đợi ở phía trước gặp nguy hiểm.

Nhưng điều quan trọng hơn cả không nằm ở những chuyến ghe hay những gói tài liệu được giấu kín. Mỗi khi cập bến, tài liệu lại được trao cho những cơ sở tin cậy. Từ những căn nhà lá đơn sơ bên ruộng lúa, những cuộc trò chuyện nhỏ dần diễn ra. Người nông dân được nghe về tình cảnh đất nước, về phong trào công nhân, về con đường đấu tranh giải phóng dân tộc. Những điều tưởng như xa lạ ấy từng bước trở thành nhận thức mới trong lớp thanh niên giàu lòng yêu nước.

Có những đêm, sau khi ghe đã cập bến và hàng hóa được chuyển xuống, anh cùng cơ sở địa phương ngồi bên ngọn đèn dầu đọc từng trang tài liệu. Ánh sáng yếu ớt của ngọn đèn không đủ soi rõ cả căn nhà, nhưng đủ để những người tham dự cùng trao đổi, suy nghĩ và ghi nhớ những nội dung quan trọng. Họ hiểu rằng muốn phong trào phát triển lâu dài thì không thể chỉ dựa vào lòng yêu nước tự phát, mà cần có tổ chức, có đường lối và có sự gắn bó chặt chẽ với quần chúng.

Những chuyến đi ấy cũng giúp Trần Văn Giàu nhận rõ sức mạnh của vùng nông thôn Nam Bộ. Sau mỗi lần tiếp xúc, anh chú ý lắng nghe tâm tư của người dân, tìm hiểu đời sống của nông dân nghèo, những khó khăn mà họ phải đối mặt và tinh thần đấu tranh đang âm thầm hình thành trong các xóm ấp. Chính từ thực tiễn đó, công tác tuyên truyền ngày càng gần gũi hơn, sử dụng những cách diễn đạt giản dị để người dân dễ hiểu, dễ nhớ và tự giác tham gia phong trào.

Dần dần, những địa điểm từng chỉ là nơi ghe thuyền dừng chân trở thành những điểm liên lạc của phong trào. Những người hôm qua còn chỉ biết nhau qua công việc đồng áng, hôm nay đã trở thành những người cùng chung lý tưởng, cùng góp sức xây dựng cơ sở cách mạng. Từ một vài hạt giống ban đầu, phong trào được vun bồi qua từng cuộc gặp gỡ, từng trang tài liệu và từng mối quan hệ trong quần chúng.

Những chuyến ghe chở “trái cây đặc biệt” vì thế không chỉ đưa tài liệu đi qua những dòng sông miền Tây Nam Bộ. Quan trọng hơn, chúng góp phần đưa tư tưởng cách mạng đến gần hơn với người dân, tạo điều kiện cho phong trào yêu nước chuyển biến từ tự phát sang có tổ chức. Đó là một quá trình âm thầm nhưng có ý nghĩa, góp phần tạo tiền đề cho sự phát triển của tổ chức Đảng ở địa phương trong những năm 1930.

Qua câu chuyện ấy có thể thấy, trong những năm tháng phong trào cách mạng còn gặp muôn vàn khó khăn, mỗi cán bộ đều phải biết dựa vào quần chúng, hòa mình vào đời sống nhân dân và tìm ra những cách thức phù hợp để đưa tư tưởng mới đến với cơ sở. Chính từ những việc làm lặng thầm như vậy, những mầm non cách mạng đã từng bước bén rễ trên vùng đất Long An, Chợ Lớn, góp phần vào dòng chảy chung của lịch sử cách mạng Việt Nam.