CHUYẾN THĂM TIỂU ĐOÀN QUÂN Y CỦA TƯ LỆNH QUÂN KHU 5

Tháng 10 năm 1973, phòng Hậu cần Sư đoàn báo cho Tiểu đoàn Quân y biết: Tư lệnh Quân khu, đồng chí Hai Mạnh (tức Chu Huy Mân) sẽ xuống thăm đơn vị. Trong chuyến đi này, Tư lệnh Quân khu xuống thăm đơn vị lập công xuất sắc trong năm 1972-1973: Trung đoàn 2, Phòng hậu cần và Tiểu đoàn Quân y. Chúng tôi rất mừng vì đó là một vinh dự lớn, song cũng rất lo vì đơn vị vừa bị địch ném bom phá sơ sở phải chuyển vào vị trí dự bị đóng cạnh con suối nhỏ gần dốc Bà Bơi. Địa hình hẹp không bằng phẳng, vừa xây dựng vừa phục vụ nên cơ sở chưa hoàn chỉnh. Chuyến xuống thăm lần này, Tư lệnh dành một buổi chiều, khoảng 5 giờ để kiểm tra công tác điều trị và nuôi dưỡng thương bệnh binh, nghe chỉ huy đơn vị báo cáo, và Tư lệnh sẽ nói chuyện với cán bộ, nhân viên, thương bệnh binh đồng thời thưởng khao cho đơn vị mỗi người 300 đồng tiền Ngụy (mức ăn cao như thương binh) cho 300 người. Trong đơn vị ai cũng phấn khởi, tấp nập chuẩn bị vệ sinh, trật tự gọn gàng nhưng vẫn bí mật việc Tư lệnh xuống thăm. Hậu cần hối hả, tất bật lo cung cấp đủ thực phẩm, phân công nhau tổ chức bữa ăn khao quân phải ngon, sạch, an toàn, để niềm vui tinh thần vật chất trọn vẹn, nhất là khi nghe Tư lệnh sẽ ăn cơm cùng đơn vị nên hậu cần đã chú ý thăm dò món ăn nào Tư lệnh thường dùng.

Trước đó một tuần, đồng chí Phó phòng Quân lực cùng một số cán bộ Cục Chính trị đã xuống kiểm tra việc điều trị, ăn uống của thương bệnh binh, khó khăn thuận lợi thế nào để báo cáo Quân khu trước.

Khoảng 1 giờ chiều, đồng chí Tư lệnh xuống, có một đoàn cán bộ đi theo. Tư lệnh mặc quân phục vải Liên Xô màu cỏ úa, tư thế đĩnh đạc, vào đơn vị theo đường phụ thẳng xuống bếp (lúc này chỉ huy Tiểu đoàn lại tập trung đón ở cổng chính). Anh em hỏa tốc lên báo cho chúng tôi, xuống bếp đã thấy Tư lệnh đang thăm anh em nuôi quân, nơi chế biến thực phẩm. Tư lệnh hỏi anh em có biết đồng chí là ai, anh em nói đồng chí là thủ trưởng trên Quân khu xuống. Xem xong nhà bếp, nguồn nước, kho, đồng chí khen bếp sạch, tổ chức nấu một chiều. đồng chí tới thăm thương binh, đầu tiên là buồng thương binh nặng. Tư lệnh tới từng giường bệnh, hỏi thăm thương binh bị thương trận nào, quê quán ở đâu, có được chăm sóc, ăn uống và điều trị tốt không? Các thương binh báo cáo bệnh xá đã chú ý chăm sóc tận tình ngay từ lúc vào, đến nay tình trạng vết thương khá hơn nhiều. Tư lệnh nói vui: “Có thật không, hay là động viên cấp trên”. Tới các công trình vệ sinh, đồng chí nói rất vui vì thấy thương binh được điều trị nuôi dưỡng tốt, đi khắp mà không thấy mùi hôi thối, mùi vết thương, nhà cửa, đường sá gọn gàng trật tự. Đồng chí hỏi tôi, đơn vị có giữ được nề nếp này thường xuyên hay không? Tôi báo cáo đơn vị luôn giữ gìn vệ sinh và tổng vệ sinh hàng tuần. Qua hết các buồng bệnh, Tư lệnh bảo tôi đưa tới các cơ sở điều trị. Phòng mổ khang trang có 2 bàn mổ, một bàn inox thu được của địch năm 1972 có thể gấp lên hạ xuống, một bàn mổ do thợ đơn vị đóng cũng gấp được để mổ các vết thương chuyên khoa, nhiều bàn gỗ và inox để thuốc men dụng cụ, các nơi rửa tay (như Viện 105), sàn mổ cao, lót cây gỗ nhỏ, phủ nilông bạt nhựa cao su chiến lợi phẩm, xung quanh buồng mổ quây nilông trong suốt, có 2 máy phát điện nhỏ quay tay (máy15 oát của thông tin cho). Đồng chí vào tận bên trong để xem xét, buồng mổ rất sạch không có mùi khó chịu. Tư lệnh xem xong khen: “Buồng mổ này sạch, đủ dụng cụ không kém cơ sở điều trị ở miền Bắc là mấy, tôi yên tâm nơi này sẽ đảm bảo điều trị tốt cho thương binh”.

Tư lệnh còn hỏi tôi có cần gì Quân khu cho thêm. Tôi báo cáo, Sư đoàn đã cố gắng tạo điều kiện tốt để điều trị cho thương binh nên không dám phiền cấp trên. Qua buồng thay băng, buồng tiêm, buồng nào cũng như một buồng mổ nhỏ, có bàn nhỏ inox chiến lợi phẩm, bàn trải bạt nhựa cao su chiến lợi phẩm. Các đồng chí nhân viên từng nơi đón chào, giới thiệu việc làm, quần áo trắng sạch, mũ, khẩu trang rất chính quy ...

Trở về nhà chỉ huy đơn vị, Tư lệnh cho phép tôi báo cáo trong 1 giờ. Tôi nói bằng những con số cụ thể: Năm 1972, đã thu dung 3.689 thương bệnh binh, chữa khỏi và trả về đơn vị 2.540 (bằng 70%), khối lượng thu dung này gấp 3 lần rưỡi của Tiểu đoàn Quân y và Đội điều trị thu dung năm 1965, gấp 2 lần rưỡi năm 1968. Năm 1973, thu dung 2854 thương bệnh binh, chữa khỏi và trả về đơn vị 2.293 (bằng 80%), tử vong 1% ( chỉ tiêu quy định là 1.5%). Tiến bộ kỹ thuật chữa viết thương chuyên khoa (là vết thương làm ở tuyến trên) như: vết thương thấu não năm 1972, có 106ca, tử vong giảm từ 18% xuống còn 10%, năm 1973 có 58 ca. Vết thương thấu bụng có 37 ca, tử vong giảm từ 30% xuống còn 17%. Kết quả đó là do thường xuyên học tập chuyên môn, rút kinh nghiệm điều trị, thao diễn luyện tập, rèn luyện quan điểm lập trường, khắc phục khó khăn và được cấp trên giúp đỡ. Đơn vị cũng đã tổ chức tập huấn cho 30 bác sỹ toàn Sư đoàn về kỹ thuật chữa vết thương, cấp cứu nội, ngoại khoa, đào tạo xét nghiệm viên, kèm cặp bác sỹ mới về đơn vị bổ sung cho tuyến quân y trung đoàn. Đồng chí khen, trong điều kiện Quân khu ở xa, đơn vị đã xử trí có hiệu quả, đã có cơ sở điều trị dã chiến khá tốt, không thua kém các đơn vị ở miền Bắc bao nhiêu. Đồng chí yên tâm khi thấy có một cơ sở điều trị đảm bảo cho chiến sỹ khi bị thương, đau ốm, cần phát huy hơn nữa để đảm bảo phục vụ các trận chiến đấu lớn hơn.

Sau đó, đồng chí thông báo, tôi đã được Bộ gọi ra cho đi học, khóa năm học 1971-1972 (ở Quân khu, số bác sỹ vào Nam năm 1965 cũng được ra Bắc học tập như bác sỹ Tùng, Mạo, Liêm, Thành, Nghi v.v...). Quân khu đã cử 1 bác sỹ xuống thay. Song đơn vị chưa nhất trí, Sư đoàn để nghị: để chuẩn bị cho nhiệm vụ đánh lớn sau này, xin giữ tôi lại vì tôi có kinh nghiệm, nên Tư lệnh đồng ý và động viên tôi yên tâm phục vụ cho Sư đoàn. Tôi nói rất vinh dự được Sư đoàn tín nhiệm giao cho trọng trách này, học cũng để phục vụ nên tôi không thắc mắc gì, sau này sẽ học... Tư lệnh nói vậy là tốt, mong tôi phát huy thêm để phục vụ cho nhiệm vụ mới.

Sau 1 giờ kiểm tra và hơn 30 phút nghe tôi báo cáo, đồng chí Tư lệnh xuống hội trường để nói chuyện. Hội trường lúc này đã chật ních người, ngoài thương bệnh binh và nhân viên, còn có cán bộ của Sư đoàn đến dự. Đồng chí nhận xét tốt đẹp về Tiểu đoàn Quân y, tỏ thái độ rất vui khi thấy thương bệnh binh được tổ chức điều trị nuôi dưỡng chu đáo, nhà cửa sạch sẽ, tinh thần thương bệnh binh luôn hướng về đơn vị chiến đấu, cán bộ nhân viên quân y tận tụy. Trong buổi nói chuyện đó, Tư lệnh khen tiểu đoàn quân y tới 5 lần và sau đó gợi ý cho Sư đoàn có thể làm thành tích xét duyệt đề nghị tặng danh hiệu đơn vị anh hùng lực lượng vũ trang cho Tiểu đoàn với thành tích phục vụ 8 năm qua. Sư đoàn trưởng hứa sẽ thực hiện chỉ thị đó. Chủ nhiệm Chính trị Sư đoàn Dương Minh Ngọ hứa sẽ giúp đỡ Tiểu đoàn quân y phấn đấu để trở thành đơn vị anh hùng ( vì trước đó có phát hiện quản lý ăn cắp 3kg bột ngọt của thương binh).

Gần 5 giờ chiều, tôi mời đoàn ở lại ăn cơm cùng bộ đội và thương bệnh binh. Đơn vị bố trí ở nhà chỉ huy 2 mâm để cán bộ cùng đại diện nhân viên, thương bệnh binh đủ thành phần ăn cơm với Tư lệnh. Tôi báo cáo hôm nay toàn đơn vị ăn một chế độ, ở nhà ăn cũng giống như ở đây, Tư lệnh có thể ăn ở bất cứ mâm nào, song anh em có nguyện vọng để đại diện các thành phần lên ăn cơm với cấp trên, đồng chí vui vẻ đồng ý. Rút kinh nghiệm, hôm Tư lệnh ăn cơm ở phòng Hậu cần, anh em làm đủ thứ: giò, chả, thịt, cá nên thừa nhiều, đồng chí không vui, chúng tôi chú ý tới món ăn đồng chí ưa thích là: mắm cái, rau sống, bánh tráng v.v... Ăn xong, đồng chí nói, hôm nay tôi ăn rất ngon và hợp khẩu vị. Cả đơn vị vui mừng vì đã tổ chức đón Tư lệnh Quân khu đến thăm thành công. Các cán bộ chỉ huy và cơ quan Sư đoàn bộ đều khen đơn vị tổ chức tốt. Về phần mình, chúng tôi nghĩ buổi đón tiếp Tư lệnh thật nghiêm trang đúng lễ tiết nhưng vẫn thân mật và an toàn .

Những ngày sau đó, phòng Chính trị báo cáo cho đơn vị viết bản thành tích Tiểu đoàn và cá nhân tôi để xét Anh hùng (trước năm 1972 được Huân chương Chiến công hạng Ba). Một thời gian sau đó, có cán bộ quân y Trung đoàn nhặt được bản lý lịch và thành tích của tôi ở dọc đường. Tôi sững sờ, không lẽ cán bộ nào vô ý để rơi lý lịch cán bộ hay là có sự đố kỵ, nhưng rồi tôi cũng quên đi vì bao công việc. Còn về phần đơn vị, thời gian sau cũng không thấy nói gì, rồi chúng tôi cũng quên vì mải tập trung vào nhiệm vụ. Năm 1974-1975, đơn vị hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc, chỉ nửa năm 1975 đã thu dung 3.818 thương bệnh binh trong chiến dịch Xuân 1975, chiến đấu tấn công vận động xa, chiến đấu liên tục. Ngày thắng lợi, các cán bộ cũ, người đi học, người thuyên chuyển, người mới đến nên hầu như quên lãng, vì nhiều người còn chưa hiểu gì về Tiểu đoàn Quân y. Tới 10/9/1975 tôi rời khỏi đơn vị cũng chưa kịp xét khen thưởng, nhưng cũng may ở Quân khu còn có người biết, nên Quân khu đã xét thăng quân hàm Thiếu Tá và tặng Huân chương Chiến công hạng Ba cho bản thân tôi.